Chuẩn hóa đội ngũ giảng viên, nhân viên hỗ trợ: Yêu cầu từ chất lượng đào tạo

Chuẩn hóa trình độ, năng lực chuyên môn

Theo Thông tư số 26/2026/TT-BGDĐT, chuẩn nghề nghiệp giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học gồm các tiêu chuẩn về đạo đức, trình độ đào tạo, bồi dưỡng và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.

Với giảng viên đại học, trình độ đào tạo tối thiểu là thạc sĩ trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy; đồng thời phải có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học. Đối với giảng viên đại học cao cấp, yêu cầu gồm trình độ tiến sĩ phù hợp, năng lực chủ trì hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; hướng dẫn học viên cao học, nghiên cứu sinh theo quy định. Giảng viên còn phải chủ trì biên soạn ít nhất một sách phục vụ đào tạo và là tác giả của ít nhất sáu bài báo khoa học phù hợp với chuyên ngành giảng dạy, được công bố trên tạp chí có mã số ISSN.

Cùng với đội ngũ trực tiếp giảng dạy, Thông tư số 90/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương đối với ba nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học: Trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy.

Theo đó, trợ giảng cần có trình độ đại học trở lên phù hợp với vị trí việc làm, nắm vững kiến thức học phần được phân công hỗ trợ và có năng lực hướng dẫn người học. Nghiên cứu viên cần có khả năng hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học, hướng dẫn thực hành, thí nghiệm và ứng dụng kết quả nghiên cứu vào đào tạo, thực tiễn. Trong khi đó, nhân sự hỗ trợ giảng dạy phải đáp ứng yêu cầu về hướng dẫn thực hành, kỹ năng nghề, vận hành thiết bị và xử lý tình huống kỹ thuật; tuân thủ các quy định về an toàn lao động, phòng, chống cháy nổ.

Đáng chú ý, cả ba nhóm nhân sự đều phải đáp ứng yêu cầu về ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và sử dụng ngoại ngữ trong thực hiện nhiệm vụ. Tiêu chuẩn đạo đức cũng được cụ thể hóa, từ trách nhiệm công việc, ứng xử công bằng với người học đến bảo đảm liêm chính khoa học, bảo vệ dữ liệu và tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ, an toàn thông tin.

Việc xác định tiêu chuẩn theo từng vị trí giúp các trường có căn cứ tuyển dụng, phân công và đánh giá nhân sự phù hợp hơn. Bởi chất lượng đào tạo không chỉ phụ thuộc vào năng lực người đứng lớp mà còn gắn với hoạt động nghiên cứu, thực hành, thí nghiệm và các dịch vụ hỗ trợ người học.

Đánh giá về những quy định mới, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Quý Thanh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, nâng cao chuẩn nghề nghiệp là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng.

Trường đại học không thể duy trì phương thức giảng dạy chủ yếu theo hướng truyền thụ kiến thức một chiều. Giảng viên phải thường xuyên cập nhật tri thức mới, gắn giảng dạy với nghiên cứu khoa học và thực tiễn chuyên môn. Đồng thời, các trường cần chuyên nghiệp hóa đội ngũ hỗ trợ để nâng cao chất lượng phục vụ người học.

Thu hút nhân tài, tạo động lực phát triển

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh, việc chuẩn hóa năng lực giảng viên và nhân sự hỗ trợ có thể tạo chuyển biến trên cả ba phương diện: Giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hỗ trợ người học.

Yêu cầu về trình độ, năng lực chuyên môn giúp các trường chú trọng sự phù hợp giữa chuyên ngành đào tạo với nhiệm vụ được giao, thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy. Những tiêu chuẩn về nghiên cứu, công bố khoa học và biên soạn học liệu cũng tạo động lực nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn. Với sinh viên, đội ngũ hỗ trợ có năng lực sẽ giúp quá trình thực hành, thí nghiệm và nghiên cứu hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, để quy định đi vào thực chất, các trường cần tránh chạy theo bằng cấp, chứng chỉ hoặc làm đẹp hồ sơ. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh cho rằng, tuyển dụng cần chú trọng kiểm chứng năng lực thực tế thông qua giảng thử, phỏng vấn chuyên môn; công tác bồi dưỡng phải gắn với nhu cầu và lộ trình phát triển của từng cá nhân. Việc đánh giá cũng không nên chỉ căn cứ số lượng giờ giảng, bài báo hay đề tài mà cần quan tâm đến chất lượng học liệu, hiệu quả nghiên cứu và giá trị ứng dụng.

Cùng với chuẩn hóa đội ngũ hiện có, thu hút giảng viên giỏi, nhà khoa học đầu ngành đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với các trường đại học. Mới đây, Trường Đại học Sao Đỏ thông tin kế hoạch tuyển dụng giảng viên có trình độ tiến sĩ, là giáo sư, phó giáo sư ở cả 21 ngành đào tạo thuộc các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ, kinh tế, ngoại ngữ, luật, sư phạm... Ngoài lương, phụ cấp và thu nhập tăng thêm, ứng viên được hỗ trợ thu hút 550 triệu đồng đối với giáo sư, 450 triệu đồng đối với phó giáo sư và 350 triệu đồng đối với tiến sĩ. Các ứng viên phải đáp ứng tiêu chí tuyển dụng và cam kết thời gian làm việc theo yêu cầu của trường.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Nguyên, Hiệu trưởng Trường Đại học Sao Đỏ cho biết, chính sách thu hút nhân lực nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Đội ngũ giảng viên trình độ cao còn góp phần nâng cao uy tín nhà trường, đồng thời tạo động lực để giảng viên đang công tác tiếp tục học tập, nâng cao trình độ.

Còn Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhìn nhận, đại học là nơi sản sinh tri thức, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao nên cần đội ngũ giảng viên, nhà khoa học tài năng để dẫn dắt đổi mới sáng tạo. Nếu không thu hút được nhân tài, các trường sẽ gặp khó khăn trong đổi mới chương trình, nâng tầm nghiên cứu và hội nhập quốc tế.

Để cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học có trình độ cao và cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài, Đại học Bách khoa Hà Nội đã xây dựng đề án thu hút, tuyển dụng giảng viên trẻ tài năng, chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành giai đoạn 2025-2030 với mức lương chi trả từ 40 đến 200 triệu đồng/tháng. Nhà trường áp dụng cơ chế trả lương 3P, dựa trên vị trí công việc, năng lực cá nhân và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Ngoài ra, nhân sự còn được hưởng các nguồn thu từ đề tài, dự án và chính sách hỗ trợ khác.

Chuẩn hóa năng lực và xây dựng chính sách thu hút, đãi ngộ đều hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giáo dục đại học. Khi được tuyển dụng đúng năng lực, bố trí vị trí việc làm phù hợp, đội ngũ giảng viên, nhân sự hỗ trợ mới thực sự trở thành nền tảng nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của các trường đại học.