Chương Mỹ hướng tới “vành đai xanh thông minh”

Từ nền tảng đó, địa phương đang hướng tới phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, đa giá trị, nâng hiệu quả sử dụng đất và thu nhập cho người dân.

Tăng giá trị trên từng đơn vị đất

Dù đã trở thành phường và đang đô thị hóa nhanh, Chương Mỹ vẫn mang đậm đặc trưng của một vùng sản xuất nông nghiệp ven đô. Tận dụng lợi thế này, địa phương đã xây dựng nhiều mô hình hiệu quả, cho thấy chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ và tạo nhiều lớp giá trị là hướng phù hợp để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Trò chuyện với phóng viên, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn Hoàng Văn Thám cho biết, từ khi thành lập, Hợp tác xã chú trọng tổ chức sản xuất theo chuỗi, kiểm soát vật tư đầu vào, ứng dụng công nghệ và chuẩn hóa quy trình. Điểm đáng chú ý là mô hình tuần hoàn đang từng bước được hoàn thiện. Tại khu xử lý rộng hơn 500m², lá rau, cuống rau cùng phân bò, phân gà được phối trộn, ủ lên men hiếu khí. Mỗi năm, hơn 500 tấn phụ phẩm được xử lý thành phân hữu cơ, trở lại nuôi dưỡng vùng rau. Theo ông Hoàng Văn Thám, công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi giúp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.

Tại Thụy Hương, Hợp tác xã Sản xuất và Kinh doanh cây cảnh Thụy Hương nâng giá trị sản xuất trên đất nông nghiệp bằng lan hồ điệp. Trên diện tích 12.000m² thuê lại của người dân, Hợp tác xã đầu tư khoảng 7.000m² nhà kính cùng hệ thống điều hòa nhiệt độ, điều tiết ánh sáng và tưới tự động.

Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Duy Năm cho biết, nhờ kiểm soát điều kiện sinh trưởng, Hợp tác xã chủ động thời điểm cây ra hoa, nâng chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường, nhất là dịp Tết Nguyên đán. Mỗi năm, đơn vị cung cấp hơn 90.000 giò lan, đạt doanh thu hơn 10 tỷ đồng, đồng thời tạo việc làm cho lao động địa phương.

Tại Đại Yên, Công ty Cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thăng Long phát triển cây dược liệu gắn với chế biến sâu. Từ cà gai leo và nhiều loại thảo dược, doanh nghiệp sản xuất các dòng trà túi lọc mang thương hiệu SADU.

Theo Giám đốc Công ty Phan Trung Kiên, phần nguyên liệu dược liệu không đạt yêu cầu để chế biến trà được nghiền, phối trộn với ngô, gạo làm thức ăn chăn nuôi; phân gà sau xử lý lại được sử dụng để bón cho vùng nguyên liệu. Chu trình này kết nối trồng trọt, chăn nuôi và chế biến, vừa giảm lượng phụ phẩm phải thải bỏ, vừa mở rộng hệ sản phẩm phục vụ khách hàng quan tâm sức khỏe.

Ba mô hình, ba cách tạo giá trị, nhưng cùng gặp nhau ở sự thay đổi tư duy: Không chạy theo sản lượng đơn thuần mà nâng chất lượng, hàm lượng công nghệ, mức độ chế biến và khả năng đáp ứng thị trường. Giá trị của đất nông nghiệp vì thế còn nằm ở khả năng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và tạo việc làm.

Hướng đến nền kinh tế nông nghiệp hiện đại

Theo Trưởng phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Chương Mỹ Lê Duy Khang, địa phương đã hình thành vùng rau chuyên canh, mô hình hoa công nghệ cao, cây dược liệu gắn với chế biến và nhiều sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, kết quả chủ yếu vẫn tập trung ở một số hợp tác xã, doanh nghiệp; việc mở rộng sản xuất còn gặp khó khăn về đất đai, vốn, nhân lực và hạ tầng. Mưa lớn, úng ngập có thể làm đứt gãy nguồn cung, trong khi liên kết tiêu thụ tại một số mô hình chưa bền vững.

Ông Lê Duy Khang cho rằng, yêu cầu đặt ra không chỉ là nhân rộng mô hình hiệu quả, mà cần tổ chức lại sản xuất theo chuỗi, xác định sản phẩm có lợi thế và nâng cao năng lực quản trị. Khoa học - công nghệ cần được ứng dụng từ canh tác, tưới tiết kiệm, kiểm soát vật tư đầu vào đến sơ chế, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường. Phụ phẩm cũng cần được tái sử dụng để giảm chi phí và áp lực môi trường.

Trao đổi với phóng viên, Chủ tịch UBND phường Chương Mỹ Trịnh Duy Oai cho biết, dù đã trở thành phường, hơn 60% diện tích của Chương Mỹ vẫn là đất nông nghiệp. Trong khi định hướng đô thị hóa có thể đạt khoảng 80-85%, bài toán đặt ra là phải phát triển song song nông nghiệp và đô thị, vừa khai thác hiệu quả đất đai, vừa duy trì những vùng sản xuất có giá trị, tạo sinh kế và giữ không gian xanh.

Để thực hiện mục tiêu này, phường đang rà soát các vùng sản xuất, xác định khu vực còn khả năng phát triển và lợi thế của từng vùng. Việc tổ chức sản xuất hướng tới tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và doanh nghiệp; trong đó, người dân vẫn sản xuất trên đất của mình, doanh nghiệp tham gia tổ chức chuỗi và kết nối thị trường. Quá trình triển khai phải tạo được đồng thuận của người dân.

Theo định hướng phát triển kinh tế đến năm 2030, Chương Mỹ xác định từng bước hình thành “vành đai xanh thông minh”, kết hợp sản xuất an toàn, công nghệ cao, tuần hoàn và phát thải thấp. Các sản phẩm phục vụ thị trường đô thị như rau an toàn, hoa chất lượng cao, cây dược liệu, thực phẩm chế biến tiếp tục được ưu tiên; đồng thời củng cố liên kết từ vùng nguyên liệu đến sơ chế, bảo quản và phân phối.

Cùng với hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp tiếp cận khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, vốn và nhân lực, phường sẽ giải quyết những khó khăn thuộc thẩm quyền; kiến nghị cấp có thẩm quyền tháo gỡ vướng mắc về đất đai và đầu tư hạ tầng. Việc nâng chất sản phẩm OCOP cũng cần gắn với vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn chất lượng và thị trường bền vững.

Chương Mỹ còn dư địa mở thêm giá trị từ nông nghiệp trải nghiệm, kết hợp giáo dục cho học sinh, tham quan vùng rau, vùng hoa và tìm hiểu quy trình sản xuất. Khi mỗi vùng sản xuất được đặt trong một chuỗi giá trị hoàn chỉnh, nông nghiệp không chỉ làm ra nông sản, mà còn tạo việc làm, cảnh quan, dịch vụ và môi trường sống. Đó là hướng để Chương Mỹ nâng hiệu quả sử dụng đất, đồng thời giữ bản sắc nông nghiệp trong quá trình đô thị hóa.