Theo Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”, chuẩn năng lực ngoại ngữ của đội ngũ cán bộ quản lý được đặt ra với những yêu cầu cụ thể. Quy định này vừa là sức ép tự nâng cấp đối với những người đứng đầu, vừa là phép thử cho tính thực chất trong hành trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường.
Yêu cầu gắn với thực tiễn đổi mới giáo dục
Trong bối cảnh các trường học ngày càng mở rộng hoạt động giao lưu quốc tế, hợp tác giáo dục, tiếp cận chương trình và phương pháp dạy học tiên tiến, tiếng Anh không còn chỉ là môn học trong chương trình mà đang dần trở thành công cụ giao tiếp, quản lý và kết nối. Vì vậy, việc cán bộ quản lý có khả năng sử dụng ngoại ngữ trong công việc là yêu cầu gắn với thực tiễn đổi mới giáo dục.

Tại Tiêu chí 5.1, Tiêu chuẩn 5, Mức độ 1, Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định cơ sở giáo dục phổ thông phải có ít nhất một lãnh đạo nhà trường có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài.
Cùng với đó, nhà trường phải bảo đảm đủ đội ngũ giáo viên tiếng Anh theo quy định; giáo viên tham gia dạy học nội dung hoặc một số nội dung môn học, hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh cũng phải có năng lực ngoại ngữ phù hợp với nhiệm vụ được giao. Ở Mức độ 3, yêu cầu đối với lãnh đạo được nâng lên, với ít nhất hai người có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài.
Như vậy, quy định không đồng nghĩa tất cả hiệu trưởng, hiệu phó đều phải sử dụng thành thạo tiếng Anh. Đây là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ triển khai Đề án tại cơ sở giáo dục, hướng tới xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh thường xuyên trong dạy học, giao tiếp và quản lý. Thông tư có hiệu lực từ ngày 19-12-2026.
Đánh giá về quy định này, cô Văn Liên Na, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh nhận định: “Nếu muốn tiếng Anh được sử dụng thường xuyên trong nhà trường, đội ngũ lãnh đạo cũng cần có khả năng sử dụng tiếng Anh trong công việc”.
Đồng quan điểm, cô Đặng Thị Thảo, Hiệu trưởng Trường THCS Vạn Phúc cho rằng đây là bước chuyển tất yếu trong bối cảnh giáo dục phổ thông ngày càng hội nhập quốc tế.
Theo cô Thảo, khi nhà trường đẩy mạnh giao lưu quốc tế, hợp tác STEM và tiếp cận các chuẩn giáo dục tiên tiến, người đứng đầu không thể đứng ngoài mà cần trực tiếp tham gia, làm gương và dẫn dắt đội ngũ.
Tuy nhiên, cô Thảo cũng nhìn nhận, yêu cầu mới tạo ra áp lực nhất định đối với cán bộ quản lý, nhất là những người đã có nhiều năm công tác nhưng chưa có điều kiện sử dụng ngoại ngữ thường xuyên. Khó khăn không chỉ nằm ở kiến thức tiếng Anh mà còn ở tâm lý e ngại giao tiếp thực tế và quỹ thời gian hạn hẹp giữa công việc hành chính, chuyên môn.
Sức ép chuyển dịch và bài toán từ thực tiễn quản lý

Quy định chuẩn hóa ngoại ngữ chắc chắn tạo ra một sức ép chuyển dịch lớn đối với đội ngũ cán bộ quản lý, đặc biệt là các thế hệ lãnh đạo lớn tuổi. Tuy nhiên, theo các nhà quản lý, đây không phải là quá trình “sàng lọc cơ học” mà là sự tự nâng cấp tất yếu của đội ngũ.
Theo Hiệu trưởng Trường THCS Vạn Phúc, quản trị hiện đại đòi hỏi sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và năng lực số - ngoại ngữ. Sự chuyển dịch này sẽ thúc đẩy các thầy cô thế hệ trước chủ động bồi dưỡng, đồng thời tạo không gian để thế hệ cán bộ trẻ năng động hơn phát huy vai trò, tạo nên một ban giám hiệu đa năng và toàn diện hơn.
Để vượt qua rào cản, các cơ sở giáo dục đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thiết thực thay vì chỉ chạy theo chứng chỉ hình thức như ứng dụng công nghệ và cá nhân hóa, tận dụng các mô hình tự học linh hoạt, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để luyện giao tiếp hằng ngày theo các tình huống quản lý trường học cụ thể; tạo môi trường thực hành nội bộ, biến các sự kiện đối ngoại thành bài kiểm tra thực tế.
Đơn cử như tại Trường THPT Lương Thế Vinh, ban giám hiệu xác định việc sử dụng tiếng Anh thiết thực nhất là trao đổi trực tiếp với giáo viên nước ngoài và theo dõi sát sao các tiết dạy bằng tiếng Anh, qua đó làm gương và tạo động lực lan tỏa cho toàn trường.
Tương tự, tại Trường THCS Vạn Phúc, trong các chuỗi hoạt động đón tiếp đoàn giáo viên và học sinh từ trường đối tác quốc tế (như New Town Secondary School, Singapore), Ban giám hiệu trực tiếp đứng ra chủ trì, điều phối các phiên thảo luận chuyên môn và giới thiệu mô hình nhà trường bằng tiếng Anh.
Từ kinh nghiệm thực tiễn, cô Thảo đề xuất mỗi cán bộ quản lý cần có kế hoạch tự bồi dưỡng phù hợp, tận dụng các mô hình học linh hoạt và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để luyện giao tiếp theo những tình huống cụ thể trong quản lý trường học. Cùng với nỗ lực cá nhân, cơ quan quản lý và các nhà trường cần tạo thêm môi trường thực hành, chẳng hạn tổ chức giao lưu, kết nối với các đoàn giáo viên, học sinh nước ngoài. Ngoại ngữ cần được coi là công cụ làm việc, không phải chỉ để hoàn thành chỉ tiêu.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.