Kinh tế

Đại biểu Quốc hội: Cần hướng dẫn cụ thể để người nộp thuế không bị vướng khi xuất cảnh

Đình Hiệp • 20/11/2026 - 17:51

Đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị cần hướng dẫn cụ thể để người nộp thuế không bị vướng khi xuất cảnh.

Quốc hội thảo luận tại hội trường chiều 20-11. Ảnh: quochoi.vn
Quốc hội thảo luận tại hội trường chiều 20-11. Ảnh: quochoi.vn

Chiều 20-11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội nghe trình bày tờ trình, báo cáo về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.

Tháo gỡ vướng mắc của doanh nghiệp ngừng hoạt động

Phát biểu tại phiên thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ đồng tình và đánh giá cao sự cần thiết, kịp thời của việc ban hành Nghị quyết về xử lý xóa nợ thuế.

than.jpg
Đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hai vấn đề.

Thứ nhất, đối với những người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ trong giai đoạn trước khi Nghị quyết được ban hành, nếu thuộc diện được giảm, xóa tiền chậm nộp theo chính sách mới thì có được xem xét hoàn trả phần tiền đã nộp hay không.

Thứ hai, cần có hướng dẫn cụ thể trong quá trình triển khai chính sách đối với những trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ thuế, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Theo đại biểu, số trường hợp cố tình chây ì, trốn thuế trong nhóm này không nhiều; một số trường hợp có thể do không nắm được quy định hoặc không biết mình còn nghĩa vụ thuế phải thực hiện.

Thực tế hiện nay, nhiều người gặp vướng mắc khi làm thủ tục xuất cảnh tại cửa khẩu do liên quan đến mã số thuế hoặc nghĩa vụ thuế. Đại biểu cho rằng, cần làm rõ cách thức phối hợp giữa cơ quan thuế và lực lượng tại cửa khẩu để người dân được thông tin đầy đủ, biết rõ lý do nếu không đủ điều kiện xuất cảnh và có hướng xử lý phù hợp.

Đồng thời, cần nghiên cứu quy định cụ thể về mức nợ thuế và các trường hợp bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, tránh gây khó khăn không cần thiết cho những người có nhu cầu ra nước ngoài thăm thân hoặc thực hiện hoạt động thương mại, kinh doanh.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cần rà soát, thống kê chính xác số lượng doanh nghiệp đang hoạt động, doanh nghiệp đã ngừng hoạt động và doanh nghiệp đang tạm ngừng kinh doanh. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá thực trạng, xây dựng định hướng phát triển và xác định các mục tiêu về số lượng doanh nghiệp đến năm 2030.

xuan.jpg
Đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Đoàn Tây Ninh) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Đoàn Tây Ninh) đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm tháo gỡ một số vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, nhất là đối với các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống quản lý nhà nước, chưa thể hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động và đóng mã số thuế.

Theo đại biểu, chủ sở hữu của những doanh nghiệp này có thể đã chết, mất năng lực hành vi, ra nước ngoài, mất liên lạc hoặc thực tế chỉ là người làm thuê. Trong khi đó, doanh nghiệp không còn hoạt động, không còn trụ sở, con dấu và cũng không còn người đại diện để phối hợp thực hiện thủ tục. Vì vậy, việc yêu cầu các chủ thể này quay lại hoàn thiện hồ sơ đóng mã số thuế trên thực tế rất khó khả thi.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế để cơ quan thuế sau khi công khai, thông báo rộng rãi thông tin mà chủ doanh nghiệp hoặc người có trách nhiệm không đến làm việc trong một thời hạn nhất định thì có thể chủ động thực hiện thủ tục đóng mã số thuế. Bởi hiện còn hàng triệu trường hợp tương tự, nếu vẫn áp dụng quy trình hiện hành sẽ rất khó xử lý triệt để.

Một vấn đề khác được đại biểu đề cập là điều kiện giải thể doanh nghiệp. Hiện nay, doanh nghiệp phải chứng minh không còn nợ bảo hiểm xã hội, nợ doanh nghiệp khác, nợ tiền lương... Đây cũng là những yêu cầu khó thực hiện đối với các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu.

Đại biểu cho rằng, đối với các khoản nợ này, chủ nợ cần thực hiện quyền khởi kiện hoặc áp dụng các biện pháp pháp luật để yêu cầu thanh toán. Không nên đặt thêm nghĩa vụ chứng minh cho doanh nghiệp trong trường hợp không còn khả năng thực hiện các thủ tục liên quan.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị rà soát quy định về tạm hoãn xuất cảnh đối với người có liên quan đến nghĩa vụ thuế. Theo đại biểu, có những trường hợp vướng mã số thuế nhưng không thực sự phát sinh nợ thuế hoặc chỉ có khoản nợ không đáng kể, song vẫn gặp khó khăn khi xuất cảnh.

Xóa nợ thuế phải gắn với kiểm soát rủi ro và bảo toàn dữ liệu pháp lý

suu.jpg
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Tham gia góp ý dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế) nhấn mạnh, hiệu quả của chính sách cần được đo bằng số mã số thuế được xử lý và chất lượng dữ liệu được làm sạch, chứ không chỉ bằng số tiền được xóa. Chính sách cần có thời hạn cụ thể, không tạo tiền lệ xóa nợ định kỳ đối với các khoản thu ngân sách đã phát sinh.

Theo đại biểu, yêu cầu cốt lõi là phải tăng cường giám sát đối với pháp nhân không còn hoạt động, đồng thời bảo đảm lưu giữ thông tin nhận dạng chủ sở hữu, chủ sở hữu hưởng lợi và hồ sơ kế toán.

Đại biểu tập trung phân tích hai nhóm vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Thứ nhất, xác định đúng đối tượng được hưởng chính sách, kiểm soát nguy cơ lợi dụng để trục lợi. Đại biểu đề nghị chốt thời điểm xác định đối tượng là ngày 23-10-2026, trùng với thời điểm chốt số liệu trong tờ trình của Chính phủ.

Một kiến nghị quan trọng khác là bổ sung quy định tại Điều 6 theo hướng việc xóa nợ hoặc chấm dứt mã số thuế không làm chấm dứt nghĩa vụ lưu giữ thông tin nhận dạng chủ sở hữu, chủ sở hữu hưởng lợi và hồ sơ kế toán tối thiểu 5 năm sau khi pháp nhân chấm dứt tồn tại. Cơ quan thuế phải bảo toàn dữ liệu lịch sử, bởi xóa nợ không đồng nghĩa với xóa bỏ dấu vết pháp lý.

Đối với Điều 3, đại biểu đề nghị việc tạm dừng các biện pháp cưỡng chế chỉ áp dụng đối với lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đã đủ điều kiện xóa; không áp dụng đối với nợ gốc hoặc các khoản nợ khác. Không nên dừng cưỡng chế ngay khi Nghị quyết có hiệu lực, bởi điều kiện xóa nợ tại Điều 5 chỉ phát sinh sau khi người nộp thuế đã nộp đủ nợ gốc và có hồ sơ hợp lệ.

Thứ hai, thiết kế lộ trình xóa tiền chậm nộp để khuyến khích nộp nợ gốc sớm, bảo vệ nguồn thu ngân sách. Theo đại biểu, dự thảo hiện cho phép xóa toàn bộ tiền chậm nộp tính đến ngày người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nộp nợ gốc, với thời hạn cuối cùng là ngày 30-6-2028. Cách thiết kế này chưa tạo động lực nộp sớm, bởi những người có khả năng tài chính vẫn có thể trì hoãn việc thực hiện nghĩa vụ mà vẫn được hưởng chính sách xóa tiền chậm nộp.

Đại biểu đề nghị làm rõ tại khoản 1 Điều 4 rằng điều kiện hưởng chính sách được xác định căn cứ vào ngày người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nộp nợ gốc và ngày hồ sơ hợp lệ được tiếp nhận, không phụ thuộc vào tiến độ xử lý của cơ quan thuế, hải quan.

ong-tuan(1).jpg
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tiếp thu, giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Giải trình trước Quốc hội về dự thảo Nghị quyết xử lý xóa nợ thuế, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dù ngành Thuế đã nỗ lực xử lý hơn 777.000 mã số thuế từ đầu năm 2026, nhưng đến ngày 23-10-2026, cả nước vẫn còn khoảng 2,55 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Nhiều người nộp thuế có nhu cầu khôi phục hoạt động kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định nhưng vướng hồ sơ, nghĩa vụ tài chính tồn đọng nhiều năm. Tiền chậm nộp tiếp tục tăng trong khi người nộp thuế không còn sổ sách, tài sản để thực hiện nghĩa vụ. Vì vậy, việc ban hành chính sách đặc thù là cần thiết, góp phần cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm thủ tục và chi phí tuân thủ thuế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi và phát triển.

(0) Bình luận
Nổi bật
    Đừng bỏ lỡ
    Đại biểu Quốc hội: Cần hướng dẫn cụ thể để người nộp thuế không bị vướng khi xuất cảnh

    (*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.