Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026, chính thức khai mạc vào ngày 21-11, không chỉ là dịp đánh giá thành tích thể thao của các địa phương sau chu kỳ 4 năm, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển thể thao thành tích cao. Trong đó, việc tập trung nguồn lực cho các môn Olympic, ASIAD và phần nào là SEA Games đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Gắn kết với mục tiêu Olympic và ASIAD

Tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026, Việt Nam tổ chức 48 môn, phân môn với 973 nội dung thi đấu. Trong đó, có 22 môn, phân môn thuộc chương trình Olympic, 7 môn thuộc chương trình ASIAD và 18 môn thuộc hệ thống thi đấu của SEA Games, thể thao dân tộc cùng pickleball – môn thể thao đang phát triển mạnh ở Việt Nam, không thuộc chương trình thi đấu của Olympic, ASIAD, SEA Games. Đến lúc này, một số môn của Đại hội đã được tổ chức trước lễ khai mạc (ngày 21-11) như: Muay, kickboxing, karate, bóng bàn, marathon (điền kinh), khiêu vũ thể thao...
Đại hội lần thứ X diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi các địa phương vừa trải qua quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Vì vậy, kết quả thi đấu không chỉ phản ánh thực lực của các đoàn mà còn là cơ sở để đánh giá lại hệ thống đào tạo, tổ chức quản lý và phân bổ nguồn lực thể thao trong giai đoạn mới. Đây cũng là dịp để nhìn nhận những bất cập trong đầu tư, xác định rõ hơn các môn trọng điểm và xây dựng lực lượng kế cận hướng tới SEA Games 34 năm 2027 tại Malaysia, Olympic Los Angeles năm 2028 tại Mỹ và ASIAD năm 2030 tại Qatar.
Một trong những điều đáng quan tâm tại Đại hội lần này là mức độ ưu tiên dành cho những nội dung có khả năng giúp thể thao Việt Nam nâng cao thành tích quốc tế. Trong bối cảnh Olympic, ASIAD ngày càng đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, khoảng cách thành tích giữa các vận động viên được thu hẹp và tính cạnh tranh ngày càng lớn, việc xác định đúng trọng tâm đầu tư có ý nghĩa quyết định.

Theo chia sẻ của Trưởng bộ môn karate (Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội) Lê Tùng Dương, bộ môn karate Hà Nội dự Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X cũng nhằm rà soát lực lượng ở những nội dung có trong chương trình thi đấu của ASIAD như biểu diễn quyền (kata) nam, nữ và đối kháng (kumite) ở các hạng cân như 68kg nữ, 75kg nam. Đáng mừng là các vận động viên Hà Nội ở những nội dung này đều giành Huy chương vàng tại Đại hội.
Trong khi đó, nếu so sánh với thể thao Trung Quốc, quốc gia cũng duy trì mô hình tổ chức Đại hội thể thao toàn quốc thì Đại hội Thể thao toàn quốc của Việt Nam có số môn và nội dung thi đấu nhiều hơn.
Gần đây, Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ XV của Trung Quốc năm 2025 có 34 môn ở chương trình thể thao thành tích cao với 419 nội dung thi đấu. Bên cạnh đó, Đại hội còn tổ chức riêng chương trình thể thao quần chúng với 23 môn và 166 nội dung. Đáng chú ý, chương trình thi đấu thành tích cao được xây dựng theo hướng tham chiếu chương trình Olympic, qua đó gắn kết sân chơi thể thao trong nước với mục tiêu nâng cao trình độ vận động viên ở đấu trường quốc tế.
Động lực thúc đẩy thể thao thành tích cao

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X được kỳ vọng sẽ đánh dấu bước chuyển mới trong phát triển thể thao thành tích cao. Phó Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam Nguyễn Hồng Minh nhấn mạnh yêu cầu đổi mới trong đánh giá thành tích và định hướng phát triển thể thao thông qua kỳ Đại hội này. Theo đó, cần chuyển mạnh từ đánh giá thành tích theo số lượng huy chương sang đánh giá chất lượng, trình độ và khả năng cạnh tranh quốc tế.
Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam Nguyễn Hồng Minh, những kinh nghiệm thực tế rút ra từ Đại hội lần thứ X sẽ là cơ sở để chuẩn bị cho kỳ Đại hội toàn quốc lần thứ XI theo định hướng Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Thủ tướng Chính phủ ban hành trong Quyết định số 1189/QĐ-TTg ngày 15-10-2024. Trong đó, ngành Thể thao sẽ tập trung nguồn lực vào các môn mũi nhọn thay vì đầu tư dàn trải, tạo điều kiện tốt hơn cho việc cạnh tranh huy chương tại ASIAD và Olympic.

Còn chuyên gia thể thao Dương Đức Thủy cho rằng, tập trung nguồn lực trong tổ chức Đại hội Thể thao toàn quốc không đồng nghĩa với thu hẹp cơ hội phát triển của các môn thể thao truyền thống, thể thao dân tộc hay những môn có tính phổ cập cao. Điều quan trọng là cần có sự phân định rõ mục tiêu, cách thức đầu tư và tiêu chí đánh giá đối với từng nhóm môn. Kinh nghiệm của Trung Quốc khi tổ chức riêng chương trình thể thao thành tích cao và chương trình thể thao quần chúng tại Đại hội Thể thao toàn quốc đáng để các nhà quản lý thể thao Việt Nam nghiên cứu, tham khảo.
Rõ ràng, điều quan trọng hơn là sau Đại hội, thể thao Việt Nam nói chung và các địa phương, ngành nói riêng, trong đó có Hà Nội sẽ xác định thêm bao nhiêu vận động viên đủ sức cạnh tranh ở ASIAD, Olympic; xác định rõ những môn, nội dung trọng điểm nào cần được đầu tư...
Thực tế, một môn thể thao có nhiều bộ huy chương tại Đại hội chưa chắc đã là môn có khả năng cạnh tranh huy chương ở Olympic, ASIAD. Ngược lại, những môn chỉ có ít nội dung nhưng lại là trọng điểm cần đầu tư dài hạn cho đấu trường Olympic, ASIAD. Khi mỗi nhóm môn có mục tiêu, tiêu chí đánh giá và phương thức đầu tư phù hợp với định hướng phát triển, Đại hội mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy thể thao thành tích cao, thay vì chỉ là cuộc đua huy chương giữa các đơn vị.
Những kỳ vọng, mong mỏi của các nhà quản lý, chuyên gia cũng phản ánh rõ nhu cầu phát triển của thể thao Việt Nam. Đó cũng là kỳ vọng đối với Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, nơi sẽ tạo tiền đề cho một nền thể thao thành tích cao Việt Nam có trọng tâm, trọng điểm thay vì dàn trải và đủ sức liên tục vươn tới những đỉnh cao quốc tế.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.