"Chợ số, tuyến đường số"-Cách làm mới về giao thương ở xã Hoài Đức

Khi chiếc điện thoại thay cho tiền mặt

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hoài Đức đã xây dựng các mô hình “Tuyến đường số - Chợ số”. Mục tiêu của mô hình không chỉ là đưa công nghệ vào hoạt động kinh doanh, mà còn từng bước thay đổi nhận thức, thói quen của người dân trong giao dịch hằng ngày; qua đó góp phần hình thành môi trường kinh doanh văn minh, minh bạch, an toàn và thuận tiện.

Trên cơ sở kế hoạch được xây dựng, Chợ Giang Xá được lựa chọn làm mô hình điểm làm chợ chuyển đổi số. Đây là không gian phù hợp để thử nghiệm cách làm bởi chợ gắn trực tiếp với đời sống dân sinh, có đông hộ kinh doanh và người dân thường xuyên giao dịch.

Để triển khai mô hình, Ủy ban MTTQ xã Hoài Đức cùng các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp với Ban Công tác Mặt trận, Tổ chuyển đổi số cộng đồng và Ban Quản lý chợ tiến hành khảo sát, thu thập, chuẩn hóa dữ liệu các hộ kinh doanh. Các lực lượng trực tiếp hướng dẫn tiểu thương mở tài khoản ngân hàng, đăng ký Mobile Banking, tạo mã QR và sử dụng các phương thức thanh toán điện tử.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của Hoài Đức là chuyển đổi số được triển khai theo hướng “đến tận nơi, hướng dẫn tận tay”. Đối với những hộ kinh doanh còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, nhất là người lớn tuổi, việc được hỗ trợ trực tiếp giúp họ dễ dàng tiếp cận hơn thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua các hình thức tuyên truyền.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hoài Đức Lê Thị Điểm, điều quan trọng nhất của các mô hình chuyển đổi số ở cơ sở là phải sát đời sống, sát nhu cầu và để người dân thấy được lợi ích cụ thể. Khi một chủ hộ kinh doanh có thể nhận tiền từ khách hàng bằng mã QR, khi người mua có thể thanh toán nhanh chóng bằng điện thoại, công nghệ đã thực sự trở thành một tiện ích trong cuộc sống chứ không còn là khái niệm xa vời.

“Chuyển đổi số muốn đi vào cuộc sống phải bắt đầu từ những việc người dân sử dụng hằng ngày. Chúng tôi tập trung hướng dẫn để người dân thực sự biết sử dụng, thấy thuận tiện và chủ động áp dụng. Từ những giao dịch nhỏ tại chợ, tại cửa hàng, thói quen số sẽ từng bước được hình thành và lan tỏa trong cộng đồng”, lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hoài Đức chia sẻ.

Mã QR tuy nhỏ nhưng mang lại sự thay đổi lớn

Đến nay, mô hình “Chợ số Giang Xá” đã chính thức được ra mắt. Các hộ kinh doanh tham gia mô hình được hỗ trợ tạo và in bảng mã QR thanh toán. Ban Quản lý chợ cũng được xây dựng mã QR phục vụ thu các khoản phí bằng hình thức chuyển khoản. Cùng với đó, hệ thống nhận diện mô hình gồm pano, biển tuyên truyền và cổng chợ số được hoàn thiện, góp phần tạo diện mạo mới cho chợ truyền thống.

Tại các quầy hàng, mã QR được đặt ở vị trí thuận tiện để khách hàng có thể dễ dàng nhận diện và sử dụng. Chỉ cần điện thoại thông minh có kết nối ngân hàng hoặc ứng dụng thanh toán điện tử, người mua có thể thực hiện giao dịch mà không phải sử dụng tiền mặt.

Với người bán, phương thức này giúp giảm thời gian kiểm đếm, hạn chế việc phải chuẩn bị tiền lẻ và trả lại tiền. Với người mua, việc thanh toán trở nên nhanh chóng, thuận tiện, nhất là trong những giao dịch có giá trị nhỏ.

Bà Nguyễn Thị Hoa, một tiểu thương tại Chợ Giang Xá (xã Hoài Đức) cho biết, thực tế việc sử dụng mã QR để thanh toán đã được nhiều tiểu thương sử dụng từ lâu và khách hàng cũng ngày càng quen với việc quét mã để thanh toán. Theo tiểu thương này, điều khiến người bán hài lòng là phương thức giao dịch mới khá nhanh gọn, không phải mất thời gian tìm tiền lẻ, trong khi việc nhận tiền cũng thuận tiện hơn.

“Trước đây chủ yếu giao dịch bằng tiền mặt, nay có thêm mã QR nên khách có thể thanh toán bằng điện thoại. Những người trẻ sử dụng rất nhanh, còn người lớn tuổi thì ban đầu chưa quen nhưng được hướng dẫn vài lần cũng có thể thực hiện. Mô hình mới khá tiện lợi”, bà Hoa chia sẻ.

Không chỉ tại chợ, việc triển khai mô hình “Tuyến đường chuyển đổi số - Thanh toán không dùng tiền mặt” đang đưa phương thức giao dịch này đến các cửa hàng, hộ kinh doanh và cơ sở dịch vụ trên địa bàn. Từ những quầy hàng dân sinh đến các cửa hàng dịch vụ, mã QR đang dần trở thành một phần của không gian kinh doanh.

Khi người dân quen với việc quét mã QR, sử dụng ứng dụng ngân hàng, giao dịch điện tử, họ cũng có thêm nền tảng để tiếp cận nhiều dịch vụ số khác. Từ thanh toán không tiền mặt, quá trình chuyển đổi số có thể tiếp tục mở rộng sang các lĩnh vực như dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, quản lý thông tin và các tiện ích số phục vụ đời sống.

Đặc biệt, việc triển khai mô hình thông qua MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và Tổ chuyển đổi số cộng đồng tạo điều kiện để chuyển đổi số trở thành hoạt động có sự tham gia rộng rãi của cộng đồng. Mỗi cán bộ, đoàn viên, hội viên, tiểu thương khi trở thành người sử dụng thành thạo cũng có thể trở thành một “hạt nhân số”, góp phần hướng dẫn người thân và những người xung quanh.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hoài Đức Lê Thị Điểm, thời gian tới, MTTQ xã sẽ tiếp tục phối hợp hướng dẫn các hộ kinh doanh sử dụng thành thạo các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, thường xuyên cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu, đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân ưu tiên thanh toán điện tử khi mua sắm.

Mô hình “Tuyến đường số - Chợ số” cũng sẽ được tiếp tục triển khai tại các thôn Lai Xá, Lũng Kênh, Phú Đa và Yên Vĩnh... để từng bước mở rộng không gian chuyển đổi số từ chợ ra tuyến phố, từ hộ kinh doanh đến cộng đồng dân cư.

Từ một mã QR nhỏ đặt trên quầy hàng, một thay đổi trong cách thanh toán đang được hình thành. Khi công nghệ được đưa vào đúng nơi người dân cần, được hướng dẫn bằng những cách dễ hiểu và mang lại lợi ích cụ thể, chuyển đổi số sẽ không còn là câu chuyện xa xôi. Đó là quá trình thay đổi bắt đầu từ những giao dịch hằng ngày, từ mỗi hộ kinh doanh và từng người dân, góp phần tạo dựng một cộng đồng số hiện đại, thuận tiện và văn minh trên địa bàn xã Hoài Đức.