Đánh giá kỹ hiệu quả khi đầu tư công dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô

Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội dài khoảng 321km

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện tư vấn cho biết, theo phương án đề xuất, dự án Vành đai 5 được nghiên cứu đầu tư với tổng chiều dài khoảng 321km (không bao gồm các đoạn đang khai thác, gồm: 15km đi trùng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên,14km đi trùng cao tốc Hà Nội - Lào Cai. 19km đi trùng đoạn tuyến qua Thái Nguyên). Điểm đầu tại Km0 (tương ứng Km367+100 đường Hồ Chí Minh), thuộc địa phận xã Yên Bài, thành phố Hà Nội. Điểm cuối trùng điểm đầu. Tuyến đi qua địa bàn 7 địa phương, gồm: Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Các tuyến vành đai Hà Nội. Đồ họa: Tâm Thảo VNE

Căn cứ quy hoạch, vai trò tuyến đường, nhu cầu vận tải, định hướng và điều kiện phát triển khu vực, tuyến chính Vành đai 5 được đề xuất đầu tư với quy mô 6 làn xe, riêng đoạn qua địa bàn tỉnh Thái Nguyên có quy mô 4 làn xe; Đầu tư đồng bộ đường song hành dọc tuyến với quy mô tối thiểu đường cấp III. Quá trình đầu tư, các đoạn qua khu đô thị, công nghiệp có thể xem xét đầu tư với quy mô lớn hơn theo quy hoạch của địa phương.

Riêng đoạn qua địa bàn tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên có địa hình đồi núi chỉ đầu tư đường song hành đối với các đoạn kết nối với đô thị, công nghiệp, dịch vụ, các đoạn còn lại xây dựng đường gom để kết nối giao thông địa phương (bề rộng tối thiểu 5m).

Với phương án trên, tổng diện tích đất chiếm dụng sơ bộ khoảng 2.925 ha. Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 235.741 tỷ đồng.

Dự án có nhu cầu vốn đầu tư lớn, bảo đảm tính khả thi, tư vấn đề xuất hạng mục giải phóng mặt bằng, đầu tư đường song hành, dải cây xanh, vỉa hè đầu tư bằng hình thức đầu tư công do khó thu hút nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước (tương tự như dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội; Vành đai 3, Vành đai 4 - TP.HCM đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư).

Đối với phần tuyến chính cao tốc, Bộ Xây dựng đã nghiên cứu, xem xét 2 phương án đầu tư bao gồm: đầu tư PPP (đối tác công tư) và đầu tư công, sau khi hoàn thành Nhà nước tổ chức thu phí sử dụng đường bộ.

Nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện, tư vấn đề xuất chia dự án thành 15 dự án thành phần,gồm: 7 dự án thành phần thực hiện giải phóng mặt bằng, đường song hành qua 7 địa phương; 8 dự án thành phần thực hiện đầu tư tuyến chính Vành đai 5 (gồm 7 dự án thành phần qua 7 địa phương và 1 dự án thành phần gồm các công trình cầu lớn qua 2 địa phương). Theo lộ trình được xây dựng, dự án dự kiến khởi công từ năm 2027, cơ bản hoàn thành trong năm 2030.

Thông tin thêm, ông Lưu Quang Thìn, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng) cho biết, theo báo cáo thẩm định gửi Hội đồng thẩm định nhà nước, Tổ chuyên gia thẩm định liên ngành đề nghị phải xác định rõ vai trò của tuyến Vành đai 5 là hành lang giao thông kết hợp hành lang công nghiệp - thương mại - logistics - dịch vụ của Vùng Thủ đô nhằm bảo đảm khai thác hiệu quả sau đầu tư.

Bên cạnh đó, nhiều nội dung quan trọng được đề nghị tiếp tục làm rõ. Cụ thể, tổ thẩm định yêu cầu bổ sung, làm rõ tác động của dự án đối với phát triển thị trường trong nước, hạ tầng thương mại, logistics và mạng lưới phân phối hàng hóa; nghiên cứu, bổ sung điều kiện thực hiện dự án đầu tư như vốn, tiến độ thực hiện, công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư, lưu ý rà soát khả năng cung cấp nguồn vật liệu xây dựng bảo đảm dự án không bị thiếu hụt nguồn cung khi triển khai; đánh giá sự phù hợp của dự án với chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội và quy hoạch có liên quan…

Phát triển không gian, tạo thuận lợi cho các địa phương thu hút đầu tư

Đóng góp ý kiến tại cuộc họp, 7 địa phương có tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô đi qua đều cơ bản thống nhất các nội dung về phương án đầu tư được nêu trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất, trong 8 nút giao thuộc dự án, Hà Nội được chủ động đầu tư nút giao Láng - Hoà Lạc nhằm bảo đảm kết nối hệ thống giao thông kết nối đồng bộ với các dự án đang triển khai. Với 7 nút giao còn lại cần làm rõ hình thái trong tương lai để thành phố hoạch định phạm vi giải phóng mặt bằng, tránh tình trạng giải phóng mặt bằng nhiều lần.

Đại diện Sở Xây dựng Hải Phòng kiến nghị Bộ Xây dựng, tư vấn nghiên cứu nâng quy mô mặt cắt ngang dự án qua qua khu đô thị, khu công nghiệp từ 95 - 120m hơn trên địa bàn thành phố hoặc lớn hơn; Nghiên cứu thêm cơ chế đặc thù cho triển khai các dự án bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư trước khi điều chỉnh quy hoạch.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ ông Quách Tất Liêm cho rằng, muốn dự án triển khai nhanh, việc xem xét các cơ chế đặc thù về bãi đổ thải, nguồn vật liệu, cơ chế thu hồi đất phục vụ giải phóng mặt bằng khu vực mỏ vật liệu; chỉ định thầu xây lắp, có cơ chế giảm giá để tối ưu thời gian… là điều cần thiết.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thống nhất cao với đề xuất hướng tuyến dự án được đơn vị tư vấn đưa ra nhằm phát triển không gian dọc tuyến, tạo thuận lợi cho các địa phương thu hút đầu tư.

Để bảo đảm chất lượng của hồ sơ báo cáo trình cấp có thẩm quyền trong thời gian tới, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp tục làm rõ phương án cụ thể về hệ thống nút giao trên tuyến (nút giao liên thông và nút giao trực thông), tránh để chờ sang bước sau làm sai khác tổng mức đầu tư. Ngay sau khi dự án được cấp có thẩm quyền thông qua chủ trương đầu tư, các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn sớm hoàn thiện hồ sơ mốc giới bàn giao cho chính quyền địa phương bắt tay ngay vào công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư. Riêng đoạn tuyến đi qua địa phận tỉnh Ninh Bình có tính chất qua vùng đô thị và khu công nghiệp cần nghiên cứu phương án làm cầu cạn, hạn chế các vướng mắc phát sinh khi phải giải phóng mặt bằng làm đường dưới thấp.

Về hình thức đầu tư, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ủng hộ và thống nhất cao phương án đầu tư công. Tuy vậy, đơn vị tư vấn phải đánh giá cụ thể hiệu quả kinh tế - xã hội trong trường hợp sử dụng vốn đầu tư công cho dự án. Chủ đầu tư, tư vấn cần phối hợp với cơ quan chức năng của các địa phương rà soát, nghiên cứu kỹ nguồn vật liệu phục vụ thi công, bãi đổ thải, đặc biệt, phải tính toán cự ly hợp lý để tối ưu chi phí.

“Các bên liên quan cũng phải rà soát rất kỹ; bổ sung chi tiết việc sử dụng công nghệ mới, các tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng; làm rõ tổng mức đầu tư các dự án thành phần và thuyết minh đầy đủ về suất đầu tư dự án, bảo đảm cơ sở chặt chẽ, khách quan để cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư dự án”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh chỉ đạo.