Chuyển đổi số kiến tạo chính quyền cơ sở hiện đại

Từ phường Hoàn Kiếm với mô hình Trạm truyền thông số đến phường Từ Liêm với hệ sinh thái chính quyền số và mạng lưới tổ chuyển đổi số cộng đồng, nhiều cách làm mới đang góp phần giải quyết những “điểm nghẽn” trong tiếp cận chính sách, tăng cường tương tác với người dân và nâng cao hiệu quả phục vụ.

Gỡ “điểm nghẽn” trong tiếp cận chính sách

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để thúc đẩy phát triển đất nước. Trên tinh thần đó, Hà Nội đang từng bước đưa chuyển đổi số trở thành nền tảng trong xây dựng chính quyền cơ sở hiện đại, minh bạch và phục vụ người dân.

Nếu trước đây, chuyển đổi số thường được hiểu là số hóa hồ sơ hay cung cấp dịch vụ công trực tuyến, thì nay nhiều địa phương đã tiếp cận theo hướng toàn diện hơn: đổi mới phương thức quản trị, thay đổi cách truyền tải chính sách và xây dựng mối quan hệ tương tác hai chiều giữa chính quyền với người dân.

Một trong những mô hình tiêu biểu là Trạm truyền thông số Studio dLocals Hoàn Kiếm, vừa được UBND phường Hoàn Kiếm đưa vào vận hành. Đây là mô hình truyền thông số được đầu tư bài bản ngay từ cấp cơ sở, cho phép chính quyền chủ động sản xuất video, tọa đàm trực tuyến, livestream và nhiều hình thức truyền thông đa nền tảng.

Điều đáng chú ý là mô hình không chỉ phục vụ việc truyền tải thông tin mà còn tạo nên một “không gian đối thoại số”. Người dân có thể trực tiếp đặt câu hỏi, trao đổi với chính quyền trong các buổi phát trực tiếp, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin theo cách truyền thống.

Thực tế cho thấy, mặc dù hệ thống văn bản pháp luật ngày càng đầy đủ nhưng không ít người dân, nhất là hộ kinh doanh, vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các quy định mới. Trong khi đó, thói quen tiếp nhận thông tin cũng thay đổi nhanh chóng khi phần lớn người dân ưu tiên các nền tảng số với nội dung ngắn gọn, trực quan và có tính tương tác.

Từ thực tiễn đó, phường Hoàn Kiếm lựa chọn cách “chuyển hóa” những quy định vốn khô khan thành các nội dung dễ hiểu, dễ tiếp cận thông qua video, infographic và livestream. Những chủ trương, chính sách vì thế không chỉ được ban hành mà còn được giải thích, trao đổi và lan tỏa hiệu quả hơn.

Ngay sau khi đi vào hoạt động, Trạm truyền thông số đã tổ chức nhiều phiên livestream tuyên truyền về chính sách thuế dành cho hộ kinh doanh. Các nội dung như hóa đơn điện tử, kê khai thuế điện tử hay quy trình thực hiện nghĩa vụ thuế được giải đáp trực tiếp với sự tham gia của cơ quan chuyên môn.

Kết quả bước đầu khá ấn tượng khi các phiên phát trực tiếp thu hút hàng trăm nghìn lượt xem cùng lượng tương tác lớn. Quan trọng hơn những con số thống kê là sự thay đổi trong cách tiếp cận của người dân: từ chỗ thụ động tiếp nhận thông tin sang chủ động tìm hiểu, đặt câu hỏi và phản hồi với chính quyền.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Hoàn Kiếm Nguyễn Hồng Trang cho biết, quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, dù công tác tuyên truyền đã được quan tâm, nhưng vẫn còn khoảng cách nhất định giữa chính sách và người dân. Việc xây dựng Trạm truyền thông số nhằm giúp thông tin của chính quyền không chỉ “được ban hành” mà thực sự “đi vào cuộc sống”, đến với người dân nhanh hơn, gần gũi hơn và hiệu quả hơn.

Lấy dữ liệu làm nền tảng của quản trị hiện đại

Nếu Hoàn Kiếm nổi bật với đổi mới phương thức truyền thông chính sách thì tại phường Từ Liêm, chuyển đổi số đang tạo nên những thay đổi toàn diện trong hoạt động điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn bộ quy trình xử lý công việc của phường cơ bản được thực hiện trên môi trường số. Từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, phê duyệt đến trả kết quả đều được số hóa, giảm đáng kể thời gian giải quyết và hạn chế việc người dân phải đi lại nhiều lần.

Đến nay, 100% hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính của phường đã được số hóa; toàn bộ cán bộ, công chức sử dụng chữ ký số chuyên dùng, phần mềm một cửa điện tử và hệ thống điều hành tác nghiệp trực tuyến. Mô hình “4 tại chỗ” tiếp tục được duy trì, giúp quy trình xử lý hồ sơ nhanh gọn, minh bạch và thuận tiện hơn.

Không chỉ cải cách thủ tục hành chính, Từ Liêm còn chú trọng xây dựng các kênh tương tác số với người dân. Thông qua ứng dụng iHanoi, phường đã tiếp nhận 1.099 phản ánh, kiến nghị của người dân và giải quyết đạt hơn 92%. Các nội dung phản ánh từ hạ tầng đô thị, môi trường, trật tự xây dựng đến các vấn đề dân sinh đều được tiếp nhận, phân loại và xử lý trên nền tảng số, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý.

Một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả của chuyển đổi số tại Từ Liêm là mạng lưới 76 tổ chuyển đổi số cộng đồng hoạt động tại toàn bộ các tổ dân phố. Đây là lực lượng trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng số, thực hiện Đề án 06 và tiếp cận các nền tảng số thiết yếu. Việc thường xuyên tập huấn, cập nhật kỹ năng cho các tổ chuyển đổi số cộng đồng đã góp phần thu hẹp khoảng cách số, nhất là đối với người cao tuổi và những người chưa thành thạo công nghệ.

Chuyển đổi số cũng lan tỏa mạnh mẽ trong hệ thống chính trị. Từ đầu năm 2026, Từ Liêm là một trong những đơn vị đầu tiên triển khai thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử, trong đó có thu nộp đảng phí trực tuyến. Đồng thời, việc đánh giá cán bộ theo KPI/OKR trên nền tảng Hanoiwork bước đầu tạo chuyển biến về kỷ luật, trách nhiệm và hiệu quả thực thi công vụ.

Ở lĩnh vực dân vận, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường đã đưa vào hoạt động Zalo OA “Mặt trận Từ Liêm - Hà Nội” cùng mô hình “Hòm thư số”. Sau thời gian ngắn vận hành, các nền tảng này đã trở thành kênh kết nối hiệu quả giữa người dân với chính quyền, tiếp nhận nhiều phản ánh liên quan đến môi trường, an sinh, thủ tục hành chính và các vấn đề dân sinh, góp phần hiện thực hóa phương châm “Nhân dân phản ánh - Mặt trận lắng nghe - Chính quyền trả lời”…

Chủ tịch UBND phường Từ Liêm Nguyễn Thanh Bình cho biết, thời gian tới, phường sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW, tập trung xây dựng chính quyền số toàn diện, lấy dữ liệu làm nền tảng trong chỉ đạo, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính. Phường tiếp tục phát huy vai trò của 76 Tổ chuyển đổi số cộng đồng, gắn với phong trào “Bình dân học vụ số”, đưa cán bộ đến từng tổ dân phố, từng hộ gia đình để hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số thiết yếu. Phường xác định chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi mọi người dân đều có thể tiếp cận, sử dụng công nghệ số một cách thuận lợi, không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.

Thực tiễn bước đầu cho thấy, chuyển đổi số ở cấp cơ sở không chỉ giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc hay nâng cao chất lượng dịch vụ công. Quan trọng hơn, quá trình này đang từng bước thay đổi tư duy quản trị của chính quyền, chuyển từ mô hình quản lý hành chính sang mô hình phục vụ, lấy người dân làm trung tâm. Khi dữ liệu trở thành nền tảng, công nghệ trở thành công cụ và người dân trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi, chính quyền cơ sở sẽ ngày càng vận hành hiệu quả, minh bạch và gần dân hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Hà Nội xây dựng chính quyền số, xã hội số và đô thị thông minh trong giai đoạn phát triển mới.