Đại hội đồng Liên hợp quốc: Nỗ lực tìm tiếng nói chung trước các cuộc khủng hoảng

Gần 130 nguyên thủ quốc gia dự kiến tham dự kỳ họp, diễn ra trong lúc trật tự quốc tế hình thành sau Chiến tranh thế giới thứ hai chịu nhiều sức ép. Vai trò của Liên hợp quốc cũng gặp thách thức khi tổ chức này đối mặt với khó khăn tài chính và bất đồng ngày càng lớn giữa các nước thành viên.

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc năm thứ hai liên tiếp. Trong nhiệm kỳ thứ hai, chính quyền Mỹ đã cắt giảm các khoản đóng góp cho Liên hợp quốc và rút khỏi một số cơ quan của tổ chức này, làm gia tăng tranh luận về vai trò của Washington trong hệ thống đa phương.

Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình không tham dự kỳ họp tại New York. Thay vào đó, ông dự kiến gặp Tổng thống Donald Trump tại Washington ngày 25-9. Cuộc gặp diễn ra cùng thời điểm Đại hội đồng nhóm họp, đặt vấn đề về vai trò của các cơ chế đa phương trong xử lý các vấn đề quốc tế.

Một nội dung đáng chú ý khác là tương lai của Liên hợp quốc sau khi Tổng thư ký Antonio Guterres kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm 2026. Quá trình lựa chọn người kế nhiệm diễn ra khi tổ chức 80 năm tuổi này đứng trước yêu cầu cải tổ và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, gồm 15 thành viên, dự kiến cũng tiến hành một số cuộc họp cấp cao bên lề kỳ họp Đại hội đồng, tập trung vào các vấn đề Ukraine, Trung Đông và AI.

AI nổi lên như một chủ đề mới nhưng ngày càng quan trọng trong chương trình nghị sự quốc tế. Tổng thư ký Antonio Guterres cảnh báo các quốc gia cần xây dựng những “rào cản chung” nhằm ngăn chặn nguy cơ cạnh tranh thiếu kiểm soát trong phát triển công nghệ AI. Theo ông, các nước thúc đẩy lĩnh vực này cần phối hợp để hạn chế những rủi ro có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu.

Từ lâu, ông Guterres đã thúc đẩy việc xây dựng cơ chế quản trị AI ở cấp độ quốc tế. Năm 2023, Liên hợp quốc thành lập một cơ quan tư vấn về AI với sự tham gia của các chuyên gia công nghệ, quan chức chính phủ và học giả, nhằm nghiên cứu những vấn đề liên quan đến quản trị và kiểm soát công nghệ này.

Bên cạnh AI, tình hình Trung Đông tiếp tục là một trong những vấn đề trọng tâm của kỳ họp. Các cuộc xung đột và căng thẳng tại khu vực đang tác động tới an ninh, thương mại và năng lượng toàn cầu. Hoạt động vận tải qua các tuyến hàng hải chiến lược cũng đứng trước nguy cơ bị gián đoạn, qua đó gây sức ép đối với chuỗi cung ứng và giá năng lượng.

Tổng thư ký Antonio Guterres cho rằng các cuộc khủng hoảng tại Trung Đông khó có thể được giải quyết chỉ bằng biện pháp quân sự, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các nỗ lực ngoại giao. Đặc phái viên Liên hợp quốc về Yemen tiếp tục thúc đẩy các cuộc đàm phán nhằm giảm căng thẳng và tạo điều kiện cho một giải pháp chính trị.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian dự kiến phát biểu tại Đại hội đồng vào ngày 24-9, trong khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu dự kiến phát biểu vào ngày 25-9. Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas sẽ không trực tiếp tham dự kỳ họp năm thứ hai liên tiếp và dự kiến phát biểu qua hình thức trực tuyến.

Tại châu Âu, cuộc xung đột Nga - Ukraine tiếp tục là vấn đề lớn trong chương trình nghị sự. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov dự kiến phát biểu trước Đại hội đồng Liên hợp quốc.

Tổng thư ký Antonio Guterres nhấn mạnh những tác động của xung đột đối với dân thường, an ninh lương thực và thị trường năng lượng. Ông cho rằng việc duy trì các tuyến vận chuyển an toàn trên Biển Đen có ý nghĩa quan trọng, trong đó cần bảo đảm hoạt động xuất khẩu lương thực, phân bón và năng lượng của Nga và Ukraine.

Trong bối cảnh nhiều cuộc khủng hoảng cùng lúc đặt ra sức ép đối với cộng đồng quốc tế, kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc lần này được xem là dịp để các nước thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm những điểm đồng thuận trong xử lý các vấn đề an ninh, kinh tế và công nghệ. Khả năng Liên hợp quốc đóng vai trò hiệu quả đến đâu trong việc giải quyết các cuộc khủng hoảng vẫn phụ thuộc đáng kể vào mức độ hợp tác của các quốc gia thành viên.

Tổng hợp