Đối ngoại

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Australia và New Zealand: Từ khuôn khổ đến thực chất

Tú Anh - Đức Hà • 16/08/2026 - 14:41

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia và New Zealand từ ngày 9 đến 14-8 diễn ra khi quan hệ với hai đối tác quan trọng tại Nam Thái Bình Dương bước vào chặng đường mới. Sau những khuôn khổ đã được xác lập, bài toán của giai đoạn tiếp theo là làm sâu sắc hơn lòng tin và biến những lợi ích tương đồng thành hợp tác thực chất.

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia và New Zealand từ ngày 9 đến 14-8 diễn ra khi quan hệ với hai đối tác quan trọng tại Nam Thái Bình Dương bước vào chặng đường mới. Sau những khuôn khổ đã được xác lập, bài toán của giai đoạn tiếp theo là làm sâu sắc hơn lòng tin và biến những lợi ích tương đồng thành hợp tác thực chất.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia và New Zealand trên cương vị mới, đồng thời là chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo chủ chốt Việt Nam tới hai nước sau khi quan hệ được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Bên cạnh những cái “đầu tiên”, điều đáng chú ý hơn là thời điểm của chuyến thăm: Ngay sau khi những khuôn khổ quan hệ mới được xác lập. Đây là cơ hội tạo thêm xung lực, đưa những cam kết chính trị thành hợp tác ngày càng sâu sắc và thực chất.

Trong cuộc hội kiến tại Canberra, Toàn quyền Australia đánh giá quan hệ hai nước đang phát triển mạnh mẽ trên nền tảng tin cậy chính trị, đồng thời kỳ vọng chuyến thăm tạo thêm động lực đưa Đối tác Chiến lược Toàn diện đi vào chiều sâu.

Thông điệp này cũng được thể hiện rõ trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi nhấn mạnh Australia là “người bạn, đối tác tin cậy”, với nhiều lợi ích chiến lược tương đồng với Việt Nam.

Sự tương đồng ấy ngày càng rõ nét khi hai nền kinh tế cùng hướng tới những động lực phát triển mới. Australia đánh giá cao sự năng động của Việt Nam trong chuyển đổi kinh tế, khoa học - công nghệ và hội nhập quốc tế. Trong khi đó, Việt Nam đang thúc đẩy mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, tri thức, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nếu Canberra (Australia) cho thấy chiều sâu ngày càng lớn của hợp tác kinh tế - công nghệ thì Wellington (New Zealand) lại gợi mở một phương diện khác: Sức bền của quan hệ giữa hai dân tộc.

Tại cuộc hội kiến sau lễ đón trọng thể ngày 13-8, Toàn quyền New Zealand Dame Cindy Kiro nhấn mạnh quan hệ hai nước không chỉ được kết nối bởi đại dương mà còn bởi niềm tin chung vào một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Nhắc tới cộng đồng khoảng 15.000 người Việt Nam tại New Zealand, Toàn quyền Dame Cindy Kiro dẫn hai câu thơ của Chế Lan Viên: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở / Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn”.

Chi tiết ấy cho thấy một tầng quan hệ mềm mại bên cạnh các con số thương mại hay văn kiện ngoại giao. Cộng đồng người Việt không chỉ là một bộ phận của quan hệ song phương mà còn là một “cầu nối” tự nhiên giữa hai xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá quan hệ Việt Nam - New Zealand đã được vun đắp qua hơn nửa thế kỷ bằng tin cậy chính trị, tôn trọng lẫn nhau và tình cảm giữa nhân dân hai nước. Hai bên nhất trí đưa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện sang một giai đoạn mới, trong đó giáo dục, thương mại, nông nghiệp và giao lưu nhân dân tiếp tục là những lĩnh vực quan trọng.

Một trong những dấu ấn đáng chú ý của chuyến công du là 62 văn kiện, thỏa thuận hợp tác được ký kết, trong đó có 3 Tuyên bố chung quan trọng giữa Việt Nam và Australia.

Đáng chú ý, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực mới của quan hệ song phương, mở rộng dư địa hợp tác trong AI, bán dẫn, công nghệ số, an ninh mạng và công nghệ xanh.

Diễn đàn TechConnect tạo thêm không gian kết nối giữa Chính phủ, doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và cùng tạo giá trị, từ đầu tư hai chiều, xây dựng các trung tâm R&D, phòng thí nghiệm chung đến thương mại hóa kết quả nghiên cứu và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Đó là bước chuyển từ chia sẻ tri thức sang cùng tạo ra giá trị; từ nghiên cứu sang thương mại hóa kết quả nghiên cứu; từ đào tạo nhân lực sang phát triển nguồn nhân lực cho những ngành kinh tế mới.

Với Australia, hai bên hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD. Tuy nhiên, phía sau con số ấy là mục tiêu lớn hơn, đó là chuyển từ mở rộng quy mô trao đổi sang xây dựng những liên kết kinh tế bền vững, có sức chống chịu cao hơn, dựa trên lợi thế bổ trợ của hai nền kinh tế.

Australia có thế mạnh về tài nguyên, trong khi Việt Nam đang nâng cao năng lực chế biến, phát triển công nghiệp công nghệ cao và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị. Sự bổ trợ ấy mở ra khả năng chuyển từ cung ứng nguyên liệu sang chế biến sâu, phát triển vật liệu công nghệ cao và tham gia các chuỗi cung ứng chiến lược.

Việc hướng tới đưa một số sản phẩm thịt của Australia trở lại thị trường Việt Nam trong năm 2026 là một ví dụ cụ thể cho cách những thỏa thuận ở cấp chính sách có thể mở đường cho những dòng hàng hóa mới.

Với New Zealand, Tuyên bố chung nhấn mạnh tính bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế và dư địa mở rộng thương mại trong nông nghiệp, thủy sản và lâm nghiệp. Hai bên thống nhất tận dụng CPTPP, RCEP và AANZFTA, đồng thời tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn, kiểm dịch và chứng nhận điện tử.

Việc mở cửa thị trường cho một số sản phẩm thịt và mật ong của New Zealand và hoa cắt cành của Việt Nam cho thấy thương mại song phương đang được mở rộng từ những lợi thế rất cụ thể của mỗi bên.

Những động thái này cho thấy nỗ lực của Việt Nam và hai đối tác trong việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nhau, qua đó chuyển lợi thế bổ trợ thành năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của mỗi nền kinh tế.

Nếu công nghệ và chuỗi cung ứng mở ra những động lực kinh tế mới, giáo dục và giao lưu nhân dân lại tạo nên nền tảng để những hợp tác ấy có thể đi xa hơn.

Theo Tuyên bố chung, Việt Nam và Australia thống nhất tăng cường giáo dục đại học, đào tạo nghề, nghiên cứu chung và trao đổi sinh viên, giảng viên. Australia tiếp tục chương trình Aus4Skills giai đoạn 2026-2035 và các học bổng STEM, trong khi hợp tác giữa các trường đại học và mở rộng đào tạo tiến sĩ theo Đề án 89 được kỳ vọng gắn kết chặt hơn đào tạo với nghiên cứu và nhu cầu của doanh nghiệp.

Tuyên bố chung Việt Nam - New Zealand tiếp tục đặt trọng tâm vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời mở rộng điều kiện để con người đi lại, học tập và kết nối thông qua thúc đẩy sớm mở đường bay thẳng và tăng số lượng học bổng.

Thông qua những “kết nối mềm” mà bền chặt, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vì thế mở thêm những kết nối cho quan hệ Việt Nam với Australia và New Zealand, từ chính trị, kinh tế đến công nghệ và con người.

Từ Canberra đến Wellington, quan hệ Việt Nam với hai đối tác Nam Thái Bình Dương đang được mở rộng trên nhiều tầng: Lòng tin chính trị, lợi ích kinh tế, công nghệ và con người. Khuôn khổ đã có. Dư địa đã mở. Điều còn lại là biến những lợi ích tương đồng thành những kết quả hợp tác đủ sâu và đủ bền.

“

“Tiềm năng trong quan hệ giữa Việt Nam với Australia và New Zealand là rất lớn và do Việt Nam chú trọng vào khoa học, công nghệ và đổi mới, nên lĩnh vực này đang được đặt lên ưu tiên hàng đầu. Australia và New Zealand có những thế mạnh nhất định cũng như những thị trường ngách riêng nên có thể hợp tác với Việt Nam”.

Giáo sư Carl Thayer thuộc Đại học New South Wales (Australia)

“

“Cả Việt Nam và Australia đều có thể là “điểm đến” của các startup công nghệ. Hiện có nhiều nhà đầu tư mong muốn vào Việt Nam vì Việt Nam thể hiện rõ thông điệp, hoài bão và khát vọng phát triển cùng với thị trường năng động. Cộng đồng đông đảo người Việt và các sinh viên Việt Nam đang theo học tại Australia cũng là cơ hội lớn để thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, đóng góp vào tăng trưởng của hai nước…”.

Đặc Phái viên của Chính phủ Australia về Đông Nam Á Nicholas Moore

“

“Việt Nam và New Zealand cùng quan tâm đến việc đổi mới giáo dục đại học để thích ứng với công nghệ, nâng cao chất lượng nhân lực và thúc đẩy tăng trưởng. Các cơ sở giáo dục đại học sẽ giúp sinh viên Việt Nam trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để thích ứng với một thế giới thay đổi nhanh chóng”.

Bộ trưởng Giáo dục đại học New Zealand Penny Simmonds

Nội dung: Tú Anh | Thiết kế: Đức Hà