Công viên Thủ Lệ sẽ thay đổi ra sao sau điều chỉnh tổng thể quy hoạch?

Tuy nhiên, trải qua nhiều thập kỷ khai thác, sự phát triển nhanh chóng của đô thị đã đặt công viên trước những thách thức lớn về hạ tầng, cảnh quan và công năng. Đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ tỷ lệ 1/500 ra đời như một bước ngoặt quan trọng, chỉ ra những bất cập của thực tế hiện nay và định hình một tầm nhìn phát triển hoàn toàn mới.

Nhiều bất cập so với yêu cầu phát triển đô thị hiện đại

Khảo sát và đánh giá trong đồ án quy hoạch đã bộc lộ rõ những điểm hạn chế cốt lõi của Công viên Thủ Lệ trong nhiều năm qua khi đối chiếu với tiêu chuẩn của các vườn thú khu vực và quốc tế.

Trong đó, hệ thống chuồng trại lạc hậu và áp lực về phúc lợi động vật, đây được xem là bất cập lớn nhất. Hầu hết các khu nuôi nhốt thú dữ, linh trưởng, móng guốc, chim thú nhỏ được xây dựng từ lâu theo mô hình lồng hẹp truyền thống, bê tông hóa dày đặc.

Từ thực tế không gian chật hẹp, sinh cảnh nghèo nàn khiến các loài động vật thiếu không gian vận động không đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về phúc lợi động vật của Hiệp hội Vườn thú thế giới. Đồng thời, bố trí chuồng trại phân tán, manh mún cũng gây khó khăn lớn cho công tác xử lý chất thải, vệ sinh môi trường và tạo mùi ô nhiễm cục bộ.

Do hình thành từ giai đoạn cũ, hệ thống thoát nước mưa và nước thải tại khu vực chuồng nuôi chưa được phân tách triệt để, gây áp lực ô nhiễm trực tiếp đến nguồn nước mặt của hồ điều hòa Thủ Lệ (khoảng 8ha).

Thêm vào đó, áp lực giao thông đô thị xung quanh các tuyến phố: Đào Tấn, Kim Mã, Nguyễn Văn Ngọc ngày càng lớn, trong khi công viên thiếu hụt trầm trọng các bãi đỗ xe tập trung quy mô lớn cho xe du lịch và khách đoàn, dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông cục bộ vào các dịp cuối tuần, lễ tết.

Bên cạnh đó, các công trình phụ trợ, nhà điều hành, khu giáo dục bảo tồn, thủy cung hay các khu vui chơi thiếu nhi đều đã xuống cấp nặng nề, kiến trúc chắp vá, thiếu tính đồng bộ. Công viên hiện còn thiếu vắng các không gian tương tác giáo dục môi trường hiện đại cho trẻ em hoặc các tiện ích hỗ trợ người khuyết tật đã làm giảm đáng kể sức hút của công viên đối với du khách trẻ và khách du lịch quốc tế.

Đưa Công viên Thủ Lệ bước sang một giai đoạn mới

Nhằm khắc phục triệt để các khiếm khuyết lịch sử trên, đồ án điều chỉnh tổng thể đặt ra chiến lược phát triển toàn diện, đưa Công viên Thủ Lệ bước sang một giai đoạn mới với các điểm nhấn nổi bật. Đáng chú ý, đồ án đã định vị lại tính chất của Công viên Thủ Lệ - trở thành "Công viên chuyên đề đặc biệt".

Cụ thể, thay vì hoạt động đơn thuần như một vườn thú truyền thống khép kín, quy hoạch mới định hướng xây dựng nơi đây thành công viên văn hóa và sinh thái đa chức năng. Đây sẽ là không gian cảnh quan đặc thù kết hợp hài hòa giữa bảo tồn động - thực vật hoang dã, giáo dục môi trường và gìn giữ các giá trị di tích lịch sử văn hóa tâm linh của Đền Voi Phục.

Đồ án cũng đề xuất phá dỡ và tái thiết kế toàn bộ hệ thống chuồng trại cũ kỹ. Các khu vực nuôi nhốt sẽ được chuyển đổi theo mô hình sinh cảnh tự nhiên mở, giúp động vật có không gian sinh trưởng tốt hơn, đồng thời nâng cao trải nghiệm thị giác và giáo dục cho khách tham quan.

Đáng chú ý, quy hoạch chú trọng khớp nối hạ tầng kỹ thuật ngầm và nổi (tách hệ thống thoát nước mưa và nước thải để bảo vệ môi trường hồ Thủ Lệ), kết nối không gian xanh với các dự án trọng điểm xung quanh như tuyến đường sắt đô thị (ga S8 đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội), hành lang cảnh quan sông Tô Lịch và các dự án bãi đỗ xe ngầm lân cận nhằm giải quyết dứt điểm bài toán giao thông tĩnh.

Việc điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết không chỉ là giải pháp cấp bách nhằm giải quyết bài toán xuống cấp về hạ tầng và môi trường tại Công viên Thủ Lệ, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Thủ đô trong việc gìn giữ, tôn tạo và phát huy giá trị các không gian xanh đô thị. Một khi quy hoạch được hiện thực hóa, Công viên Thủ Lệ hứa hẹn sẽ lấy lại vóc dáng của một "lá phổi xanh" kiểu mẫu, trở thành điểm đến du lịch sinh thái, văn hóa hấp dẫn hàng đầu, đáp ứng kỳ vọng của người dân Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.