Chuyển đổi số Hà Nội: Từ xây nền sang khai thác dữ liệu

Từ số hóa thủ tục đến quản trị bằng dữ liệu

Một thay đổi đáng chú ý trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW tại Hà Nội là phương thức tổ chức công việc đang từng bước thay đổi. Thay vì chủ yếu quản lý theo chương trình, kế hoạch và báo cáo định kỳ, thành phố chuyển sang theo dõi nhiệm vụ bằng tiến độ, sản phẩm đầu ra, dữ liệu và minh chứng, gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện.

Trong chuyển đổi số, thay đổi này thể hiện khá rõ qua việc tái cấu trúc thủ tục hành chính. Đến nay, Hà Nội đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.552/1.721 thủ tục, đạt 90,1%. Với 25 thủ tục trọng điểm, phương án tái cấu trúc đã hoàn thành theo hướng khai thác, tái sử dụng dữ liệu; chi phí tuân thủ dự kiến giảm khoảng 1.731 tỷ đồng mỗi năm, tương ứng mức cắt giảm trung bình 72,4%.

Cùng với đó, 1.991 thủ tục hành chính đã được tích hợp lên các hệ thống phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, trong đó có 1.608 thủ tục trực tuyến toàn trình. Thành phố cũng đang chuyển từ việc yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin sang khai thác dữ liệu đã có, cấp kết quả điện tử và liên thông giữa các hệ thống.

Nền tảng của sự thay đổi này là dữ liệu. Giai đoạn 1 của Kế hoạch số 220/KH-UBND (Kế hoạch về việc tổ chức tích hợp, di trú và chuẩn hóa dữ liệu vào Kho dữ liệu dùng chung thành phố Hà Nội) đã hoàn thành kết nối, thu thập 13/13 nguồn dữ liệu ưu tiên vào Kho dữ liệu dùng chung. Đến ngày 31-8-2026, kho dữ liệu đã tiếp nhận nhiều nguồn dữ liệu lớn về doanh nghiệp, hộ kinh doanh, thủ tục hành chính, đất đai, dân số, giao thông và hạ tầng kỹ thuật.

Riêng dữ liệu đất đai đã hình thành thông tin không gian của 4.968.266 thửa đất; trong đó 2.137.203 thửa đạt tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống". Dữ liệu y tế đã chuẩn hóa 9.345.052 người, trong đó 9.251.298 người có thông tin sức khỏe; hệ thống lưu trữ khoảng 27,5 triệu lượt khám chữa bệnh, khám sức khỏe và 35 triệu mũi tiêm chủng.

Những con số này cho thấy chuyển đổi số của Hà Nội đang đi thêm một bước: Dữ liệu không chỉ được số hóa để lưu trữ mà bắt đầu được kết nối và đưa vào các bài toán quản lý cụ thể. Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của thành phố đã kết nối với 28 hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu của trung ương và 31 hệ thống, cơ sở dữ liệu trong thành phố; tổng số giao dịch kết nối, chia sẻ dữ liệu lũy kế đạt hơn 86 triệu lượt, với tỷ lệ giao dịch thành công 92,63%.

Các nền tảng dùng chung cũng đã có lượng sử dụng đáng kể. Đến ngày 16-9, HanoiWork hình thành 183 không gian làm việc số, với khoảng 84.860 tài khoản cán bộ, công chức, viên chức; lũy kế ghi nhận 135.490 lịch họp, 9.163 luồng quy trình phê duyệt và khoảng 2,69 triệu tin nhắn làm việc. iHanoi có trên 6,2 triệu tài khoản định danh, ghi nhận lũy kế 2.187.661 phản ánh, kiến nghị. HanoiCheck đã đưa vào vận hành để số hóa chuỗi quản lý bữa ăn học đường, với dữ liệu của 2.960 trường học, hơn 2,37 triệu học sinh và 398 nhà cung cấp.

Đáng chú ý, dữ liệu đang bắt đầu được đưa vào các mô hình điều hành. Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh thành phố Hà Nội đã tích hợp dữ liệu của 126 xã, phường trên bản đồ số điều hành; bước đầu hình thành các bảng điều hành về kinh tế - xã hội, giáo dục, y tế, xây dựng, tài nguyên môi trường, cán bộ, quản lý văn bản và giải phóng mặt bằng.

Điểm nghẽn nằm ở khả năng khai thác

Hà Nội đã hình thành nhiều cơ sở dữ liệu, nền tảng và hệ thống kết nối, nhưng dữ liệu vẫn còn phân tán, chất lượng chưa đồng đều. Một số cơ sở dữ liệu phụ thuộc hệ thống của bộ, ngành trung ương và chưa mở chia sẻ đầy đủ. Vì thế, khả năng sử dụng dữ liệu để thay thế hoàn toàn hồ sơ giấy, tạo giá trị kinh tế - xã hội và hình thành các mô hình kinh tế dữ liệu còn hạn chế.

Ngay với 13 nguồn cơ sở dữ liệu quốc gia đã kết nối kỹ thuật phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, hiện mới khai thác trực tiếp 3 cơ sở dữ liệu về dân cư, hộ tịch điện tử và đăng ký doanh nghiệp. Việc mở rộng khai thác 10 cơ sở dữ liệu còn lại vẫn phụ thuộc vào quyền truy cập và cơ chế chia sẻ của cơ quan chủ quản.

Một vấn đề khác là chất lượng và chiều sâu sử dụng các nền tảng số chưa đồng đều. Với iHanoi, đến ngày 20-9 còn 5.922 phản ánh, kiến nghị tồn cuối kỳ, trong đó 640 nội dung đang xử lý quá hạn. Trong đợt cao điểm 100 ngày về chuyển đổi số, đến ngày 11-9 mới có 149.363/431.865 đối tượng được hỗ trợ chuyển đổi số, đạt 34,6%; 445/1.134 buổi livestream quảng bá sản phẩm được thực hiện, đạt 39,2%.

Những kết quả này cho thấy bài toán của Hà Nội trong giai đoạn tiếp theo không còn đơn thuần là xây thêm nền tảng hay số hóa thêm dữ liệu. Quan trọng hơn là làm cho dữ liệu được dùng thực sự, được cập nhật thường xuyên, có thể kết nối và tạo ra giá trị trong từng quy trình quản lý, từng dịch vụ công và từng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đây cũng là lý do thành phố đặt trọng tâm quý IV vào việc làm sạch, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu theo nguyên tắc "đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung". Giai đoạn 2 của Kế hoạch số 220/KH-UBND sẽ được triển khai với khoảng 80 loại cơ sở dữ liệu, đồng thời tiếp tục tái cấu trúc thủ tục hành chính trên cơ sở dữ liệu, mở rộng cấp kết quả điện tử và giảm giấy tờ.

Một yêu cầu khác cũng ngày càng rõ là nguồn nhân lực. Trong 9 tháng, thành phố đã tổ chức các lớp đào tạo về AI, dữ liệu, mạng và nội dung số. Tuy nhiên, năng lực công nghệ thông tin và chuyển đổi số vẫn chưa đồng đều, nhất là ở các vị trí tham mưu, quản trị dữ liệu và an toàn, an ninh mạng. Vì vậy, định hướng đào tạo đang chuyển từ đào tạo kỹ năng đơn thuần sang gắn với vị trí việc làm, năng lực thực hiện và kết quả đầu ra.

Sau 9 tháng, nền móng cho một phương thức quản trị dựa trên dữ liệu đã rõ. Phần việc còn lại là đưa những nền tảng và khối dữ liệu đang có vào vận hành sâu hơn, đồng thời xử lý những điểm nghẽn về chia sẻ, chuẩn hóa, nhân lực và an toàn thông tin. Khi đó, chuyển đổi số mới thực sự được đo bằng những thay đổi trong cách chính quyền vận hành và cách người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ, thay vì chỉ bằng số lượng hệ thống được xây dựng hay dữ liệu được số hóa.