Chuyển đổi số từ những việc nhỏ ở khu dân cư

Đưa công nghệ vào đời sống thường ngày

Không chỉ diễn ra tại các cơ quan, doanh nghiệp, chuyển đổi số đang hiện diện trong những hoạt động quen thuộc tại khu dân cư. Từ quét mã QR khi mua hàng, sử dụng phần mềm quản lý kinh doanh đến trao đổi thông tin qua các nền tảng trực tuyến, công nghệ từng bước thay đổi cách giao dịch và tổ chức công việc của người dân.

Tại phường Nghĩa Đô, việc ứng dụng công nghệ được triển khai gắn với hoạt động buôn bán tại các chợ dân sinh. Trong đợt cao điểm 100 ngày chuyển đổi số, phường đã đưa mô hình “Chợ thông minh 4.0 - Không dùng tiền mặt” vào hai chợ Nghĩa Tân và Quan Hoa, giúp tiểu thương làm quen với thanh toán qua mã QR và các tiện ích ngân hàng số.

Từ hai chợ, mô hình thương mại không dùng tiền mặt tiếp tục được mở rộng trên 5 tuyến phố gồm Tô Hiệu, Nguyễn Khánh Toàn, Nghĩa Tân, Nguyễn Văn Huyên và Hoàng Quốc Việt. Việc thay đổi phương thức thanh toán không chỉ tạo thuận lợi cho người mua mà còn giúp các hộ kinh doanh từng bước tiếp cận công cụ quản lý, bán hàng trên môi trường số.

Theo báo cáo tổng kết đợt cao điểm 100 ngày chuyển đổi số của phường Nghĩa Đô, địa phương đã phối hợp với 19 doanh nghiệp công nghệ hỗ trợ các giải pháp về hóa đơn điện tử, chữ ký số, phần mềm quản lý và bán hàng. Đến ngày 21-10-2026, phường đã hỗ trợ 5.178 hộ kinh doanh và 1.695 doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận, ứng dụng các nền tảng số. Đáng chú ý, 20 sản phẩm tiềm năng được hỗ trợ đưa lên các kênh thương mại điện tử, mở thêm cơ hội quảng bá, tiêu thụ.

Tại phường Xuân Đỉnh, chuyển đổi số được kết hợp với xây dựng tuyến phố kinh doanh văn minh. UBND phường đã ra mắt mô hình “Tuyến phố văn minh đô thị, an toàn thực phẩm có kiểm soát, thương mại số - thanh toán số” tại phố Nguyễn Xuân Khoát với sự tham gia của 24 cơ sở kinh doanh.

Điểm nhấn của mô hình là thực hiện “3 công khai”, gồm công khai giá, phương thức thanh toán và thông tin an toàn thực phẩm. Các hộ kinh doanh được hướng dẫn sử dụng mã QR, thanh toán điện tử và khai thác nền tảng số để giới thiệu sản phẩm, dịch vụ.

Cách làm này cho thấy chuyển đổi số có thể gắn với những yêu cầu cụ thể trong hoạt động thương mại. Người bán có thêm công cụ quản lý, quảng bá sản phẩm; người mua thuận tiện hơn trong thanh toán và tiếp cận thông tin hàng hóa.

Không chỉ phục vụ kinh doanh, công nghệ còn được ứng dụng trong quản lý khu dân cư. Tại phường Phú Thượng, chị Mai Hoàng Thu Thảo, Tổ trưởng Tổ dân phố Phú Xá 1, đã sử dụng các công cụ trực tuyến để cập nhật thông tin hộ dân, thiết lập biểu mẫu điện tử và trao đổi công việc qua nhóm nhắn tin.

Những công việc trước đây mất nhiều thời gian kê khai, tổng hợp giấy tờ nay có thể thực hiện thuận tiện hơn trên máy tính, điện thoại. Tổ dân phố Phú Xá 1 còn thành lập nhóm chuyển đổi số gồm 10 thành viên, hỗ trợ người dân tiếp cận các ứng dụng phục vụ sinh hoạt.

Từ hoạt động mua bán đến quản lý tổ dân phố, các mô hình cho thấy chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu bằng những giải pháp phức tạp. Điều quan trọng là lựa chọn công nghệ phù hợp, giúp giảm thời gian, công sức và tạo thuận lợi cho người sử dụng.

Phát huy hiệu quả từ những ứng dụng thiết thực

Cùng với các mô hình tại cơ sở, nhiều địa phương đang tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ sang những lĩnh vực mới. Tại phường Phú Thượng, chuyển đổi số còn được ứng dụng trong bảo tồn và quảng bá giá trị văn hóa truyền thống. Mới đây, phường đã cho ra mắt họa đồ số “Phú Thượng - Phú Gia, Nếp làng trong phố”, kết hợp không gian tương tác 360 độ, công nghệ quét hiện vật 3D và bản đồ số “Hành trình di sản Phú Thượng”.

Thông qua việc số hóa thông tin, hình ảnh di sản, người dân và du khách có thêm phương thức tìm hiểu lịch sử, văn hóa địa phương. Đây cũng là hướng ứng dụng công nghệ để quảng bá hình ảnh Phú Thượng, tạo cơ hội kết nối hoạt động bảo tồn với phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch.

Những mô hình tại Nghĩa Đô, Xuân Đỉnh và Phú Thượng cho thấy công nghệ có thể tham gia vào nhiều lĩnh vực của đời sống. Tuy nhiên, việc triển khai mô hình mới chỉ là bước đầu. Hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào khả năng duy trì, mức độ sử dụng thường xuyên và những lợi ích thực tế mang lại.

Đối với tiểu thương, có mã QR thanh toán chưa đồng nghĩa đã chuyển đổi số toàn diện. Để nâng cao hiệu quả kinh doanh, các hộ cần tiếp tục ứng dụng công nghệ vào quản lý doanh thu, hàng hóa, hóa đơn điện tử và tìm kiếm khách hàng. Việc bảo đảm an toàn thông tin, hạn chế rủi ro trong giao dịch cũng cần được quan tâm.

Đáng chú ý, Hà Nội đang triển khai thêm chính sách hỗ trợ chuyển đổi số cho các cơ sở kinh doanh. Chính sách này mở thêm cơ hội để các cơ sở kinh doanh nhỏ tiếp cận giải pháp công nghệ, giảm bớt khó khăn về chi phí đầu tư ban đầu. Song song với hỗ trợ nguồn lực, việc lựa chọn công cụ phù hợp và duy trì sử dụng hiệu quả cần được chú trọng để tránh tình trạng triển khai theo phong trào.

Từ thực tế cho thấy, khi xuất phát từ nhu cầu mua bán, thanh toán, quản lý thông tin hay quảng bá sản phẩm, chuyển đổi số có điều kiện đi vào đời sống một cách tự nhiên hơn. Từ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt và kinh doanh, công nghệ đang góp phần hình thành phương thức làm việc, giao dịch hiện đại, hướng tới xây dựng kinh tế số, xã hội số trên địa bàn Thủ đô.