Chuẩn hóa dữ liệu địa điểm - Cơ sở cho phát triển kinh tế số

Tuy nhiên, có nhiều dữ liệu chưa đồng nghĩa với việc hình thành nền kinh tế dữ liệu, bởi dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ mới.

Trong bối cảnh đó, dữ liệu địa điểm nổi lên như một lớp dữ liệu nền tảng dùng chung, đóng vai trò là hạ tầng kết nối giữa con người, doanh nghiệp, công trình và tài sản với không gian số.

Lớp hạ tầng chiến lược kết nối các nền tảng dữ liệu

Trong nền kinh tế số, dữ liệu địa điểm là lớp dữ liệu tạo điều kiện để liên thông các cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm khả năng định vị, xác thực và chia sẻ dữ liệu giữa các ngành.

Một hệ thống dữ liệu địa điểm được chuẩn hóa, có mã định danh thống nhất, được cập nhật thường xuyên và chia sẻ an toàn sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời tạo nền tảng phát triển dịch vụ số, thương mại điện tử, logistics, giao thông thông minh, đô thị thông minh, bản đồ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các ngành công nghiệp dựa trên dữ liệu.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, để dữ liệu phát huy giá trị, điều kiện tiên quyết là có hạ tầng dữ liệu đồng bộ, tin cậy và liên thông. Trong đó, dữ liệu địa điểm là thành phần nền tảng kết nối con người, tổ chức, tài sản và các hoạt động kinh tế - xã hội, giúp thúc đẩy thương mại điện tử, logistics, quy hoạch đô thị, quản lý đất đai, ứng cứu khẩn cấp, dịch vụ công và ứng dụng AI.

Nói cách khác, dữ liệu địa điểm được nhìn nhận là hạ tầng chiến lược tương tự dữ liệu dân cư, doanh nghiệp hay đất đai. Kinh nghiệm xây dựng hệ thống địa điểm quốc gia gắn với bản đồ số từ các quốc gia như: Thụy Sĩ, Singapore, Anh, Phần Lan, Hàn Quốc và Australia là những bài học tham khảo để Việt Nam triển khai Luật Dữ liệu và phát triển ngành công nghiệp dữ liệu phát triển.

Phân tích ở góc độ kỹ thuật và vận hành, Giám đốc sản phẩm Tập đoàn Pila Phạm Mạnh Tường lưu ý, cần phân biệt rõ hai khái niệm địa điểm và địa chỉ. Địa điểm là thực thể vật lý tồn tại trong không gian thực, còn địa chỉ là ngôn ngữ để trao đổi về địa điểm đó. Ba yếu tố để trả lời câu hỏi địa điểm ở đâu gồm bản đồ, địa chỉ và tọa độ; do đó, cơ sở dữ liệu địa điểm đơn thuần không thể giải quyết toàn bộ bài toán nếu thiếu sự liên thông với các dữ liệu khác.

Việc khai thác dữ liệu địa điểm gồm ba cấp độ là nhận biết (xác định vị trí), định danh (cấp mã Location ID) và kết nối (giải quyết bài toán liên thông). Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, địa điểm cần có mã định danh duy nhất và ổn định. Ngay cả khi tên đường hay địa giới hành chính thay đổi thì thực thể vật lý đó vẫn tồn tại cố định và cần được giữ nguyên mã định danh.

Nguyên tắc định danh và giá trị trong quản lý đất đai

Theo các chuyên gia, việc định danh địa điểm tuân theo 4 nguyên tắc cơ bản: Định danh đúng đối tượng đến cấp độ nhỏ nhất; tính ổn định khi địa giới hành chính thay đổi; nguồn gốc dữ liệu rõ ràng để bảo đảm tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”; và tính liên kết các dữ liệu hiện có thay vì xây dựng một siêu cơ sở dữ liệu chung bất khả thi.

TS Đinh Hồng Phong, chuyên gia về cơ sở dữ liệu đất đai (Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Việt Nam đang chuyển từ quản lý theo địa giới hành chính sang quản lý bằng mã định danh thửa đất 12 ký tự. Đến nay, 69,7 triệu trên tổng số 102 triệu thửa đất toàn quốc đã được định danh.

Đây là nền tảng để triển khai sổ đỏ điện tử, giúp tra cứu pháp lý theo thời gian thực, ngăn chặn hồ sơ giả và thế chấp trùng lặp. Mục tiêu cuối cùng là thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cho phép người dân thực hiện mọi giao dịch đất đai trên môi trường số.

Để đạt mục tiêu này, cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia đang được liên thông với dữ liệu dân cư, xây dựng và thuế. Lộ trình đặt ra là hoàn thành cơ sở dữ liệu các thửa đất đã thu thập vào năm 2026 và phủ kín dữ liệu số toàn quốc vào năm 2027.

Việc đưa Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên ứng dụng VNeID dựa trên mã định danh thửa đất sẽ giúp người dân tự tra cứu thông tin trực tuyến minh bạch, an toàn, loại bỏ rủi ro thất lạc sổ giấy truyền thống.

Ở góc độ hạ tầng công nghệ, Giám đốc Công ty cổ phần Dữ liệu địa điểm và Bản đồ số quốc gia Việt Nam (NDA Maps) Nguyễn Thanh Bình chia sẻ, khi kết hợp bản đồ số với hình ảnh 360 độ từ NDA View, người dùng có thể xác minh trực quan mặt bằng, tình trạng xây dựng và các tiện ích xung quanh, giúp tăng độ chính xác trong định giá bất động sản thêm từ 10% đến 20%.

Ứng dụng dữ liệu địa điểm còn thể hiện rõ vai trò trong quản lý đất đai và tích hợp không gian đô thị qua các dự án thực tế. Giám đốc Công nghệ Công ty Admicro Nguyễn Ngọc Quế cho hay, nguồn thu thuế bất động sản tại Việt Nam hiện chỉ chiếm khoảng 0,02% GDP (thấp hơn nhiều so với mức 0,5%-1,18% của Hàn Quốc) do thiếu dữ liệu chuẩn hóa để định giá.

Từ kinh nghiệm hơn 2 năm triển khai các dự án của Ngân hàng Thế giới (World Bank) thí điểm tại Đà Nẵng, Cần Thơ, ông Nguyễn Ngọc Quế cho rằng, việc số hóa bản đồ địa chính, sử dụng thiết bị Mobile GIS và ứng dụng các mô hình học máy đã giúp định giá đất khách quan dựa trên các yếu tố hạ tầng và khoảng cách tiện ích. Ngoài ra, việc tích hợp đa lớp dữ liệu quy hoạch lên nền tảng web còn hỗ trợ tự động hóa thẩm định hồ sơ xây dựng...

Có thể thấy, giá trị của dữ liệu địa điểm không nằm ở việc tạo thêm một cơ sở dữ liệu riêng, mà ở khả năng chuẩn hóa, định danh và liên thông các dữ liệu hiện có. Khi mỗi địa điểm có mã định danh thống nhất, dữ liệu được cập nhật, chia sẻ và kết nối an toàn, đây sẽ trở thành lớp hạ tầng quan trọng phục vụ quản lý nhà nước, phát triển dịch vụ số và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu bền vững, hiệu quả.