Chuyển mạnh từ xử lý sự vụ sang quản trị thường xuyên

Đây không chỉ là chỉ đạo dành riêng cho Hà Nội, mà còn là thông điệp chung cho các địa phương của cả nước - một yêu cầu thể hiện rõ tư duy đột phá về phương thức lãnh đạo và vận hành hệ thống chính trị.

1. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, vấn đề “xử lý sự vụ” đã trở thành một trong những “điểm nghẽn” đáng quan tâm trong công tác điều hành, quản lý.

Vấn đề này thường xuất hiện khi một cơ quan, đơn vị, địa phương xảy ra sai phạm, ách tắc trong xử lý công việc hay phát sinh sự việc gây bức xúc đối với dư luận, lúc đó, bộ máy quản lý mới “giật mình chữa cháy” bằng cách lập đoàn kiểm tra, thanh tra, ra văn bản khẩn, làm rõ trách nhiệm của cán bộ... Phương thức quản lý “thủng đâu vá đó”, “bụi đâu phủi đó” không chỉ tiêu tốn thời gian, công sức và ngân sách, mà còn đặt bộ máy quản lý trong trạng thái phập phồng, ứng phó. Đáng lo ngại hơn, nó triệt tiêu tư duy chiến lược và sinh ra tâm lý co cụm, phòng thủ trong một bộ phận cán bộ, công chức.

Trái ngược hoàn toàn, “quản trị thường xuyên” đại diện cho một tư duy quản trị hiện đại. Đó là việc thiết lập một hệ thống vận hành tự động, minh bạch dựa trên thể chế chuẩn mực, quy trình rõ ràng và dữ liệu theo thời gian thực. Quản trị thường xuyên là chuyển từ cơ chế “xin - cho”, phê duyệt cá biệt sang vận hành theo quy luật thống nhất; từ tiền kiểm phiền hà sang hậu kiểm bằng sản phẩm đầu ra; từ kiểm tra đột xuất khi có sự cố sang giám sát liên tục theo thời gian thực.

Nói cách khác, quản trị thường xuyên là phương thức “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Khi hệ thống đã được chuẩn hóa, bộ máy sẽ tự động vận hành trơn tru mà không cần phụ thuộc vào sự can thiệp thủ công hay mệnh lệnh hành chính đơn lẻ của cấp trên. Đây chính là chìa khóa để kiến tạo một nền hành chính hiệu năng, hiệu lực và thực sự vì dân.

2. Để hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đặc biệt trong bối cảnh cả nước đã thiết lập mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh phân cấp, giao quyền về cơ sở, cấp ủy và chính quyền các cấp cần tập trung thực hiện một số giải pháp đột phá. Trong đó, trước hết, cần rà soát, cắt giảm tối đa các khâu trung gian và quy trình chồng chéo. Phân cấp mạnh mẽ cho cấp cơ sở phải đi đôi với việc hướng dẫn vận hành, chuẩn hóa cho từng lĩnh vực chuyên môn. Việc gì thuộc thẩm quyền cấp xã phải để cơ sở tự quyết và tự chịu trách nhiệm, loại bỏ triệt để tình trạng việc nhỏ cũng trình lên cấp thành phố để “xin ý kiến”.

Đồng thời, phải lấy chuyển đổi số làm hạ tầng cốt lõi, xây dựng trung tâm điều hành thông minh (IOC) kết nối đồng bộ trong hệ thống. Việc ứng dụng dữ liệu thời gian thực và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp lãnh đạo các cấp có cái nhìn toàn cảnh, chủ động phát hiện và nhận diện từ sớm các “điểm nóng”, từ chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, nghẽn thủ tục đất đai đến áp lực hạ tầng trường học, y tế, để can thiệp kịp thời trước khi phát sinh khủng hoảng.

Cùng với đó, phải đổi mới phương thức đánh giá cán bộ bằng chỉ số định lượng, thay đổi triệt để thước đo hiệu quả công vụ. Sự bận rộn hay số lượng cuộc họp không thể đại diện cho năng lực cán bộ. Về vấn đề này, Hà Nội đang tiên phong xây dựng và áp dụng bộ chỉ số KPI/OKR nhằm định lượng rõ ràng cho từng vị trí việc làm, lấy kết quả thực tế, sản phẩm đầu ra và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo duy nhất. Với mô hình này, tiến độ xử lý công việc của từng sở, ngành, địa phương sẽ được công khai trên hệ thống số để giám sát chéo, loại bỏ tình trạng nể nang, “dĩ hòa vi quý” hay đánh giá cảm tính. Đây là mô hình cần sớm hoàn chỉnh và nhân rộng.

Ngoài ra, điều quan trọng còn là khẩn trương đưa cơ chế bảo vệ cán bộ và đổi mới văn hóa công vụ vào thực tiễn đời sống. Phân cấp, giao quyền cho cơ sở sẽ chỉ là trên giấy nếu cán bộ lo sợ rủi ro pháp lý khi vướng mắc các quy định cũ chưa kịp sửa đổi hoặc cơ sở pháp lý chưa rõ ràng. Trung ương đã có chủ trương về bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung. Thành phố và cơ sở cần cụ thể hóa cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung bằng các quy định rõ ràng, minh bạch. Song song với đó, phải chuyển đổi mạnh mẽ văn hóa công quyền từ tư duy “quản lý - cấp phép” sang tư duy “kiến tạo - phục vụ”. Mỗi cán bộ, công chức cần chủ động loại bỏ tâm lý “đứng trên”, xem người dân và doanh nghiệp là đối tượng thụ hưởng thay vì đối tượng quản lý. Khi bộ máy hành chính lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả và lấy thành công của doanh nghiệp làm động lực phát triển, mọi rào cản thủ tục sẽ dần được gỡ bỏ. Sự chuyển dịch văn hóa này chính là nền tảng cốt lõi để khơi thông nguồn lực, kích hoạt tinh thần đổi mới sáng tạo và xây dựng một nền quản trị công hiện đại, nhân văn.

Chuyển từ xử lý sự vụ sang quản trị thường xuyên không đơn thuần là sự thay đổi về kỹ thuật quản lý, mà là bước đột phá về tư duy lãnh đạo, điều hành. Một bộ máy hành chính thường xuyên bận rộn “chữa cháy” sẽ khó có đủ tâm trí và nguồn lực để hoạch định chiến lược. Vì thế, yêu cầu của Tổng Bí thư,

Chủ tịch nước Tô Lâm chính là mệnh lệnh giải phóng năng lượng cho bộ máy cấp ủy, chính quyền các cấp. Khi mỗi mắt xích tự giác vận hành theo chuẩn mực, dựa trên dữ liệu minh bạch và hướng tới sản phẩm thực chất, chúng ta mới có thể tạo ra một nền quản trị kiến tạo, phục vụ thực sự. Đã đến lúc bộ máy của từng cơ quan, đơn vị, địa phương phải bước ra khỏi “vòng xoáy sự vụ” để thực sự chủ động dẫn dắt phát triển, chung tay đổi mới, phát triển Thủ đô và đất nước.