Dấu mốc không phai trong quan hệ quốc phòng Việt Nam - Cuba

Sáng 10-7, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bộ Quốc phòng Việt Nam tổ chức lễ tưởng niệm 6 chuyên gia quân sự Cuba đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes xúc động nhắc lại dấu mốc 60 năm trước, khi những người lính Cuba đến Việt Nam với nhiệm vụ tìm hiểu, nghiên cứu thực tiễn chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Theo Đại sứ, sự hy sinh của 6 sĩ quan Cuba là minh chứng sinh động cho tình đoàn kết quốc tế trong sáng giữa hai dân tộc, đồng thời là một phần không thể tách rời trong lịch sử quan hệ Việt Nam - Cuba.

Tháng 1-1966, tại Quảng trường Cách mạng José Martí, Tổng Tư lệnh Fidel Castro Ruz tuyên bố câu nói trở thành biểu tượng của tình đoàn kết Cuba dành cho Việt Nam: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”.

Chỉ vài tháng sau, lời khẳng định ấy đã trở thành hiện thực. Ngày 19-7-1966, đoàn chuyên gia quân sự Cuba sang Việt Nam nghiên cứu thực tiễn chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đã gặp trận tập kích của không quân Mỹ khi đang khảo sát tại một trận địa phòng không ở khu vực ngoại thành Hà Nội.

Sáu sĩ quan Cuba gồm Thượng úy Artemio Mastrapa Rodríguez; Thượng úy Juan Antonio Pérez Claro; Trung úy Hermes Delgado Cárdenas; Trung úy Manuel Rico Vázquez; Trung úy José Luis Rodríguez Rivas; Trung úy Gonzalo Trelles Rodríguez đã anh dũng hy sinh.

Những người lính Cuba ấy đến Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ một cuộc chiến đấu mà Việt Nam đang tiến hành bằng sức mạnh của toàn dân.

Chuyến khảo sát chưa hoàn thành, nhưng những gì các chuyên gia Cuba chứng kiến về nghệ thuật tổ chức chiến tranh nhân dân, xây dựng thế trận phòng không và ý chí chiến đấu của quân và dân Việt Nam đã trở thành những kinh nghiệm quý giá đối với bạn bè quốc tế.

Một trang sử được tiếp nối

Tại lễ tưởng niệm, Bộ Quốc phòng Việt Nam và Cuba đồng thời giới thiệu bản tiếng Tây Ban Nha của cuốn sách “60 năm lịch sử quan hệ quốc phòng Việt Nam - Cuba (1960-2020)” do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát hành.

Đại tá Lê Văn Cử, Phó trưởng phòng Phòng học thuyết quân sự, Viện Chiến lược Lịch sử Quốc phòng, cho biết cuốn sách là công trình nghiên cứu nhằm hệ thống hóa quá trình hình thành, phát triển của quan hệ quốc phòng giữa hai nước trong suốt 6 thập kỷ.

Cuốn sách gồm 5 chương, tái hiện chặng đường từ những nền tảng ban đầu của quan hệ quốc phòng, sự giúp đỡ của Cuba đối với Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ, quá trình hợp tác trong giai đoạn sau chiến tranh đến những bước phát triển trong thế kỷ XXI.

Điểm nhấn của cuốn sách không chỉ nằm ở việc ghi lại các sự kiện lịch sử, mà còn làm rõ những giá trị bền vững tạo nên sức sống của quan hệ quốc phòng Việt Nam - Cuba: sự tin cậy, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau trong những thời điểm khó khăn.

Theo Đại tá Lê Văn Cử, từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 2-12-1960, Việt Nam và Cuba đã xây dựng một mối quan hệ đặc biệt hiếm có trong lịch sử quan hệ quốc tế hiện đại. Trong đó, hợp tác quốc phòng luôn là một trong những lĩnh vực giữ vai trò quan trọng, góp phần củng cố lòng tin chính trị giữa hai nước.

Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes khẳng định, Cuba luôn ghi nhớ sự giúp đỡ, chia sẻ của Việt Nam, đồng thời coi những kinh nghiệm từ cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam là nguồn tham khảo quý giá trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước.

Ông nhấn mạnh, hiện nay hai nước tiếp tục duy trì hợp tác quốc phòng trên nhiều lĩnh vực, với các hoạt động trao đổi thường xuyên nhằm củng cố mối quan hệ chiến đấu lịch sử giữa quân đội và lực lượng vũ trang hai nước.

Nhìn lại chặng đường đã qua, PGS.TS Nguyễn Viết Thảo, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba, cho rằng quan hệ quốc phòng Việt Nam - Cuba không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc.

Theo ông, đây là mối quan hệ được xây dựng trên nền tảng lòng tin chiến lược, sự thủy chung và tinh thần tương trợ giữa hai quốc gia có nhiều điểm tương đồng về lịch sử đấu tranh.

Sáu chuyên gia Cuba hy sinh tại Hà Nội cách đây 60 năm đã trở thành một phần trong ký ức chung của hai dân tộc. Từ sự hy sinh ấy, quan hệ Việt Nam - Cuba tiếp tục được các thế hệ hôm nay gìn giữ, để tình đoàn kết từng được thử thách trong chiến tranh tiếp tục trở thành nền tảng hợp tác trong thời bình.