Cứu sống bệnh nhân thủng cơ hoành, áp xe phổi do rò đại tràng

Điều đáng nói, nguồn cơn ổ mủ khổng lồ ở lồng ngực không xuất phát từ đường hô hấp đơn thuần, mà bắt nguồn từ biến chứng rò đường tiêu hóa sau phẫu thuật u đại tràng, khiến ổ nhiễm trùng ăn mòn, làm thủng cơ hoành rồi lan thẳng lên khoang ngực.

Bệnh nhân là ông L.V.L (54 tuổi, quê tại Hà Tĩnh), chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng suy kiệt, sốt cao liên tục 39,5-40,5°C không dứt, khó thở và ho khạc ra nhiều đờm màu nâu sẫm, nồng nặc mùi hôi.

Khai thác tiền sử bệnh án cho thấy, cách đây 5 tháng, ông L. từng trải qua ca đại phẫu điều trị u đại tràng. Quá trình hậu phẫu nảy sinh biến chứng nhiễm trùng miệng nối, buộc các bác sĩ phải thực hiện thủ thuật làm hậu môn nhân tạo tạm thời cách đây khoảng 2 tháng.

Tuy nhiên, khoảng một tháng trước khi nhập viện tuyến trung ương, sức khỏe người bệnh giảm sút nghiêm trọng với các cơn sốt rét run, đau tức ngực dữ dội và ho đờm tăng dần. Mặc dù đã được cơ sở y tế tuyến dưới tích cực điều trị suốt nhiều ngày với chẩn đoán viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và áp xe phổi, thể trạng ông L. vẫn không có dấu hiệu cải thiện, tình trạng sốt cao đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) lồng ngực lập tức gióng lên hồi chuông cảnh báo: Phổi phải đông đặc diện rộng, xuất hiện khối áp xe kích thước lên tới 15 x 10 cm thông trực tiếp với hệ phế quản và lan xuống khoang dưới hoành. Chỉ số viêm trong máu ở mức báo động khi bạch cầu tăng, nồng độ protein phản ứng C (CRP) vọt lên mức cao gấp hàng chục lần so với ngưỡng thông thường, minh chứng cho một phản ứng viêm và nhiễm độc toàn thân cực kỳ khốc liệt.

Bác sĩ Chuyên khoa II Trần Thượng Việt, Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu và Nam học nhận định, đây không thể là một ca áp xe phổi biệt lập. Nhận thấy nguy cơ mủ từ ổ bụng đã phá vỡ ranh giới giải phẫu tự nhiên để xâm nhập lên lồng ngực, một cuộc hội chẩn ngoại khoa khẩn cấp giữa ba chuyên khoa: Ngoại tiêu hóa, Ngoại lồng ngực và Ngoại tiết niệu - Nam học được kích hoạt để tiến hành phẫu thuật đồng thời.

Mở lồng ngực phải bệnh nhân, ê-kíp Ngoại lồng ngực do bác sĩ Tạ Quang Hiện phụ trách đối mặt với tổn thương rất phức tạp: Ổ áp xe khổng lồ choán trọn gần hết thùy dưới phổi phải, chứa lượng mủ dịch lớn bốc mùi hôi thối. Các lớp màng phổi dính chặt, đặc biệt cơ hoành đã bị ăn mòn, hoại tử nặng nề và thủng nhiều vị trí. Các phẫu thuật viên nhanh chóng giải phóng mô dính, súc rửa sạch khoang màng phổi và thiết lập dẫn lưu áp xe.

Ngay sau đó, ê-kíp Ngoại tiêu hóa lập tức can thiệp sâu vào ổ bụng. Đúng như dự đoán ban đầu, các phẫu thuật viên phát hiện một đường rò xuất phát từ đại tràng phải dẫn thẳng lên vùng dưới vòm hoành, tạo thành ổ áp xe trung gian trước khi phá thủng cơ hoành để tràn mủ lên phổi. Không dừng lại ở đó, miệng nối đại tràng trái cũng bị rò rỉ, tạo thêm ổ nhiễm trùng thứ cấp.

Trong suốt 5 giờ đồng hồ phối hợp nhịp nhàng, các bác sĩ đã tỉ mỉ bóc tách làm sạch toàn bộ khoang ổ bụng, dẫn lưu triệt để ổ mủ dưới hoành, giải phóng mô dính quanh gan, khâu phục hồi toàn bộ vùng cơ hoành bị hoại tử, đồng thời xử lý dứt điểm các lỗ rò tiêu hóa và tái lập hậu môn nhân tạo.

Sự can thiệp kịp thời và chính xác đã đem lại kết quả vượt ngoài mong đợi. Chỉ sau 24 giờ hậu phẫu, bệnh nhân đã tỉnh táo hoàn toàn, cắt hẳn cơn sốt kéo dài dai dẳng cả tháng qua, các chỉ số sinh tồn hồi phục ngoạn mục.

Theo bác sĩ Trần Thượng Việt, thành công của ca đại phẫu nằm ở tư duy chẩn đoán truy tìm tận gốc nguồn bệnh. Với những bệnh nhân có tiền sử phẫu thuật tiêu hóa phức tạp, nếu biến chứng xuất hiện mà chỉ tập trung điều trị triệu chứng cơ quan biểu hiện bề nổi (như ổ áp xe tại phổi) mà bỏ quên nguồn nhiễm trùng nguyên phát trong ổ bụng, việc dùng kháng sinh hay dẫn lưu phổi đơn thuần sẽ không mang lại hiệu quả, thậm chí đẩy người bệnh vào tình trạng sốc nhiễm trùng không thể cứu vãn.

Ca bệnh hiểm nghèo một lần nữa khẳng định vai trò sống còn của sự nhạy bén lâm sàng và sự phối hợp liên chuyên khoa chặt chẽ tại các bệnh viện tuyến đầu, giúp xử lý toàn diện những tổn thương phức tạp mang tính liên đới giữa các cơ quan.