Công tác dân vận “đi trước mở đường”, góp phần tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở

Sâu sát cơ sở, tăng cường tuyên truyền, vận động

Hiện nay, các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang triển khai giải phóng mặt bằng 1.428 dự án, trong đó có 27 công trình, dự án lớn, quan trọng, trọng điểm được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng của Thủ đô.

Thống kê đến ngày 15-6, nhiều dự án đã đạt kết quả tích cực trong công tác giải phóng mặt bằng. Trong số 7 cầu vượt sông Hồng, có 6 dự án hoàn thành giải phóng mặt bằng. Các dự án giao thông trọng điểm như đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, tuyến đường bao quanh Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An kết nối với đường 70… cơ bản hoàn thành công tác này.

Bên cạnh đó, các dự án Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội, Khu Công viên công nghệ số và hỗn hợp tại phường Phú Diễn, phường Tây Tựu hay Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm và Đông Anh cũng đang được triển khai theo kế hoạch.

Khối lượng công việc lớn, phạm vi ảnh hưởng rộng, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của hàng ngàn hộ dân, đòi hỏi phải có những giải pháp phù hợp, hiệu quả. Trong bối cảnh đó, Chỉ thị số 10-CT/TU ngày 25-3-2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về nâng cao chất lượng, hiệu quả phong trào thi đua “Dân vận khéo” trong tình hình mới tiếp tục khẳng định yêu cầu đưa công tác dân vận trở thành nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Nguyễn Doãn Toản, tư tưởng “Dân là gốc, dân là trung tâm” luôn được Thành ủy Hà Nội quán triệt xuyên suốt. Đội ngũ làm công tác dân vận Thủ đô hành động quyết liệt, sáng tạo không ngừng, đóng góp ngày càng xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

Công tác dân vận phải kết hợp hài hòa giữa phương pháp truyền thống và các phương thức hiện đại; tăng cường đối thoại, công khai, minh bạch, mở rộng các kênh tương tác số, kịp thời nắm bắt dư luận xã hội, dự báo và xử lý sớm các vấn đề phát sinh từ cơ sở.

Từ định hướng đó, nhiều địa phương đã thay đổi cách tiếp cận, chuyển từ tuyên truyền theo diện rộng sang trực tiếp đối thoại với từng hộ dân, từng trường hợp cụ thể. Hiệu quả không đo bằng số lượng cuộc họp hay văn bản tuyên truyền mà bằng những vấn đề thực tiễn được giải quyết ngay tại địa bàn dân cư.

Tại xã Vĩnh Thanh, nơi đang triển khai nhiều dự án lớn như Thành phố thông minh, Khu nhà ở xã hội cho lực lượng Công an nhân dân tại khu đất G1, G3 và các dự án giao thông, địa phương xác định công tác tuyên truyền phải đi trước một bước.

Xã đã huy động cả hệ thống chính trị tham gia đối thoại, giải thích chính sách và tháo gỡ vướng mắc cho từng hộ dân. Lực lượng Công an xã trực tiếp đến từng gia đình để trao đổi, giải thích về cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Trung tá Nguyễn Ngọc Hải, Phó Trưởng Công an xã Vĩnh Thanh cho biết, trước mỗi buổi làm việc với người dân, tổ công tác đều nghiên cứu kỹ hồ sơ, nắm chắc các quy định của Nhà nước và thành phố. Việc giải thích phải có căn cứ pháp luật rõ ràng, bảo đảm thấu tình đạt lý để người dân hiểu và tự nguyện thực hiện.

Nhờ cách làm kiên trì, đến ngày 11-5-2026, đã có 95/101 hộ thuộc Dự án Thành phố thông minh đồng thuận chấp hành phương án bồi thường; riêng khu vực trạm y tế xã Hải Bối cũ, 73/75 hộ có quyết định cưỡng chế tồn đọng từ năm 2019 cũng tự nguyện nhận hỗ trợ, bàn giao mặt bằng mà không phải áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính.

Là hộ dân nằm trong Dự án Thành phố thông minh, ông Phạm Xuân Nam (xã Vĩnh Thanh) chia sẻ: “Ban đầu gia đình tôi còn nhiều băn khoăn vì chưa hiểu đầy đủ các chế độ, chính sách. Tuy nhiên, sau nhiều lần được cán bộ địa phương trực tiếp giải thích, đối thoại, chúng tôi đã hiểu rõ quyền lợi của mình và định hướng phát triển của thành phố. Hiện nay gia đình đã đồng thuận bàn giao mặt bằng chuyển về nơi ở mới để dự án sớm được triển khai”.

Tại phường Tây Tựu, việc xây dựng tuyến đường nối từ Quốc lộ 32 vào Nhà văn hóa tổ dân phố 15 cũng là minh chứng điển hình của dân vận khéo. Thông qua công tác vận động, địa phương đã nhận được sự đồng thuận của 6 hộ dân hiến và trả lại khoảng 215m² đất để mở đường. Phường đồng thời huy động gần 200 triệu đồng từ nguồn xã hội hóa để hoàn thiện công trình, đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân.

Gỡ khó từ kiên trì đối thoại

Từ thực tiễn, những nhiệm vụ càng khó, càng nhạy cảm thì vai trò của công tác dân vận càng được thể hiện rõ nét. Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội yêu cầu dân vận phải gắn với các nhiệm vụ chính trị trọng tâm của thành phố; đồng thời bố trí, sử dụng nguồn lực bảo đảm hiệu quả thực chất; huy động sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân.

Tại xã Thiên Lộc, công tác dân vận được triển khai ngay từ khâu nhận diện, xử lý các điểm nghẽn trong GPMB. Năm 2026, xã Thiên Lộc thực hiện GPMB cho 51 dự án với tổng diện tích thu hồi khoảng 259,27ha, ảnh hưởng tới 7.565 hộ dân. Trong đó có 7 dự án trọng điểm gồm 5 dự án giao thông khung và 2 dự án ngoài ngân sách. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra nhiều thách thức khi có tới 26 dự án liên quan khoảng 325 trường hợp vi phạm đất đai, trật tự xây dựng và hơn 2.200 ngôi mộ cần di dời.

Không chờ phát sinh vướng mắc mới giải quyết, xã Thiên Lộc lựa chọn cách tiếp cận chủ động. Theo bà Trần Minh Thái, Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư - Hạ tầng xã Thiên Lộc, địa phương chuyển từ tư duy xử lý tình huống sang chủ động phòng ngừa, từ quản lý hành chính đơn thuần sang đồng hành cùng người dân trong quá trình thực hiện dự án.

Mô hình “3 trước” gồm rà soát trước, vận động trước và giải quyết trước được triển khai đồng bộ. Theo mô hình này, các cơ quan chức năng chủ động rà soát hồ sơ đất đai, hiện trạng sử dụng đất; nhận diện sớm những trường hợp có khả năng phát sinh kiến nghị để tổ chức đối thoại, giải thích chính sách. Những khó khăn về cơ chế cũng được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết từ sớm.

Song song với đó, các tổ công tác được phân công bám sát địa bàn, trực tiếp gặp gỡ người dân để tuyên truyền, vận động và giải thích các quy định pháp luật liên quan. Sau khi ban hành quyết định xử lý vi phạm, địa phương vẫn tiếp tục duy trì công tác vận động nhằm tạo điều kiện để người dân tự giác chấp hành.

Nhờ cách làm mềm dẻo nhưng kiên quyết, riêng trong tháng 5-2026, xã đã vận động người dân tự tháo dỡ 118 công trình vi phạm tại 10 dự án và các thôn với tổng diện tích khoảng 16.048m². Đặc biệt, 5 bãi cát vi phạm tồn tại nhiều năm cũng đã tự nguyện tháo dỡ công trình vi phạm và bàn giao hơn 5ha đất công cho địa phương quản lý mà không phải tổ chức cưỡng chế...

GPMB không đơn thuần là quá trình thu hồi đất để triển khai dự án mà còn là quá trình tạo dựng sự đồng thuận xã hội. Do đó, khi công tác dân vận đi trước một bước, sự đồng thuận sẽ được tạo dựng; khi người dân trở thành chủ thể của quá trình phát triển, các chủ trương của Đảng và Nhà nước sẽ đi vào cuộc sống một cách bền vững.

Đây cũng là nền tảng để Hà Nội tiếp tục triển khai các dự án trọng điểm, mở rộng không gian phát triển và xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại trong giai đoạn mới.