Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Việc tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật phải tháo gỡ được điểm nghẽn

Sáng 26-8, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Trưởng ban Chỉ đạo Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã chủ trì phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo.

Chuyển từng kiến nghị thành phương án xử lý cụ thể

Phát biểu chỉ đạo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ rất quan trọng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú rất quan tâm, thường xuyên nhắc nhở về công tác này. Thường trực Ban Bí thư cũng có văn bản gửi các Đảng bộ trực thuộc Trung ương và địa phương yêu cầu triển khai thực hiện nghiêm túc vấn đề này.

Thay mặt Ban Chỉ đạo, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động, nỗ lực của Chính phủ; các thành viên Ban Chỉ đạo cùng các cơ quan liên quan đã phối hợp thực hiện trong thời gian qua. Đây là nhiệm vụ có quy mô rất lớn, chưa có tiền lệ, thời gian gấp với yêu cầu chất lượng rất cao.

Theo Chủ tịch Quốc hội, so với yêu cầu tại phiên họp thứ nhất, công việc đã có bước chuyển rõ rệt. Tuy nhiên, chúng ta mới đi qua chặng “nhận diện và rà soát”; chặng quyết định từ nay đến khi về đích là chuẩn hóa kết quả, nâng cao chất lượng kết luận và chuyển từng kiến nghị thành phương án xử lý cụ thể.

"Phải chỉ rõ bộ, ngành, địa phương nào, văn bản nào còn vướng mắc. Luật thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì Quốc hội sửa; nghị định thuộc thẩm quyền Chính phủ thì Chính phủ sửa; thông tư thuộc thẩm quyền của bộ thì bộ sửa; văn bản của địa phương ban hành chưa đúng thì địa phương phải sửa", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực tiếp nghe báo cáo, cho ý kiến và chịu trách nhiệm về chất lượng kết quả rà soát của bộ, ngành, địa phương mình. Báo cáo không chỉ thống kê các văn bản bất cập, mà phải xác định rõ định hướng, nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình hoàn thiện thể chế của từng bộ, ngành, địa phương; bám sát tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và các kết luận của Trung ương. Chất lượng báo cáo là thước đo năng lực, trách nhiệm của người đứng đầu từng bộ, ngành, địa phương.

Nhắc lại phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ, vấn đề hiện nay ở khâu tổ chức thực thi, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, phải chỉ rõ điểm nghẽn trong thực thi nằm ở đâu, thuộc bộ nào, ngành nào, địa phương nào và nguyên nhân là gì.

"Nếu phiên họp thứ nhất đặt mục tiêu là làm thật thì phiên họp thứ hai phải chứng minh bằng kết quả. Kết thúc tổng rà soát phải chứng minh được những điểm nghẽn thực sự đã được tháo gỡ", Chủ tịch Quốc hội nói.

Theo Chủ tịch Quốc hội, mục đích của đợt tổng rà soát lần này không phải là một cuộc kiểm đếm văn bản, mà phải trở thành “cuộc kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia”, phục vụ trực tiếp việc tái cấu trúc, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tạo không gian phát triển mới.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội đã làm việc liên tục trong 17 ngày, kể cả thứ Bảy, Chủ nhật, để xem xét, thông qua một khối lượng lớn các dự án luật, nghị quyết với tinh thần tháo gỡ khó khăn, cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới. Vì vậy, tổng rà soát lần này phải được nhìn nhận là một khâu nối tiếp trực tiếp của quá trình đổi mới lập pháp và tổ chức thi hành pháp luật: những gì Quốc hội đã quyết phải được thực hiện thông suốt; những gì thực tiễn đang vướng phải được nhận diện và xử lý kịp thời, làm ngày, làm đêm cho xong.

Không thống kê điểm nghẽn mà phải tháo được điểm nghẽn

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp, tiếp tục hoàn thiện báo cáo; đồng thời, Đảng ủy Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan trong quá trình chỉ đạo triển khai. Báo cáo trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 31-8-2026, bảo đảm tiến độ báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 5-9-2026.

“

Yêu cầu xuyên suốt là không chạy theo số lượng, không vì tiến độ mà hạ chất lượng. Mỗi văn bản đề xuất xử lý phải trả lời rõ: vướng ở đâu; vì sao phải xử lý; xử lý thế nào; khi nào xong; ai chịu trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Nhấn mạnh yêu cầu xử lý đến cùng các vấn đề phức tạp, liên ngành; tuyệt đối không “chuyển hồ sơ”, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo phải phân loại rõ từng nhóm vấn đề, xác định một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm đến cùng, cơ quan phối hợp và thời hạn xử lý, tuyệt đối không “chuyển hồ sơ”, đùn đẩy trách nhiệm.

“Việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động quyết, chủ động làm; không đùn đẩy, không để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi vì trách nhiệm không rõ. Không chỉ phát hiện xung đột mà phải tháo được xung đột; không chỉ chỉ ra khoảng trống mà phải có phương án lấp đầy khoảng trống”, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Kết quả tổng rà soát phải được chuyển ngay thành hành động của cả cơ quan lập pháp và cơ quan hành pháp. Những văn bản đã xác định rõ bất cập, rõ phương án xử lý thì phải sửa ngay, không chờ kết thúc toàn bộ quá trình rà soát.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tiếp tục tinh gọn hệ thống pháp luật theo hướng dễ tìm, dễ hiểu, dễ thực hiện hơn; giảm tầng nấc, giảm thủ tục và giảm chi phí tuân thủ. Đồng thời, hoàn thiện hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn về dữ liệu, phần mềm, nhân lực, kinh phí và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong rà soát.

Chủ tịch Quốc hội nêu lên 3 yêu cầu: Không rà soát để có thêm một báo cáo, mà để có một hệ thống pháp luật tốt hơn; không thống kê điểm nghẽn, mà phải tháo được điểm nghẽn; không chỉ bỏ cái cũ, mà phải mở ra được không gian phát triển mới.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo và các cơ quan quán triệt tinh thần “ba đã, ba không”: “Đã rõ thì quyết; đã quyết thì làm; đã làm thì phải đến cùng, phải có kết quả; đồng thời không để một quy định lạc hậu làm mất một cơ hội phát triển; không để một khoảng trống pháp lý làm chậm một quyết định đúng; không để sự chồng chéo về thẩm quyền trở thành lý do cho sự trì trệ”.

Đã xử lý ngay một số văn bản tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất

Trước đó, phát biểu khai mạc Phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo cho biết, thực hiện kế hoạch và hướng dẫn của Ban Chỉ đạo, thời gian qua, có 23/23 cơ quan Trung ương, 34/34 địa phương đã ban hành kế hoạch và tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Tính đến ngày 30-6-2026, các địa phương, cơ quan đã xác định 45.792 văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi của tổng rà soát lần này. Trong đó đã rà soát, đề xuất phương án xử lý đối với 13.242 văn bản.

"Có thể nói, đây là khối lượng công việc rất lớn, thể hiện tinh thần trách nhiệm và nỗ lực của các bộ, ngành, các cơ quan Trung ương và địa phương", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng cũng cho biết, thời gian vừa qua, quá trình xây dựng pháp luật được tiến hành theo đúng kế hoạch và kế hoạch tổng rà soát cũng được tiến hành song song, đồng bộ. Trong quá trình tổng rà soát, những vấn đề được phát hiện có mâu thuẫn, chồng chéo đã được các bộ, ngành kịp thời đề xuất Chính phủ, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và kịp thời sửa đổi, bổ sung tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất vừa qua.

Tuy nhiên, qua tổng hợp bước đầu, kết quả rà soát vẫn còn một số vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Trong đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo tại một số bộ, ngành, địa phương, nhất là người đứng đầu còn chưa sát sao, quyết liệt và thiếu hiệu quả; một số báo cáo còn chung chung, chưa rõ quy định bất cập và phương án xử lý, thậm chí số liệu một số báo cáo còn chưa thống nhất; kiến nghị xử lý tại một số báo cáo còn mang tính chất kiểm kê, rà soát, chưa khái quát thành những định hướng để hoàn thiện pháp luật của ngành, lĩnh vực và địa phương...