Đại biểu Quốc hội kiến nghị bổ sung cơ chế ưu tiên trong thông quan hàng hóa

Đại biểu đánh giá cao dự thảo Luật sửa đổi khi đã quan tâm tới việc xây dựng hải quan số, luật hóa quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, hoàn thiện cơ chế kiểm tra sau thông quan. Đây là những yêu cầu tất yếu trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới đang phát triển rất nhanh.

Đề nghị bổ sung quy định xử lý hàng hóa quá thời hạn lưu giữ

Tham gia thảo luận, đại biểu Lê Hồng Hà cho biết, tại khoản 20 sửa đổi, bổ sung Điều 61 Dự thảo Luật Hải quan quy định thời hạn hàng hóa được lưu giữ tại kho ngoại quan không quá 24 tháng và hàng hóa lưu giữ tại địa điểm thu gom hàng lẻ không quá 180 ngày. Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa quy định phương thức xử lý đối với trường hợp hàng hóa vượt quá thời hạn lưu giữ.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ hướng dẫn việc xử lý đối với hàng hóa quá thời hạn lưu giữ tại kho ngoại quan và các địa điểm lưu giữ hàng hóa.

Đại biểu đề nghị bổ sung một số đối tượng hàng hóa đặc thù được phép lưu giữ tại kho ngoại quan không giới hạn thời gian hoặc áp dụng cơ chế linh hoạt hơn, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp kinh doanh trung chuyển hàng hóa, góp phần phát triển Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực.

Đối với đề nghị bổ sung quy định thông quan hàng hóa trong trường hợp khẩn cấp, cần thiết tại khoản 4 Điều 23, theo đại biểu Lê Hồng Hà, trên thực tế, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp thường phát sinh các tình huống khẩn cấp, cần tiếp nhận hoặc giải phóng hàng hóa ngay để tránh gián đoạn hoạt động.

Vì vậy, đại biểu kiến nghị bổ sung cơ chế xử lý ưu tiên 24/7, cho phép tiếp nhận hồ sơ điện tử tối thiểu, cho phép đưa hàng về bảo quản hoặc giải phóng hàng hóa có điều kiện và được bổ sung chứng từ trong thời hạn nhất định.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, bổ sung quy định vào dự thảo Luật, nội dung về thời hạn thực hiện kiểm định, ban hành thông báo kết quả và thời hạn xem xét đánh giá lại khi người khai hải quan khiếu nại hoặc lựa chọn đơn vị, tổ chức có thẩm quyền đánh giá lại hàng hóa; hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong quá trình áp dụng pháp luật, hạn chế phát sinh khiếu nại, tranh chấp và tránh kéo dài thời gian thông quan hàng hóa.

Kiến nghị hoàn thiện quy định đồng bộ với Luật Thủ đô năm 2026

Tham gia thảo luận, đại biểu Quốc hội chuyên trách Đoàn Hà Nội Nguyễn Ngọc Việt đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã bám sát nguyên tắc xây dựng một đạo luật rất đặc thù, đáp ứng đồng thời hai yêu cầu: Bảo đảm thông quan nhanh, không gây ùn tắc, tạo thuận lợi tối đa; kiểm soát hiệu quả để phòng ngừa gian lận thương mại, kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Góp ý vào một số nội dung cụ thể, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ quy định về xác thực, định danh điện tử để kiểm soát chủ thể giao dịch qua thương mại điện tử xuyên biên giới, bảo đảm tính phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia. Đồng thời rà soát để tránh chồng chéo quy định của Luật Thương mại điện tử, tránh tình trạng doanh nghiệp phải thực hiện xác thực hai lần cho hai cơ quan khác nhau, làm phát sinh chi phí và thời gian không cần thiết.

Đối với quy định về kiểm định hàng hóa và tạm dừng thủ tục đối với hàng hóa nghi giả mạo quyền sở hữu trí tuệ, đại biểu cho rằng, cần luật hóa minh bạch, thay vì giao quy định tại các văn bản dưới luật để tránh ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô năm 2026 quy định nhà đầu tư chiến lược được hưởng chế độ ưu tiên về thủ tục hải quan và thủ tục thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của dự án đầu tư trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi) lại thiết kế một cơ chế ưu đãi riêng và rộng hơn dành cho các nhóm doanh nghiệp, như: Doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp thực hiện dự án công nghệ chiến lược, nghiên cứu phát triển, sản xuất chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo.

Để tránh sự thiệt thòi cho các nhà đầu tư chiến lược trên địa bàn thành phố, đại biểu đề nghị, đối với các luật song hành có chính sách ưu việt hơn, HĐND và UBND thành phố Hà Nội sẽ chủ động để ngay khi luật có hiệu lực sẽ ban hành nghị quyết, tạo điều kiện để các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố không bị chậm hơn so với các doanh nghiệp khác trên phạm vi cả nước.

Cùng quan tâm đến một số nội dung quy định tại Luật Thủ đô năm 2026, đại biểu Trần Thanh Hà (Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đánh giá, bổ sung trong báo cáo đánh giá tác động về tính phù hợp cũng như những điểm còn bất cập giữa dự thảo Luật với Hải quan (sửa đổi), Luật Thủ đô năm 2026 để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật; tạo thuận lợi cho nhà đầu tư trong quá trình áp dụng, không phát sinh cơ chế khác nhau giữa các văn bản và bảo đảm hiệu quả thực thi.

Việc xác thực định danh điện tử chỉ thực hiện một lần đối/tài khoản

Tham gia thảo luận, đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu hoàn thiện quy định theo hướng Luật Hải quan sử dụng, kế thừa kết quả xác thực điện tử đã được thực hiện theo Luật Thương mại điện tử và pháp luật về định danh, xác thực điện tử, thay vì hình thành một cơ chế xác thực độc lập trong lĩnh vực hải quan.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị quy định rõ việc xác thực định danh điện tử chỉ thực hiện một lần đối với mỗi tài khoản của tổ chức, cá nhân. Sau khi đã được xác thực hợp lệ, kết quả xác thực cần được chia sẻ, khai thác giữa các cơ quan nhà nước thông qua Hệ thống định danh và xác thực điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu quốc gia có liên quan theo quy định của pháp luật, không yêu cầu người dân và doanh nghiệp phải thực hiện lại khi thông tin định danh không thay đổi.

"Tôi cho rằng đây là giải pháp vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, vừa thực hiện đúng tinh thần “một lần xác thực, nhiều cơ quan cùng khai thác, sử dụng”, góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp", đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nhấn mạnh.