Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung cơ chế kiểm tra đột xuất về an toàn thực phẩm

Tăng chế tài xử phạt hành vi sử dụng chất cấm vào thực phẩm

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, dự thảo Luật chưa bảo đảm sự cân đối giữa tiền kiểm và hậu kiểm, trong khi thực tế nhiều vụ vi phạm được phát hiện dù cơ sở đã có đầy đủ hồ sơ, giấy phép. Vì vậy, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra trong quá trình doanh nghiệp hoạt động, thay vì dành quá nhiều quy định cho khâu cấp phép, công bố sản phẩm.

Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế kiểm tra đột xuất, tháo gỡ hạn chế về thẩm quyền và phương thức hoạt động của lực lượng kiểm tra. Đồng thời, bỏ quy định giới hạn tần suất thanh tra, kiểm tra không quá một lần mỗi năm để tạo sự chủ động cho cơ quan chức năng kiểm tra khi thấy có dấu hiệu hoặc nguy cơ vi phạm.

Cùng đề cập đến vấn đề này, đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) đề nghị bỏ giới hạn tần suất kiểm tra đối với bếp ăn trường học, bệnh viện, khu công nghiệp, cơ sở kinh doanh ăn uống tập thể và các cơ sở nguy cơ cao. Việc hậu kiểm cần được thực hiện đột xuất, dựa trên phân tích nguy cơ và phản ánh của người dân.

Đại biểu Tô Ái Vang đề nghị tăng chế tài đối với hành vi cố ý sử dụng chất cấm, hóa chất độc hại hoặc làm giả hồ sơ thực phẩm; bổ sung quy định cấm vĩnh viễn chủ sở hữu vi phạm nghiêm trọng thành lập, quản lý cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Đáng chú ý, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị khôi phục căn cứ thu hồi giấy chứng nhận đối với cơ sở sử dụng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả hoặc gây ngộ độc tập thể. Việc xử lý cần đi kèm thời hạn không được cấp lại giấy chứng nhận và công khai thông tin vi phạm trên hệ thống thông tin an toàn thực phẩm.

Hạn chế quảng cáo thực phẩm chức năng hướng đến trẻ em

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Đoàn Hà Nội) đề nghị nghiên cứu đổi tên “thực phẩm bảo vệ sức khỏe” tại khoản 30 Điều 2 thành “thực phẩm hỗ trợ sức khỏe”, bởi tên gọi hiện nay dễ khiến người tiêu dùng hiểu nhầm sản phẩm có khả năng phòng bệnh hoặc điều trị bệnh.

Theo đại biểu, nhóm sản phẩm này thực chất có vai trò bổ sung vào chế độ ăn uống, hỗ trợ duy trì hoặc cải thiện một số chức năng sinh lý của cơ thể, tùy thuộc thành phần, hàm lượng, liều dùng và bằng chứng khoa học.

Đại biểu cũng đề nghị đưa cụm từ “giảm nguy cơ mắc bệnh” ra khỏi khái niệm chung, chuyển thành quy định về công bố công dụng có điều kiện. Đồng thời, cần luật hóa nguyên tắc quản lý công dụng dựa trên bằng chứng khoa học của từng sản phẩm, không đồng nhất lợi ích của một thành phần với công dụng của toàn bộ sản phẩm.

Ở góc độ cảnh báo nguy cơ dinh dưỡng, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) đề nghị bổ sung quy định bắt buộc dán nhãn cảnh báo mặt trước đối với thực phẩm bao gói sẵn vượt ngưỡng đường, muối, chất béo. Chính phủ quy định ngưỡng và lộ trình thực hiện, với thời gian chuyển đổi từ 2 đến 3 năm; có cơ chế riêng đối với sản phẩm truyền thống và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đại biểu cũng đề nghị hạn chế quảng cáo hướng tới trẻ em đối với thực phẩm phải ghi nhãn cảnh báo; không quảng cáo trong chương trình, khung giờ, nền tảng dành cho trẻ em, không sử dụng nhân vật hoạt hình, quà tặng để lôi kéo và không quảng cáo, tài trợ, bày bán các sản phẩm này trong trường học.

Yêu cầu ứng dụng giao đồ ăn hiển thị cảnh báo gian hàng vi phạm

Đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn Hà Nội) đề nghị quy định cụ thể lộ trình truy xuất nguồn gốc, nhất là đối với thực phẩm nguy cơ cao; nghiên cứu áp dụng hộ chiếu số hoặc mã QR truy xuất nguồn gốc tối thiểu đối với các sản phẩm thiết yếu. Cùng với đó, cần hỗ trợ công nghệ, đào tạo để hộ gia đình và cơ sở sản xuất nhỏ lẻ có thể tham gia chuyển đổi số.

Đại biểu Tô Ái Vang đề nghị Bộ Y tế chủ trì vận hành nền tảng số truy xuất nguồn gốc thực phẩm quốc gia, cho phép người dân quét mã QR để tra cứu nhật ký sản xuất, chứng nhận an toàn và lịch sử vi phạm của cơ sở.

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế cảnh báo vi phạm liên thông, tự động cập nhật cơ sở vi phạm nghiêm trọng trong vòng 24 giờ; yêu cầu sàn thương mại điện tử, ứng dụng giao đồ ăn ngắt kết nối hoặc hiển thị cảnh báo đối với gian hàng vi phạm.

Đối với cơ sở sản xuất nhỏ lẻ và thức ăn đường phố, đại biểu Tô Ái Vang đề nghị bổ sung tiêu chí kỹ thuật bắt buộc về kiểm soát vật tư đầu vào, chất lượng nguồn nước trong nuôi trồng; phát huy vai trò giám sát của chính quyền cấp xã, hợp tác xã, hội nông dân và cộng đồng thông qua hoạt động lấy mẫu kiểm tra xác suất.

Các đại biểu cũng cho rằng, quản lý an toàn thực phẩm cần chuyển từ kiểm tra từng khâu riêng lẻ sang quản lý xuyên suốt chuỗi giá trị, từ sản xuất ban đầu đến tiêu dùng, bảo đảm liên kết, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Vì vậy, dự thảo Luật cần làm rõ nguyên tắc “một sản phẩm, một chuỗi, một đầu mối chịu trách nhiệm chính”.

Các đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu thực chất giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, tránh chồng chéo tại các khâu giao thoa như giết mổ nhỏ lẻ, chợ đầu mối và kinh doanh thực phẩm tươi sống; đồng thời cá thể hóa trách nhiệm của cơ quan chuyên môn thuộc UBND các cấp khi để xảy ra vi phạm nghiêm trọng.