Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Không có chuyện trượt giá, phát sinh mức giá đầu tư đường sắt đô thị

Bảo đảm không vượt mức giá khống chế

Báo cáo làm rõ thêm một số nội dung liên quan đến dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư xây dựng dự án đường sắt quan trọng trên địa bàn Thủ đô, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các chủ trương đã được Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố và Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thống nhất. Đồng thời tạo cơ sở pháp lý để triển khai các tuyến đường sắt đô thị theo phương thức hợp đồng chìa khóa trao tay, đáp ứng yêu cầu tiến độ hoàn thành trong năm 2030.

“Thành phố đang triển khai đồng thời 5 tuyến đường sắt số 1, 2, 8, 10 và 14 với tổng chiều dài khoảng 253km. Đây là những dự án có quy mô rất lớn, yêu cầu tiến độ cao, phương thức tổ chức thực hiện rất mới. Vì vậy, cần có những cơ chế phù hợp để giải quyết các vấn đề về quản lý hợp đồng, bố trí vốn, tạm ứng, thanh toán và tổ chức triển khai", đồng chí Vũ Đại Thắng nói.

Trong quá trình xây dựng nghị quyết, UBND thành phố đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn nghiên cứu các quy định của pháp luật, lấy ý kiến các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương về tài chính, ngân sách, đầu tư xây dựng và quản lý hợp đồng.

Thứ nhất, về quy mô đầu tư, kiểm soát suất đầu tư và phương án huy động nguồn lực, đồng chí Vũ Đại Thắng cho biết, theo phương án đang được xây dựng, tổng nhu cầu vốn cho dự án đường sắt đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030 là trên 1 triệu tỷ đồng. Riêng 5 tuyến đường sắt đang triển khai thực hiện sẽ yêu cầu vốn khoảng 900 nghìn tỷ đồng. Đây là quy mô đầu tư rất lớn, vì vậy ngay từ khi xây dựng phương án thực hiện, thành phố đã đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ về chi phí, đồng thời chủ động xây dựng các nguồn lực để đáp ứng tiến độ triển khai.

Đối với các dự án thực hiện theo phương thức hợp đồng chìa khóa trao tay, thành phố đã xác định mức giá hợp đồng bình quân khống chế đối với các đoạn tuyến đi ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km, chưa bao gồm một số khoản chi phí ngoài phạm vi hợp đồng theo quy định. Đơn giá này đã thấp hơn rất nhiều so với mức bình quân của các dự án đầu tư đường sắt đô thị đã và đang triển khai ở Việt Nam.

Chủ tịch UBND thành phố cho biết, mức giá này cũng là cơ sở quan trọng để đàm phán lựa chọn nhà thầu chiến lược, dự toán tổng mức đầu tư và kiểm soát giá trị hợp đồng, đặc biệt là về trách nhiệm của tổng thầu.

“

“Mức giá 120 triệu USD/km là tối đa, không có chuyện trượt giá, không có chuyện phát sinh”.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng

Trong quá trình thực hiện, thành phố sẽ tiếp tục rà soát và kiểm soát chi phí trên cơ sở thiết kế, tổng mức đầu tư, kết quả kiểm toán và các điều kiện hợp đồng để bảo đảm không vượt mức giá khống chế đã được xác định.

Về nguồn lực, UBND thành phố đã chủ động xây dựng phương án huy động từ nhiều nguồn, gồm: Ngân sách thành phố, ngân sách Trung ương hỗ trợ, các nguồn vốn vay như ODA, phát hành trái phiếu và các nguồn thu từ quỹ đất tại các khu vực phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Các nguồn lực này đã được tính toán trên cơ sở nhu cầu đầu tư và khả năng huy động trong từng giai đoạn.

Thành phố đã và sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành trung ương để hoàn thiện các phương án hỗ trợ, bố trí vốn, đồng thời chủ động điều hành kế hoạch đầu tư công và chuẩn bị các điều kiện để khai thác nguồn thu từ TOD.

Chủ tịch UBND thành phố cho rằng, các khu vực TOD không chỉ tạo nguồn lực cho đầu tư đường sắt đô thị, mà còn góp phần tổ chức lại không gian phát triển, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và hình thành các khu đô thị mới gắn với giao thông công cộng.

Với các phương án đã chuẩn bị, cùng với sự quan tâm hỗ trợ của Trung ương và khả năng huy động các nguồn lực của Thủ đô, thành phố tin tưởng có cơ sở để từng bước cân đối, đáp ứng nhu cầu vốn triển khai dự án theo đúng tiến độ đã đề ra. Trong quá trình thực hiện, thành phố sẽ thường xuyên cập nhật nhu cầu vốn và khả năng giải ngân của từng dự án, chủ động điều hành và bảo đảm nguồn lực được bố trí phù hợp và hiệu quả.

Thứ hai, về quản lý tiền tạm ứng và sử dụng ngân sách: Việc tạm ứng với quy mô lớn là rất cần thiết để tổng thầu chủ động huy động nguồn lực, đặt hàng thiết bị, vật tư và tổ chức thi công đồng thời trên nhiều tuyến, đáp ứng các yêu cầu đặt ra về tiến độ. Tuy nhiên, tiền tạm ứng dứt khoát phải được sử dụng đúng mục đích, chỉ phục vụ cho các công việc của dự án, không được điều chuyển sang các dự án khác hoặc sử dụng cho các hoạt động kinh doanh riêng của nhà thầu.

Để bảo đảm yêu cầu này, thành phố đã xây dựng cơ chế kiểm soát dòng tiền ngay từ khâu tạm ứng, trong suốt quá trình sử dụng đến khi nghiệm thu thanh toán. Theo đó, việc tạm ứng phải gắn với hợp đồng, tiến độ thực hiện, có bảo lãnh của ngân hàng và trách nhiệm hoàn trả rõ ràng. Dòng tiền được quản lý qua tài khoản có kế hoạch sử dụng, hồ sơ chứng minh mục đích chi tiêu, bảo đảm chủ đầu tư có thể theo dõi, giám sát.

Cùng với đó, thành phố sẽ tăng cường hợp tác với thanh tra, kiểm toán, đặc biệt là đề nghị Kiểm toán Nhà nước tham gia kiểm toán trong quá trình triển khai dự án, không chỉ sau khi công trình hoàn thành.

Chủ tịch UBND thành phố cũng mong muốn hình thành một cơ chế quản lý vừa tạo điều kiện để nhà thầu chủ động trong triển khai công việc, vừa bảo đảm dòng tiền ngân sách được theo dõi, kiểm soát, sử dụng đúng vào dự án. Đây là nội dung mà UBND thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện trong quá trình tổ chức thực hiện sau khi nghị quyết được thông qua.

Chú trọng đồng bộ hệ thống và chuyển giao công nghệ

Thứ ba, về kiểm soát chất lượng và tiến độ, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố xác định phải quản lý chặt chẽ ngay từ khâu khảo sát, thiết kế, lựa chọn công nghệ cho đến khi thi công, lắp đặt thiết bị, nghiệm thu và đưa công trình vào khai thác. Các dự án được triển khai theo phương thức hợp đồng chìa khóa trao tay với yêu cầu tăng cường trách nhiệm của tổng thầu về chất lượng, tiến độ, hiệu quả thực hiện.

Thành phố sẽ tổ chức kiểm tra, giám sát thường xuyên trong quá trình triển khai, kịp thời phát hiện, yêu cầu khắc phục những vấn đề chưa đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng, an toàn. Việc nghiệm thu thanh toán phải căn cứ vào sản phẩm, khối lượng và các mốc thực hiện theo hợp đồng. Việc áp dụng cơ chế đặc thù phải bảo đảm các yêu cầu về an toàn, chất lượng và đặc biệt về hiệu quả đầu tư.

Thứ tư, về đồng bộ hệ thống và chuyển giao công nghệ, Chủ tịch UBND thành phố cho rằng đây là vấn đề mà thành phố đặc biệt quan tâm, bởi thành phố không chỉ xây dựng một tuyến đường sắt riêng lẻ, mà đang hình thành một mạng lưới giao thông công cộng quy mô lớn, phục vụ lâu dài cho Thủ đô. Nên ngay từ giai đoạn thiết kế, lựa chọn thiết bị và công nghệ phải bảo đảm tính đồng bộ, khả năng kết nối, tích hợp giữa các tuyến, nhất là hệ thống thông tin tín hiệu, điều khiển, phương tiện và quản lý vận hành.

Cùng với đó, chuyển giao công nghệ phải được thực hiện thực chất và đồng thời với quá trình đầu tư xây dựng, không chờ đến khi công trình hoàn thành mới tổ chức tiếp nhận. Thành phố cũng yêu cầu tổng thầu và các nhà cung cấp công nghệ xây dựng lộ trình chuyển giao cụ thể, gắn với việc đào tạo đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và nhân sự quản lý, vận hành, bảo trì. Các hồ sơ tài liệu kỹ thuật, hồ sơ thiết kế, phần mềm, dữ liệu và những điều kiện cần thiết để quản lý, sửa chữa, nâng cấp hệ thống phải được bàn giao theo thỏa thuận hợp đồng và đúng theo các quy định của pháp luật.

Theo Chủ tịch UBND thành phố, sau khi hoàn thành dự án, thành phố không chỉ tiếp nhận được những công trình hiện đại, mà còn có cả một đội ngũ nhân lực đủ năng lực quản lý, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ, hạn chế phụ thuộc lâu dài vào các nhà cung cấp nước ngoài.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, ngay sau khi nghị quyết về đường sắt đô thị được thông qua, UBND thành phố sẽ khẩn trương hoàn thiện tất cả các quy trình quản lý, phân công rõ trách nhiệm của người quyết định đầu tư, chủ đầu tư, tổng thầu và các cơ quan liên quan, đồng thời sẽ thường xuyên báo cáo, cung cấp thông tin để HĐND thành phố theo dõi, giám sát.

Bên cạnh nghị quyết về đường sắt, đồng chí Vũ Đại Thắng cho biết hơn 20 nghị quyết đã được HĐND thành phố thông qua tại kỳ họp thứ bảy cũng đặt ra nhiều nhiệm vụ quan trọng về phát triển hạ tầng, quản lý đất đai, chỉnh trang đô thị, tài chính ngân sách, văn hóa - xã hội và chăm lo đời sống của nhân dân. UBND thành phố sẽ khẩn trương cụ thể hóa các nghị quyết thành kế hoạch thực hiện, xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và kết quả đạt được. Những nội dung đã đủ điều kiện sẽ được triển khai ngay, những vấn đề còn vướng mắc sẽ chủ động phối hợp giải quyết, không để kéo dài.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đề nghị các Phó Chủ tịch UBND thành phố, giám đốc các sở, ngành, Chủ tịch UBND các xã, phường, người đứng đầu các đơn vị trực tiếp chỉ đạo, theo dõi và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện các nhiệm vụ thuộc lĩnh vực, địa bàn mình phụ trách.

“Chúng tôi cũng rất mong các đồng chí tập trung giải quyết dứt điểm những việc đã rõ, chủ động phối hợp, xử lý các vấn đề liên ngành và những nội dung vượt thẩm quyền phải báo cáo kịp thời, đặc biệt đối với HĐND thành phố để xem xét giải quyết”, đồng chí Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.