Đăng cai Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế: Hà Nội sẵn sàng cho một kỳ thi chuẩn quốc tế

Chỉ còn hơn hai tháng nữa, Olympic thiên văn học và vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX (IOAA 2026) sẽ chính thức diễn ra tại Hà Nội. Sau đợt khảo sát của Ủy ban Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế, công tác chuẩn bị đang được thành phố Hà Nội cùng các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện trên tất cả các phương diện.

Hoàn thiện các điều kiện tổ chức theo tiêu chuẩn quốc tế

Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX dự kiến diễn ra từ ngày 25-9 đến 5-10-2026. UBND thành phố Hà Nội là đơn vị đăng cai tổ chức; Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là cơ quan thường trực, phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đại học Phenikaa và các đơn vị liên quan triển khai các nhiệm vụ chuyên môn.

Đến thời điểm hiện tại, gần 70 đoàn quốc tế đã đăng ký tham dự với gần 400 thành viên, trong đó có gần 250 học sinh. Thời hạn đăng ký vẫn kéo dài đến hết ngày 30-7, vì vậy số lượng đoàn tham dự dự kiến sẽ tiếp tục tăng. Thành phố đã chủ động xây dựng phương án phục vụ từ 800 đến 1.000 người, bao gồm thí sinh, trưởng đoàn, quan sát viên, Ban điều hành IOAA quốc tế, chuyên gia, tình nguyện viên và các lực lượng phục vụ.

Theo kế hoạch, kỳ thi gồm bốn nội dung chính: Thi lý thuyết, thi xử lý số liệu, thi thực hành (gồm quan sát bằng kính thiên văn và thi trong nhà chiếu hình vũ trụ) cùng phần thi đồng đội thiết kế poster.

Sau đợt khảo sát của đoàn chuyên gia IOAA quốc tế từ ngày 28-6 đến 5-7-2026, nhiều nội dung quan trọng đã được thống nhất. Toàn bộ các phần thi sẽ được tổ chức trong khuôn viên Đại học Phenikaa. Ban Tổ chức cũng xây dựng phương án dự phòng đối với bài thi quan sát trong trường hợp điều kiện thời tiết không đáp ứng yêu cầu.

Đánh giá về công tác chuẩn bị, Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế cho biết, mục tiêu của đợt khảo sát không chỉ là kiểm tra cơ sở vật chất mà còn chia sẻ kinh nghiệm tổ chức từ các kỳ IOAA trước để địa phương chuẩn bị phù hợp với đặc thù của kỳ thi.

Ông cũng đánh giá Việt Nam có nhiều năm tham dự IOAA với thành tích tích cực, đồng thời đã tích lũy kinh nghiệm tổ chức nhiều sự kiện giáo dục quốc tế. Đây là cơ sở để Ủy ban IOAA tin tưởng Hà Nội sẽ tổ chức thành công kỳ thi lần thứ XIX.

Trong những ngày làm việc tại Hà Nội, đoàn khảo sát ghi nhận sự chuẩn bị nghiêm túc của thành phố và các đơn vị phối hợp. Giáo sư Aniket Sule bày tỏ ấn tượng với một Hà Nội giàu truyền thống văn hóa và tin tưởng các đoàn quốc tế sẽ có nhiều trải nghiệm đáng nhớ khi đến Việt Nam.

Là đơn vị được giao phối hợp tổ chức chuyên môn, Đại học Phenikaa đang huy động tối đa nguồn lực để đồng hành cùng thành phố. Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thành Huy, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa cho biết, nhà trường đã chuẩn bị cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, hạ tầng kỹ thuật, đội ngũ nhà khoa học cũng như lực lượng vận hành nhằm bảo đảm mọi khâu được triển khai đồng bộ.

Theo ông Phạm Thành Huy, những góp ý của đoàn khảo sát quốc tế là cơ sở quan trọng để nhà trường tiếp tục rà soát, hoàn thiện các điều kiện phục vụ kỳ thi. Ông cũng cho rằng giá trị của IOAA 2026 không chỉ dừng ở một sự kiện kéo dài hơn một tuần mà còn góp phần tạo cảm hứng đối với giáo dục khoa học cơ bản, đưa học sinh đến gần hơn với thiên văn học và vật lý thiên văn, đồng thời mở rộng kết nối giữa các nhà khoa học, nhà giáo dục và các tài năng trẻ.

Đáng chú ý, năm 2026 cũng là thời điểm Đại học Phenikaa bắt đầu đào tạo ngành vật lý thiên văn và khoa học dữ liệu không gian. Việc đồng hành tổ chức IOAA vì thế cũng gắn với định hướng phát triển nghiên cứu và đào tạo của nhà trường trong lĩnh vực này.

Chuẩn bị đội tuyển với quyết tâm cao nhất

Song song với công tác tổ chức, việc tuyển chọn và bồi dưỡng đội tuyển Việt Nam cũng được triển khai khẩn trương.

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã tổ chức kỳ thi tuyển chọn học sinh tham dự IOAA 2026 bảo đảm nghiêm túc, khách quan, đúng quy chế với sự tham gia của 126 học sinh đến từ 12 cơ sở giáo dục trên cả nước. Từ kết quả kỳ thi, hai đội tuyển Việt Nam gồm 10 học sinh xuất sắc nhất đã được thành lập. Ngày 15-7, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức gặp mặt, động viên các đội tuyển trước giai đoạn bồi dưỡng chuyên sâu.

Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Phạm Quốc Toản, IOAA 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi Việt Nam là nước chủ nhà và Hà Nội là địa phương đăng cai tổ chức. Đây vừa là niềm vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn đối với Thủ đô và ngành Giáo dục.

Ông cho rằng việc đăng cai không chỉ khẳng định năng lực tổ chức các sự kiện giáo dục, khoa học quốc tế của Việt Nam mà còn góp phần thúc đẩy phong trào học tập, nghiên cứu khoa học trong học sinh, mở rộng hợp tác quốc tế và giới thiệu hình ảnh Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại tới bạn bè thế giới.

Hiện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đang huy động đội ngũ giáo viên Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam cùng các giảng viên, nhà khoa học đến từ các trường đại học và viện nghiên cứu tham gia bồi dưỡng đội tuyển. Nội dung ôn luyện được xây dựng theo chuẩn IOAA quốc tế, tập trung vào kiến thức chuyên sâu về thiên văn học, vật lý thiên văn, kỹ năng phân tích dữ liệu, thực hành quan sát, sử dụng tiếng Anh chuyên ngành, đồng thời rèn luyện tâm lý thi đấu, kỹ năng làm việc nhóm và thể lực.

Theo ông Phạm Quốc Toản, 10 học sinh của hai đội tuyển mang một sứ mệnh đặc biệt khi vừa là thí sinh đại diện cho Việt Nam tranh tài, vừa là những đại sứ trẻ của nước chủ nhà. Vì vậy, các em cần tiếp tục phát huy tinh thần tự học, chủ động, sáng tạo, nghiêm túc thực hiện kế hoạch bồi dưỡng; đồng thời rèn luyện kỹ năng thực hành, khả năng làm việc độc lập, tinh thần đoàn kết và bản lĩnh để có sự chuẩn bị toàn diện nhất. Mỗi hành động, lời nói và cách ứng xử của các em sẽ góp phần lan tỏa hình ảnh học sinh Việt Nam trí tuệ, tự tin, thân thiện và hiếu khách tới bạn bè quốc tế.

Đại diện hai đội tuyển, em Lê Gia Hồng Minh, học sinh Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam cho biết, các thành viên đều ý thức rõ niềm vinh dự khi được đại diện cho Việt Nam tham dự IOAA 2026 trong bối cảnh đất nước là chủ nhà. Hai đội tuyển sẽ đoàn kết, nỗ lực học tập, rèn luyện, thi đấu trung thực, tự tin và quyết tâm đạt kết quả cao nhất.