Sức khỏe

Chủ động phòng bệnh, cảnh giác biến chứng sốt xuất huyết

Thu Trang • 22/11/2026 - 11:17

Sốt xuất huyết đang gia tăng với số ca mắc và tử vong đáng lo ngại. Đáng chú ý, căn bệnh này không còn là nỗi lo riêng của trẻ nhỏ hay những người có bệnh lý nền.

639302738369815715-cham-soc-benh-nhan-sxh.jpg
Chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết diễn biến nặng tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: BVCC

Thực tế ghi nhận không ít người trưởng thành, kể cả người trẻ khỏe mạnh, không có bệnh nền vẫn rơi vào tình trạng sốc, xuất huyết nghiêm trọng, tổn thương gan, thận và suy đa cơ quan. Đặc biệt, thời điểm tưởng chừng bệnh đã thuyên giảm, khi người bệnh bắt đầu hạ sốt lại có thể là lúc biến chứng nguy hiểm xuất hiện.

Đừng đợi biến chứng mới đi khám

Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), trong 10 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 170.000 ca mắc sốt xuất huyết, tăng gấp 1,3 lần so với cùng kỳ năm 2025, trong đó có 21 ca tử vong. Không chỉ gia tăng số ca mắc, bệnh còn diễn biến phức tạp. Nhiều người trưởng thành, thậm chí người trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, đã rơi vào tình trạng nguy kịch, phải điều trị tích cực do sốc, rối loạn đông máu và tổn thương nhiều cơ quan.

Điển hình là bệnh nhân P.L. (23 tuổi, ở Hà Nội), trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, nhập viện sau 7 ngày sốt cao, rét run, đau đầu, đau bụng, nôn và tiêu chảy. Dù đã điều trị tại một cơ sở y tế, tình trạng bệnh vẫn diễn biến xấu. Khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân có số lượng tiểu cầu giảm xuống còn 21 G/L, men gan tăng cao, tổn thương gan nghiêm trọng.

Trường hợp khác là bệnh nhân L.T.S. (23 tuổi, ở tỉnh Tuyên Quang), trước đó khỏe mạnh nhưng cũng nhanh chóng chuyển nặng sau khi mắc sốt xuất huyết. Người bệnh bị tụt huyết áp, suy hô hấp, tổn thương gan, thận và rối loạn đông máu. Các bác sĩ phải sử dụng hệ thống hỗ trợ trao đổi ô xy ngoài cơ thể (ECMO), kết hợp lọc máu để cứu sống bệnh nhân.

Từ những trường hợp diễn biến nặng trên, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) lưu ý, một trong những nguyên nhân khiến người bệnh dễ đánh giá sai mức độ nghiêm trọng của sốt xuất huyết là quá chú trọng vào tình trạng giảm tiểu cầu. Đây là biểu hiện thường gặp nhưng không thể chỉ căn cứ vào số lượng tiểu cầu để kết luận bệnh nặng hay nhẹ. Việc đánh giá nguy cơ biến chứng phải dựa trên tổng thể tình trạng lâm sàng và nhiều chỉ số khác, như dấu hiệu xuất huyết, huyết áp, mạch, lượng nước tiểu, tình trạng cô đặc máu và biểu hiện tổn thương cơ quan.

Đặc biệt, theo bác sĩ Phạm Văn Phúc, sốt xuất huyết có một đặc điểm nguy hiểm mà nhiều người thường bỏ qua: Bệnh có thể chuyển nặng đúng vào thời điểm bắt đầu giảm sốt. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát. Lúc này, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương cơ quan. Nếu tình trạng thoát huyết tương nghiêm trọng không được phát hiện, xử trí kịp thời, thể tích tuần hoàn có thể suy giảm, dẫn đến sốc, suy đa cơ quan và tử vong.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, chuyên viên Y khoa (Hệ thống Tiêm chủng VNVC) cũng cảnh báo, nhiều người vẫn chủ quan, cho rằng sốt xuất huyết chỉ nguy hiểm với trẻ nhỏ nên tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc trì hoãn thăm khám. Đặc biệt, khi giảm sốt, người bệnh dễ lầm tưởng đã hồi phục, trong khi đây có thể là thời điểm
bệnh bắt đầu diễn biến nguy hiểm.

Diệt muỗi, chặn nguy cơ bệnh nặng

Theo các chuyên gia y tế, sốt xuất huyết hiện có xu hướng lưu hành quanh năm tại nhiều địa phương, thay vì chỉ tập trung trong một mùa dịch nhất định như trước đây. Đáng chú ý, cả bốn type vi rút Dengue gây bệnh, gồm: DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4 đều được ghi nhận lưu hành. Sự xuất hiện đồng thời của nhiều type vi rút khiến nguy cơ mắc bệnh, tái nhiễm và diễn biến phức tạp luôn hiện hữu.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương lưu ý, người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có thể tái nhiễm bởi miễn dịch lâu dài chủ yếu hình thành đối với type vi rút đã mắc, trong khi khả năng bảo vệ chéo với các type còn lại thường mang tính tạm thời. Đặc biệt, khi tái nhiễm một type vi rút khác, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ diễn tiến nặng hơn do hiện tượng tăng cường nhiễm phụ thuộc kháng thể (ADE). Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp tái nhiễm đều dẫn đến bệnh cảnh nghiêm trọng.

Không chỉ cần cảnh giác với nguy cơ tái nhiễm, người dân còn phải nhận biết đúng diễn biến của bệnh để tránh bỏ lỡ thời điểm can thiệp. Bác sĩ Phạm Văn Phúc lưu ý, người mắc hoặc nghi ngờ mắc sốt xuất huyết cần đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, như đau bụng nhiều hoặc liên tục, nôn nhiều, lừ đừ, vật vã, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, tiểu ít, tay chân lạnh hoặc mệt lả. Đây là những biểu hiện không nên tự theo dõi tại nhà, bởi có thể báo hiệu tình trạng bệnh đang chuyển nặng và cần được bác sĩ đánh giá, xử trí kịp thời.

Đối với trường hợp được bác sĩ chỉ định theo dõi, điều trị tại nhà, người bệnh cần nghỉ ngơi, bổ sung nước phù hợp, đồng thời theo dõi sát nhiệt độ, khả năng ăn uống, lượng nước tiểu và những biểu hiện bất thường. Việc sử dụng thuốc cũng phải tuân thủ hướng dẫn chuyên môn; tuyệt đối không tự ý tăng liều thuốc hạ sốt hoặc dùng thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định, bởi một số loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu ở người mắc sốt xuất huyết.

Bên cạnh đó, người bệnh cần tái khám đúng lịch, thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định và duy trì theo dõi trong suốt giai đoạn có nguy cơ chuyển nặng. Ngay cả khi hết sốt, triệu chứng thuyên giảm, người bệnh cũng không nên tự ý ngừng theo dõi hoặc cho rằng đã khỏi bệnh hoàn toàn.

Trước diễn biến phức tạp của sốt xuất huyết, các chuyên gia y tế khuyến cáo, người dân cần chủ động phòng bệnh để hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Các biện pháp quan trọng gồm: Loại bỏ vật dụng chứa nước đọng, diệt lăng quăng (bọ gậy), vệ sinh môi trường sống và tránh bị muỗi đốt.

Bên cạnh đó, tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết là giải pháp dự phòng có thể cân nhắc theo chỉ định của nhân viên y tế và quy định của cơ sở tiêm chủng. Sự kết hợp giữa kiểm soát muỗi, tiêm chủng phù hợp và phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo sẽ góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nguy hiểm.

(0) Bình luận
Nổi bật
    Đừng bỏ lỡ
    Chủ động phòng bệnh, cảnh giác biến chứng sốt xuất huyết

    (*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.