Chủ quyền AI - Mấu chốt để duy trì tăng trưởng

Ứng dụng AI đang phổ biến

Theo các chuyên gia, mảng AI doanh nghiệp đạt tăng trưởng 31%/năm (CAGR) giai đoạn 2026-2034. Tỷ lệ dân số online sử dụng ít nhất một nền tảng AI trong 3 tháng qua chạm mốc 78%; tốc độ tăng số doanh nghiệp ứng dụng AI đạt 39%/năm…

Tuy nhiên, 74% doanh nghiệp ứng dụng AI mới ở mức cơ bản và đang lệ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng quốc tế. Hầu hết các tổ chức đều huấn luyện mô hình trên GPU thuê ngoài, lưu dữ liệu ngoài lãnh thổ và gọi API từ các công ty công nghệ toàn cầu của Hoa Kỳ (BigTech), tạo ra khoảng trống lớn về an ninh công nghệ.

Điều này có nghĩa, chúng ta không chỉ phụ thuộc lộ trình của bên thứ ba mà còn dẫn đến khả năng mất kiểm soát dữ liệu công dân, kèm theo gia tăng chi phí ngoại tệ. Chưa kể đến các nguy cơ rủi ro địa chính trị, như có thể bị ngắt truy cập, từ đó bị mất chủ quyền về tri thức và năng lực AI quốc gia…

Cùng với đó là những thách thức về năng lượng. Việc gia tăng sử dụng AI, kéo theo sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu siêu quy mô (Hyperscale DC) tạo áp lực sử dụng nguồn điện cực lớn trong khi tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện thương phẩm liên tục chạy nhanh hơn tốc độ tăng GDP…

Trong khi đó, các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á cũng đã gia tăng đầu tư cho các trung tâm dữ liệu, ước tính có thể đạt 30 tỷ USD vào 2030, tăng 20%/năm.

Chẳng hạn, như Singapore đầu tư hạ tầng công nghệ lớn nhất với 5,5 tỷ USD; Malaysia đầu tư 600 MW DC AI chủ quyền đầu tiên tại Johor (tháng 10-2025). Nhật Bản cũng đầu tư 740 tỷ USD xây dựng nhà máy AI quốc gia; Hàn Quốc đầu tư GPU và LLM nội địa quốc gia…

Điều này cho thấy, các quốc gia đều coi hạ tầng AI nội địa là vấn đề an ninh kinh tế, không chỉ là kinh doanh. Để đẩy mạnh phát triển kinh tế số, xã hội số, nhu cầu năng lượng cho hạ tầng số trong giai đoạn tới là rất lớn.

Cốt lõi là tự chủ về hạ tầng

Theo bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số thành phố Hồ Chí Minh, thành phố xác định kinh tế số đóng góp 30%-40% vào GRDP. Và chuyển đổi số chính quyền và thúc đẩy kinh tế số là then chốt. Dự báo nhu cầu sử dụng năng lượng của thành phố đến năm 2030 là 16.000 MW. Trong đó, có các trung tâm dữ liệu siêu quy mô của CMC (120 MW); của Viettel tại Tân Phú Trung (200 MW).

Bên cạnh đó, thành phố đang kêu gọi đầu tư các dự án lớn, trong đó kể đến là dự án của Tập đoàn G42, FPT và VinaCapital (vốn đầu tư dự kiến khoảng 2 tỷ USD cho trung tâm siêu tính toán và dữ liệu); dự án của Tổng công ty đầu tư Bắc Thủ Thiêm khoảng 2 tỷ USD.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, hiện nay, Việt Nam có khoảng 41 trung tâm dữ liệu với tổng công suất khoảng 221 MW. Lượng điện tiêu thụ khoảng 1,5 tỷ kWh/năm, chiếm khoảng 0,5% tổng điện năng tiêu thụ quốc gia.

Trong khi đó, tại Mỹ, các trung tâm dữ liệu chiếm khoảng 2,6% tổng điện năng. Như vậy, tiềm năng phát triển trung tâm dữ liệu tại Việt Nam còn rất lớn.

Theo Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, 3 trung tâm dữ liệu quốc gia sẽ được thiết lập (mỗi trung tâm khoảng 19 MW); các trung tâm dữ liệu đáp ứng mục tiêu cấp quốc gia khoảng 395 MW; các trung tâm dữ liệu mục tiêu cấp vùng khoảng 430 MW. Tính chung, tổng cộng công suất theo quy hoạch đến năm 2030 là khoảng 1.000 MW.

Đại diện Tập đoàn FPT, ông Đặng Triều Dương, FPT Smart Cloud cho biết, chủ quyền AI dựa trên 3 lớp xếp chồng gồm: Lớp ứng dụng AI (chatbot-Agent); lớp dữ liệu và mô hình (với LLM nền, embedding và dữ liệu huấn luyện); lớp thứ ba là hạ tầng điện toán đám mây và máy tính với GPU…

“Nếu lớp “móng” không phải của Việt Nam, thì hai lớp trên là lâu đài xây trên cát. Việc tăng trưởng 2 con số của Việt Nam không thể xây hoàn toàn trên hạ tầng của người khác”, ông Đặng Triều Dương nói.

Để giải bài toán tự chủ AI quốc gia, FPT đã đầu tư 200 triệu USD xây dựng tổ hợp nhà máy AI, trang bị hơn 1.000 GPU NVIDIA H100/200, cam kết vận hành 100% trên đất Việt để cung cấp giải pháp để bảo vệ luồng dữ liệu nhạy cảm, như Y tế, tài chính, an ninh, dữ liệu công dân...