“Đại sứ” đặc sản làng quê trên thị trường số toàn cầu

Chuyển đổi số mở đường cho đặc sản vươn xa

Chương trình OCOP đang tạo động lực mạnh mẽ để các làng nghề, hợp tác xã và doanh nghiệp Hà Nội chuyển đổi tư duy sản xuất, kinh doanh theo hướng hiện đại. Không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng, các chủ thể OCOP còn đầu tư bao bì, xây dựng thương hiệu, phát triển kênh bán hàng trực tuyến và kể câu chuyện văn hóa của sản phẩm nhằm tiếp cận người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Đặc biệt, việc Hà Nội triển khai Đề án “Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử” sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái mua sắm trực tuyến an toàn, minh bạch, tăng cường truy xuất nguồn gốc, tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững. Đây được xem là nền tảng quan trọng để sản phẩm OCOP mở rộng thị trường trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng phát triển.

Là một trong những đơn vị thành công từ Chương trình OCOP, Hợp tác xã Sản xuất, kinh doanh gốm Tân Thịnh (xã Bát Tràng) đã đưa sản phẩm gốm truyền thống bước ra thị trường quốc tế. Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất, kinh doanh gốm Tân Thịnh Trần Đức Tân cho biết, hợp tác xã có 20 thành viên là các nghệ nhân, thợ giỏi của làng nghề Bát Tràng, mỗi người phát triển một dòng sản phẩm riêng nhưng cùng liên kết xây dựng thương hiệu chung. Việc bộ sản phẩm gốm men suối ngọc được công nhận OCOP 5 sao là dấu mốc quan trọng, góp phần nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước. Hiện nay, sản phẩm gốm sứ Tân Thịnh đã có mặt tại Đức, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc...

Tương tự, từ nghề làm miến dong truyền thống của làng So (xã Hưng Đạo), Công ty TNHH Sản xuất thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên đã từng bước đưa sản phẩm miến dong chinh phục các thị trường quốc tế như Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc. Theo ông Dương Đình Khôi, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên, để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, doanh nghiệp phải kiểm soát nghiêm ngặt từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất đến mẫu mã bao bì. Muốn sản phẩm xuất khẩu được thì không có chỗ cho sự dễ dãi. Từ nguyên liệu, quy trình đến mẫu mã đều phải đạt chuẩn. Bí quyết làm miến không nằm ở máy móc hiện đại mà ở sự tính toán chính xác trong từng công đoạn để giữ được độ dai, giòn tự nhiên của sợi miến. Nhờ kết hợp kinh nghiệm truyền thống với công nghệ hiện đại, hiện mỗi ngày doanh nghiệp sản xuất khoảng 1 tấn miến dong, thời điểm cao điểm đạt 3 - 4 tấn/ngày, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố liên tục tổ chức hội chợ, tuần hàng, hội thảo kết nối cung - cầu, xúc tiến thương mại nhằm hỗ trợ các chủ thể OCOP mở rộng thị trường tiêu thụ. Đến nay, Hà Nội có 3.463 sản phẩm OCOP, gồm 9 sản phẩm đạt 5 sao, 19 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.576 sản phẩm 4 sao và 1.859 sản phẩm 3 sao. Nhiều sản phẩm làng nghề từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế thông qua chất lượng ngày càng nâng cao, câu chuyện văn hóa đặc sắc và hoạt động xúc tiến thương mại hiệu quả.

Xây dựng thương hiệu làng nghề theo chuẩn quốc tế

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, song việc đưa sản phẩm OCOP ra thị trường quốc tế vẫn đối mặt với không ít thách thức. Nhiều chủ thể OCOP chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận; quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, năng lực cung ứng đơn hàng lớn chưa ổn định; kỹ năng marketing quốc tế, thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics còn hạn chế...

Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Chủ tịch Hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh Hà Thị Vinh cho rằng, xuất khẩu là hành trình lâu dài, đòi hỏi doanh nghiệp đầu tư bài bản ngay từ đầu. Do đó, cần lựa chọn những doanh nghiệp đủ năng lực làm "đầu tàu" để dẫn dắt cộng đồng, đồng thời xây dựng các mô hình gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch và quảng bá sản phẩm, qua đó nâng cao giá trị thương hiệu OCOP trên thị trường quốc tế.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa, để tiếp tục nâng cao chất lượng Chương trình OCOP, thành phố cần định hướng phát triển các sản phẩm OCOP gắn với bảo tồn giá trị văn hóa Thủ đô, ưu tiên sản phẩm làng nghề truyền thống, sản phẩm phục vụ du lịch và quà tặng văn hóa nhằm tạo bản sắc riêng cho thương hiệu OCOP Hà Nội.

Hà Nội cũng tiếp tục đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, tổ chức livestream quảng bá sản phẩm, tăng cường xúc tiến thương mại tại các hội chợ, triển lãm quốc tế và lồng ghép giới thiệu sản phẩm OCOP trong các sự kiện văn hóa, lễ hội và hoạt động đối ngoại; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng quản trị, ứng dụng chuyển đổi số, phát triển thương hiệu và kinh doanh trên nền tảng số cho các chủ thể OCOP.

Với sự đồng hành của chính quyền cùng nỗ lực đổi mới từ các doanh nghiệp, hợp tác xã và làng nghề, sản phẩm OCOP Hà Nội đang từng bước trở thành những "đại sứ văn hóa" mang bản sắc Thăng Long - Hà Nội đến với người tiêu dùng toàn cầu. Chuyển đổi số, thương mại điện tử và nâng cao chất lượng tiếp tục là 3 trụ cột quan trọng, giúp OCOP Hà Nội gia tăng sức cạnh tranh, khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản, làng nghề thế giới.