Chuyển đổi số tạo “lá chắn” an toàn thực phẩm cho nông sản Hà Nội

Từ những mã QR trên từng sản phẩm đến hệ thống dữ liệu số kết nối liên thông toàn ngành, quá trình số hóa không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn mở rộng cơ hội cho nông sản Thủ đô tiếp cận thị trường hiện đại, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh.

Xây dựng hệ sinh thái số cho quản lý an toàn thực phẩm

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và độ an toàn của thực phẩm, việc minh bạch thông tin sản phẩm trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành nông nghiệp. Nhận thức rõ điều đó, Hà Nội đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chất lượng nông sản, đặc biệt là truy xuất nguồn gốc bằng mã QR.

Tại Hợp tác xã Sản xuất và Dịch vụ nông nghiệp Thanh Hà (xã Hồng Vân), công nghệ truy xuất nguồn gốc đã trở thành công cụ hữu hiệu giúp nâng cao giá trị sản phẩm. Theo Giám đốc hợp tác xã Bùi Thị Thanh Hà, để sản phẩm được quảng bá rộng rãi và tạo thuận lợi cho người tiêu dùng trong quá trình kiểm tra nguồn gốc, hợp tác xã đã triển khai đăng ký mã QR tích hợp đầy đủ thông tin về quy trình sản xuất, chăm sóc, thu hoạch và đóng gói. Điều này giúp sản phẩm không bị nhầm lẫn với các nhãn hiệu khác trên thị trường, đồng thời tạo dựng niềm tin đối với khách hàng.

Nhờ áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, mỗi năm, hợp tác xã cung ứng ra thị trường hơn 200 tấn rau mầm các loại. Không chỉ góp phần nâng cao uy tín thương hiệu, việc số hóa thông tin sản phẩm còn giúp đơn vị mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng khả năng cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về tính minh bạch.

Tại xã Mê Linh, vùng sản xuất rau trọng điểm của Hà Nội với diện tích khoảng 547ha, công tác quản lý ATTP cũng đang từng bước được hiện đại hóa. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mê Linh Trần Sỹ Đạt, xã thường xuyên tổ chức tuyên truyền, tập huấn và phối hợp triển khai hệ thống mã QR truy xuất nguồn gốc cho các cơ sở sản xuất, nhất là những đơn vị tham gia chuỗi cung ứng và các kênh bán buôn.

Bên cạnh đó, các đoàn kiểm tra liên ngành được duy trì thường xuyên nhằm tăng cường kiểm soát vật tư nông nghiệp, giám sát quy trình sản xuất và bảo đảm các điều kiện về ATTP. Việc kết hợp giữa quản lý truyền thống và công nghệ số đang giúp địa phương từng bước xây dựng nền sản xuất minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Không dừng ở truy xuất nguồn gốc sản phẩm, Hà Nội từng bước xây dựng hệ sinh thái số phục vụ công tác quản lý chất lượng nông sản và ATTP trên phạm vi toàn thành phố. Theo Trưởng phòng Chất lượng và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Thị Thu Hằng, thành phố đã duy trì và phát triển hiệu quả “Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông lâm sản thủy sản thực phẩm thành phố Hà Nội” tại địa chỉ check.hanoi.gov.vn. Đến nay, hệ thống đã thu hút 3.267 cơ sở tham gia với 12.313 sản phẩm được cập nhật dữ liệu. Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng giúp cơ quan quản lý theo dõi, giám sát chất lượng sản phẩm, đồng thời hỗ trợ người tiêu dùng tiếp cận thông tin minh bạch về hàng hóa.

Cùng với đó, Hà Nội tiếp tục vận hành phần mềm trực tuyến kiểm tra, đánh giá kiến thức ATTP dành cho chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản. Hệ thống giúp các cơ sở chủ động đánh giá và hoàn thiện kiến thức theo quy định của Luật An toàn thực phẩm. Theo thống kê, phần mềm đã ghi nhận 11.836 lượt người tham gia kiểm tra, trong đó có 11.087 người đạt yêu cầu, chiếm 93,7%. Kết quả này cho thấy nhận thức về ATTP của các chủ thể sản xuất, kinh doanh đang từng bước được nâng cao nhờ ứng dụng công nghệ số.

Đưa nông sản an toàn đến với người tiêu dùng

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và ATTP của Hà Nội vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Nhiều cơ sở sản xuất vẫn duy trì hình thức ghi chép thủ công, việc cập nhật dữ liệu điện tử chưa đồng bộ. Một số vùng sản xuất còn hạn chế về hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực có kỹ năng số. Ngoài ra, hệ thống nhà màng, nhà lưới phục vụ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Các cơ sở sơ chế, chế biến sâu còn thiếu, khiến giá trị gia tăng của nông sản chưa cao và tình trạng tiêu thụ phụ thuộc vào thị trường tươi sống vẫn phổ biến.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, Hà Nội xác định thương mại điện tử là một trong những giải pháp quan trọng để mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản an toàn. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, thời gian tới, ngành nông nghiệp tiếp tục mở rộng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR theo hướng đơn giản, thân thiện và dễ tiếp cận hơn đối với doanh nghiệp, hợp tác xã cũng như người tiêu dùng. Cùng với đó, thành phố đẩy mạnh phát triển các sàn thương mại điện tử dành riêng cho nông sản an toàn, tạo điều kiện để người sản xuất kết nối trực tiếp với khách hàng, giảm bớt khâu trung gian và nâng cao hiệu quả tiêu thụ sản phẩm.

Trong xu thế người dân ngày càng ưu tiên mua sắm trực tuyến, việc đưa nông sản lên môi trường số không chỉ là giải pháp tình thế mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với quá trình phát triển của ngành nông nghiệp.

Để đáp ứng yêu cầu này, Hà Nội đang tăng cường đào tạo kỹ năng số cho nông dân và các chủ thể sản xuất. Nội dung đào tạo tập trung vào việc xây dựng gian hàng trực tuyến, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt và tiếp cận các công cụ tiếp thị hiện đại.

Đồng thời, các doanh nghiệp, hợp tác xã cũng được hướng dẫn chuẩn hóa quy trình đóng gói, bảo quản và giao nhận theo tiêu chuẩn thương mại điện tử. Đây là khâu quan trọng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận chuyển và gia tăng khả năng tiếp cận các phân khúc khách hàng mới.

Có thể thấy, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong công tác quản lý ATTP và phát triển thị trường nông sản của Hà Nội. Từ việc minh bạch nguồn gốc sản phẩm, nâng cao hiệu quả quản lý đến mở rộng kênh tiêu thụ trên môi trường số, công nghệ đang góp phần hình thành chuỗi giá trị nông sản hiện đại, an toàn và bền vững.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội