Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố Hà Nội):Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng thế trận phòng cháy từ cơ sở

Nhân kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (4/10/1961 - 4/10/2026) và 25 năm Ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ (4/10/2001 - 4/10/2026), Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố Hà Nội), trao đổi với phóng viên về những chiến công, hy sinh thầm lặng của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Đồng thời, thông tin giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy để bảo vệ tính mạng, tài sản.

Phát huy truyền thống, tích cực ứng dụng công nghệ

- 65 năm qua, người chiến sĩ Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ luôn sẵn sàng có mặt, sẵn sàng đi về phía hiểm nguy để bảo vệ sự sống và bình yên của nhân dân. Đồng chí có thể chia sẻ về những chiến công và cả những hy sinh thầm lặng của các thế hệ lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ?

- Có thể nói, trong suốt chặng đường 65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an Thủ đô đã viết nên một truyền thống rất đáng tự hào bằng lòng trung thành, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và cả những hy sinh thầm lặng.

Trong những năm tháng chiến tranh, người lính cứu hỏa Hà Nội không chỉ chiến đấu với “giặc lửa” mà còn trực tiếp đối mặt với bom đạn để bảo vệ những công trình, cơ sở và tài sản quan trọng trên địa bàn. Trong thời bình, chiến công của người lính Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được tiếp nối thông qua những trận chiến với giặc lửa, những lần lao vào biển lửa, những ngôi nhà đặc kín khói, những công trình có nguy cơ sập đổ; xuống sông sâu, hồ rộng hay những nơi nguy hiểm để tìm kiếm, giải cứu người bị nạn.

Nghề của chúng tôi có một điều rất đặc biệt: Khi xảy ra hiểm nguy, nơi mọi người tìm cách thoát ra lại chính là nơi người chiến sĩ Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ phải tìm cách tiến vào, bởi phía sau ngọn lửa, lớp khói hay những khối bê tông đổ nát có thể đang là những con người chờ được cứu.

Tôi cho rằng, sự cống hiến và hy sinh của lực lượng không chỉ được nhìn thấy trong những khoảnh khắc chiến đấu ấy, mà nó còn là những ca trực xuyên đêm; những ngày lễ, Tết khi mọi gia đình sum họp thì cán bộ, chiến sĩ vẫn thường trực sẵn sàng chiến đấu; là những bữa cơm bỏ dở khi tiếng chuông báo cháy vang lên; những buổi huấn luyện trong điều kiện khắc nghiệt để chuẩn bị tốt nhất cho mỗi tình huống có thể xảy ra. Và còn có những cán bộ hằng ngày đi vào từng ngõ nhỏ, khu dân cư, cơ sở để kiểm tra, tuyên truyền, hướng dẫn người dân mở lối thoát nạn, trang bị bình chữa cháy, thiết bị cảnh báo cháy, loại trừ những nguy cơ ngay từ khi chưa xảy ra sự cố.

- Hà Nội đã và đang tích cực ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số vào công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, coi đây là hướng phù hợp với bối cảnh của một đô thị đặc biệt. Đồng chí có thể chia sẻ nội dung này đã được Công an thành phố triển khai như thế nào?

- Công an thành phố Hà Nội xác định ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số phải bắt đầu từ việc giải những bài toán rất cụ thể:

Thứ nhất, Công an thành phố đã phối hợp với nhóm nghiên cứu Học viện Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ phát triển bộ thiết bị, sản phẩm báo cháy không dây trên cơ sở ứng dụng kết quả Đề tài nghiên cứu khoa học cấp quốc gia với tiêu chí bảo đảm chất lượng và giá thành phù hợp để người dân có thể tiếp cận và sử dụng. Hiện nay, sản phẩm đã được các đơn vị chức năng đánh giá thử nghiệm về chất lượng và các thông số kỹ thuật, được cấp Giấy chứng nhận kiểm định phương tiện phòng cháy, chữa cháy, Giấy chứng nhận hợp quy, bảo đảm các yêu cầu chất lượng và pháp lý để lưu thông trên thị trường.

Thứ hai, Công an thành phố phối hợp với Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ, Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội nghiên cứu giải pháp tư vấn, hướng dẫn an toàn phòng cháy, chữa cháy trong quản lý, sử dụng điện cho người dân qua mini App “Tư vấn an toàn phòng cháy, chữa cháy trong quản lý, sử dụng điện” trên iHanoi, chỉ với vài thao tác đơn giản trên điện thoại thông minh, người dân có thể đăng ký đề nghị cơ quan chức năng trực tiếp tới hiện trường để tư vấn. Đây là ứng dụng rất thiết thực nhằm tăng cường tương tác giữa người dân và cơ quan chức năng, là biện pháp tuyên truyền, nâng cao ý thức sử dụng điện an toàn cho người dân trên địa bàn Thủ đô.

Thứ ba, thực hiện Đề án của Bộ Công an về xây dựng hệ thống truyền tin báo sự cố phòng cháy, chữa cháy, Công an thành phố đã hoàn thành lắp đặt thiết bị hệ thống tiếp nhận truyền tin tại 62 địa điểm, bảo đảm 100% các tin báo cháy được tiếp nhận, xử lý kịp thời, chính xác, hiệu quả ngay từ giai đoạn ban đầu. Hoàn thành cập nhật dữ liệu 11.502 nguồn nước, tích hợp vị trí, thông tin 459 đơn vị có phương tiện hỗ trợ để kịp thời huy động. Bên cạnh kênh truyền tin tự động, Công an thành phố đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ và các đơn vị liên quan phát triển tính năng chuyển tin báo cháy từ ứng dụng Hanoi Smart Police sang phần mềm của Trung tâm Thông tin chỉ huy. Người dân chỉ cần thao tác trên điện thoại là có thể báo cháy, gửi kèm vị trí, hình ảnh hiện trường. Công an xã, phường tiếp nhận, phân loại, xác minh ngay tại cơ sở và chuyển tiếp để lực lượng chữa cháy xử lý.

Thứ tư, triển khai rà soát, thống kê toàn bộ các tuyến ngõ trên địa bàn, mỗi tuyến được gắn một mã định danh thống nhất, kèm các thông tin như chiều dài, chiều rộng, khả năng tiếp cận của từng loại phương tiện, các nguồn lực trong ngõ như vị trí nguồn nước, điểm chữa cháy công cộng, phương tiện trong dân, thông tin liên hệ..., đồng thời, xây dựng phương án cụ thể theo đặc điểm của từng ngõ, tất cả các thông tin và phương án được đưa lên bản đồ số.

Thứ năm, tạo luồng xanh cho xe chữa cháy hoạt động. Công an thành phố đã kết nối đường truyền của 2.167 camera giám sát an ninh, giao thông về Trung tâm Thông tin chỉ huy của lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ giúp trực tiếp quan sát thông báo điều tiết, phân luồng giao thông tạo điều kiện thuận lợi nhất cho xe chữa cháy đến hiện trường; đồng thời, quan sát trực tiếp được hiện trường để chủ động nắm tình hình, diễn biến vụ việc và có phương án xử lý, điều hành; vận hành tổng đài ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) 19000113 và phần mềm Chatbot phục vụ công tác quản lý, điều hành, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở

- Thực tế đặt ra yêu cầu đối với lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Thủ đô không chỉ cần chữa cháy giỏi hơn, cứu nạn nhanh hơn, mà quan trọng là phải phòng ngừa chủ động hơn và tổ chức lực lượng, phương tiện, nguồn lực gần dân, sát địa bàn hơn. Đồng chí có chia sẻ gì về quan điểm này?

- Đây vừa là quan điểm chỉ đạo, vừa là bài học được rút ra từ thực tiễn công tác của lực lượng trong nhiều năm qua. Công an thành phố đã tập trung tuyên truyền đến từng khu dân cư, vận động cơ sở, hộ gia đình sử dụng điện an toàn, loại trừ các nguyên nhân gây cháy; lắp đặt thiết bị báo cháy, mở lối thoát nạn thứ hai, trang bị phương tiện, dụng cụ chữa cháy ban đầu và quan trọng nhất là nâng cao ý thức, kỹ năng tự bảo vệ của người dân, đồng thời tổ chức kiểm tra, hướng dẫn đúng trọng tâm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Về tổ chức lực lượng, phương tiện, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Công an thành phố đã sắp xếp các Đội Chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực bám sát địa bàn xã, phường, phát triển các phân đội để gần dân hơn, sát dân hơn. Cùng với đó là xây dựng, nhân rộng các mô hình tổ liên gia, điểm chữa cháy công cộng, xây dựng lực lượng dân phòng để khi sự cố xảy ra, người dân và lực lượng tại chỗ có thể xử lý ngay từ những phút đầu, trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến chữa cháy.

- Để một xã hội an toàn trong phòng, chống cháy, nổ, điều đồng chí khuyến cáo đến người dân và các tổ chức, đơn vị là gì?

- Để xây dựng một xã hội thực sự an toàn trước hiểm họa cháy, nổ, tôi xin đưa ra những khuyến cáo cốt lõi, mang tính hành động cao đối với từng nhóm đối tượng cụ thể như sau:

Đối với người dân và hộ gia đình, mỗi gia đình cần tự trang bị thiết bị cảnh báo cháy sớm, bình chữa cháy xách tay và hãy bảo đảm mọi thành viên trong nhà đều biết cách sử dụng thành thạo. Thay thế hệ thống, thiết bị điện cũ, lắp đặt công tơ điện, át tô mát thông minh, tuyệt đối không sạc xe điện, điện thoại qua đêm khi không có người giám sát, tắt hoàn toàn bếp gas, thiết bị sinh lửa khi ra khỏi nhà. Loại bỏ những đồ cũ hỏng, không tích trữ chất dễ cháy, nổ trong không gian ở. Loại bỏ hoàn toàn tư duy “chuồng cọp” kiên cố không lối thoát. Mỗi nhà cần có lối thoát nạn thứ 2 và chuẩn bị sẵn phương án thoát nạn khi có sự cố.

Đối với các cơ quan, tổ chức và đơn vị, doanh nghiệp, cần xem công tác phòng cháy là nhiệm vụ sống còn, không mang tính đối phó. Trang bị đầy đủ hệ thống, phương tiện phòng cháy, chữa cháy theo quy định, thường xuyên tự kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống, phương tiện phòng cháy, chữa cháy bảo đảm ở chế độ thường trực. Tuyệt đối không khóa, chặn hoặc để hàng hóa cản trở lối thoát nạn. Tập huấn cho tất cả người lao động về công tác phòng cháy, chữa cháy, tổ chức thực tập phương án chữa cháy và cứu nạn với các tình huống cụ thể; siết chặt các hoạt động có nguy cơ cháy nổ cao như hàn cắt kim loại, sửa chữa điện, hoặc sử dụng hóa chất…

Phòng cháy, chữa cháy không phải là việc của riêng lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi công dân. Chúng ta cần chuyển dịch từ tư duy “Chờ cháy rồi chữa” sang chủ động “Phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở”. Một hành động nhỏ, một sự cẩn trọng hằng ngày của mỗi người chính là tấm lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ tính mạng và tài sản của toàn xã hội.

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!