Chủ động từ cơ sở để giảm thiểu rủi ro trong mùa mưa bão

Chủ động rà soát hạ tầng, xây dựng kịch bản ứng phó

Trước diễn biến thời tiết phức tạp, công tác kiểm tra hệ thống tiêu thoát nước, công trình thủy lợi, cây xanh và các điểm có nguy cơ mất an toàn đang được nhiều xã, phường trên địa bàn Hà Nội triển khai đồng loạt. Tinh thần chung được các địa phương xác định là chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa thay vì chỉ tập trung xử lý khi sự cố xảy ra.

Theo UBND xã Ứng Thiên, địa phương đã tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng toàn bộ công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ năm 2026; đồng thời triển khai tu bổ, sửa chữa các công trình được phân cấp quản lý, nạo vét kênh tiêu, vận hành thử trạm bơm, cống tiêu và bổ sung vật tư, phương tiện phục vụ công tác phòng chống thiên tai.

Cùng với rà soát hạ tầng, xã Ứng Thiên xây dựng 3 kịch bản ứng phó với lượng mưa từ 100mm đến trên 300mm trong 3 ngày đêm; xác định cụ thể diện tích có nguy cơ ngập úng để chủ động phương án xử lý.

Trong phương án phòng chống thiên tai năm 2026, xã xác định mục tiêu trọng tâm là hạn chế thấp nhất thiệt hại về người, tài sản, cơ sở hạ tầng và sản xuất của nhân dân; nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và khả năng xử lý tình huống tại chỗ.

Qua rà soát, địa bàn xã có nguy cơ chịu ảnh hưởng của nhiều loại hình thiên tai như bão, áp thấp nhiệt đới, lũ, ngập lụt, mưa lớn, lốc, sét và nắng nóng cực đoan. Để ứng phó hiệu quả, xã duy trì hệ thống hạ tầng phòng chống thiên tai với tuyến đê tả Đáy dài hơn 6,5km, hệ thống kè, cống và hàng chục trạm bơm tiêu úng phục vụ sản xuất và dân sinh. Địa phương thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ”, huy động lực lượng công an, quân sự, y tế, dân quân tự vệ và các tổ chức đoàn thể tham gia hỗ trợ sơ tán dân cư, cứu hộ cứu nạn và khắc phục hậu quả thiên tai.

Không riêng khu vực ngoại thành, tại địa bàn các phường, công tác phòng chống thiên tai cũng đang được triển khai theo hướng chủ động từ cơ sở. Phó Chủ tịch UBND phường Ngọc Hà Đỗ Hà Thanh cho biết, trước nguy cơ gia tăng của mưa lớn, giông lốc và thời tiết cực đoan, địa phương đang tập trung nâng cao năng lực phòng chống thiên tai theo hướng lấy phòng ngừa là chính.

Trong đó, phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục được xác định là giải pháp nòng cốt nhằm nâng cao hiệu quả xử lý tình huống thiên tai. Phường thường xuyên rà soát, cập nhật các phương án ứng phó với bão mạnh, siêu bão và mưa lớn gây ngập úng; xây dựng kế hoạch sơ tán dân tại các khu vực nguy hiểm và tổ chức lực lượng ứng trực 24/24 giờ.

Một trong những nội dung được địa phương đặc biệt chú trọng là kiểm tra các điểm có nguy cơ mất an toàn như công trình xuống cấp, cây xanh dễ gãy đổ, hệ thống điện và hệ thống thoát nước nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Đồng thời, phường Ngọc Hà tiếp tục kiện toàn các lực lượng xung kích phòng chống thiên tai; tổ chức tập huấn kỹ năng cứu hộ cứu nạn, hỗ trợ sơ tán người dân và xử lý các tình huống khẩn cấp. Theo ông Đỗ Hà Thanh, việc nâng cao ý thức chủ động phòng ngừa trong cộng đồng dân cư có vai trò đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường.

Tăng cường năng lực ứng trực, bảo đảm an toàn đô thị

Tại xã Đan Phượng, yêu cầu chuyển mạnh từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa được địa phương đặt ra ngay từ đầu mùa mưa bão. Theo Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã Đan Phượng Nguyễn Tiến Thành, quá trình đô thị hóa nhanh đang tạo áp lực lớn lên hệ thống tiêu thoát nước của địa phương, nhất là khi nhiều ao hồ bị thu hẹp trong khi hệ thống kênh tiêu còn thiếu đồng bộ.

Qua thực tế quản lý hạ tầng năm 2025, địa phương nhận thấy nhiều tuyến kênh vẫn chủ yếu là kênh đất, khả năng tiêu thoát nước còn hạn chế khi xuất hiện các trận mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn.

Để chủ động ứng phó với diễn biến thời tiết phức tạp trong năm nay, xã Đan Phượng tập trung nguồn lực cải tạo, nâng cấp các công trình hạ tầng xung yếu, trong đó có dự án nâng cấp tuyến đê Tiên Tân và hệ thống kênh tiêu thoát nước nhằm xử lý các điểm nghẽn úng ngập tồn tại thời gian qua.

Cùng với đầu tư hạ tầng, địa phương tăng cường kiểm tra an toàn tại các công trường xây dựng trước mỗi đợt mưa bão; yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng phương án bảo đảm an toàn nhằm hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thi công.

Đồng thời, địa phương đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác cảnh báo, dự báo và điều hành phòng chống thiên tai; tăng cường xử lý các vi phạm về đê điều, hành lang thoát nước và trật tự xây dựng.

Tại phường Tương Mai, công tác chuẩn bị cho mùa mưa bão cũng đang được triển khai đồng bộ. Theo Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự phường Tương Mai Ngô Trường Giang, năm 2025 địa bàn liên tiếp chịu ảnh hưởng của nhiều đợt mưa lớn và bão nhưng nhờ chủ động triển khai phương án ứng phó nên không xảy ra thiệt hại về người và tài sản.

Hiện nay, phường duy trì lực lượng xung kích khoảng 200 người cùng hệ thống vật tư, phương tiện phục vụ công tác cứu hộ cứu nạn. Trong năm 2026, địa phương tổ chức huấn luyện lực lượng xung kích với nhiều nội dung thực hành như xử lý cháy nổ, cứu người bị nạn, sử dụng thiết bị cứu hộ, kỹ năng cấp cứu và cứu đuối.

Đồng thời, phường đã xây dựng kế hoạch chống úng ngập mùa mưa, tập trung xử lý các điểm ngập tại nhiều tuyến đường và khu dân cư thấp trũng. Các đơn vị duy trì thoát nước được yêu cầu ứng trực 24/24 giờ, phối hợp phân luồng giao thông và xử lý kịp thời các sự cố phát sinh.

Từ khu vực ven sông, vùng sản xuất nông nghiệp đến các địa bàn đô thị đông dân cư, điểm chung trong công tác phòng chống thiên tai năm nay là tinh thần chủ động ngay từ cơ sở. Việc rà soát hạ tầng, xây dựng kịch bản ứng phó, kiện toàn lực lượng xung kích và tăng cường năng lực xử lý tình huống tại chỗ đang được nhiều xã, phường triển khai đồng bộ.

Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường, sự chủ động của chính quyền cơ sở được xem là yếu tố quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm an toàn cho người dân và duy trì ổn định đời sống, sản xuất trong mùa mưa bão.