Niềm tin của người tiêu dùng về nguồn gốc và giá trị sản phẩm là yếu tố quan trọng để OCOP khẳng định chỗ đứng.

Một trong những mô hình tiêu biểu là Hợp tác xã Thủ công mỹ nghệ trái tim hồng do chị Đinh Thị Quỳnh Nga, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX, sáng lập năm 2015. Thấu hiểu khó khăn của người khuyết tật trong học nghề, tìm kiếm việc làm, chị Nga thành lập HTX nhằm tạo sinh kế, giúp người khuyết tật tự tin hòa nhập cộng đồng.
HTX đặt tại xã Trung Giã, chuyên sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ hạt gỗ như lót ghế văn phòng, rèm, mành, gối massage, vòng đeo tay và tràng hạt gỗ hương. Khoảng 87% lao động của HTX là người khuyết tật. Mô hình tạo việc làm cho gần 50 người với thu nhập từ 3 đến 5 triệu đồng/người/tháng. Các sản phẩm của HTX đã được công nhận OCOP 4 sao. Đây không chỉ là mô hình phát triển kinh tế mà còn thể hiện ý nghĩa xã hội của Chương trình OCOP khi tạo việc làm cho những người yếu thế.
Cũng chú trọng kết hợp giá trị truyền thống với yêu cầu thị trường, Công ty TNHH Thương mại Hải Yến (xã Nội Bài) do bà Nguyễn Thị Yến làm đại diện đã phát triển sản phẩm bánh chưng thương hiệu Hải Yến 20.
Năm 2023, sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao. Cơ sở chú trọng lựa chọn nguyên liệu, giữ phương pháp luộc bánh truyền thống bằng bếp củi trong khoảng 12 giờ. Bên cạnh đó, bánh được hút chân không, dán nhãn và tem truy xuất nguồn gốc trước khi đưa ra thị trường. Nhờ vậy, sản phẩm không chỉ phục vụ nhu cầu dịp Tết mà còn được tiêu thụ quanh năm, trong đó có khách du lịch tại nhà hàng Hải Yến.

Tại làng nghề Mễ Trì, bà Nguyễn Thị Hằng, người sinh ra trong gia đình có 5 đời làm cốm, cũng nỗ lực đưa đặc sản Hà Nội đến gần hơn với người tiêu dùng. Gắn bó với nghề từ năm 12 tuổi, bà vẫn gìn giữ các công đoạn chế biến truyền thống, đồng thời đưa máy móc vào một số khâu để giảm sức lao động, nâng cao năng suất.
Để phát triển thương hiệu, bà Hằng đăng ký nhãn hiệu Minh Hằng, thực hiện truy xuất nguồn gốc và tham gia Chương trình OCOP. Năm 2022, cốm tươi Minh Hằng được công nhận OCOP 4 sao, chả cốm đạt 3 sao.
Cơ sở còn đầu tư bảo quản cốm bằng phương pháp cấp đông, phát triển thêm chả cốm, xôi cốm, xúc xích cốm để khắc phục tính mùa vụ. Sản phẩm hiện được tiêu thụ tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phố lân cận, trong đó có các quầy hàng tại Sân bay quốc tế Nội Bài.
Từ những mô hình trên có thể thấy, phụ nữ không chỉ là người gìn giữ nghề truyền thống mà còn chủ động đổi mới phương thức sản xuất, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường. Đây là nguồn lực quan trọng góp phần nâng cao giá trị sản phẩm OCOP của Thủ đô.

Để sản phẩm OCOP phát triển bền vững, bên cạnh nỗ lực của chủ thể sản xuất, cần có sự đồng hành của cơ quan quản lý và các tổ chức liên quan, nhất là trong đào tạo, tư vấn xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ.
Ông Trương Thanh Nam, chuyên viên Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội cho biết, đến tháng 11-2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 166 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Riêng Hà Nội đã đánh giá, phân hạng 3.544 sản phẩm, gồm 19 sản phẩm 5 sao, 21 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.586 sản phẩm 4 sao và 1.918 sản phẩm 3 sao.
Theo ông Trương Thanh Nam, để nâng cao sức cạnh tranh, các chủ thể không chỉ quan tâm đến chất lượng mà cần chú trọng xây dựng câu chuyện sản phẩm. Đây là nội dung được chấm điểm riêng trong bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng OCOP, nhằm kết nối giá trị văn hóa, lịch sử, nguồn gốc địa phương với con người và quá trình tạo ra sản phẩm.
Một câu chuyện chân thực, hấp dẫn sẽ giúp sản phẩm tạo dấu ấn, tăng khả năng nhận diện và kết nối với khách hàng. Vì vậy, các chủ thể cần khai thác những giá trị đặc trưng của địa phương, nghề truyền thống và bí quyết sản xuất để tạo nên bản sắc riêng.
Đối với các chủ thể OCOP do phụ nữ làm chủ, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Hỗ trợ phát triển phụ nữ Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động đồng hành. Giám đốc Trung tâm Nguyễn Thị Hảo cho biết, thời gian qua, hơn 2.000 phụ nữ đã được tiếp cận Chương trình OCOP thông qua các hoạt động tư vấn, đào tạo và hỗ trợ phát triển sản phẩm. Nhiều sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, 4 sao; trong đó, có nữ doanh nhân được Trung tâm đồng hành nhiều năm đã có sản phẩm đạt 5 sao.
Thông qua chương trình, các cơ sở sản xuất được hỗ trợ rà soát, chuẩn hóa quy trình, chú trọng an toàn thực phẩm, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, xây dựng thương hiệu và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường. Qua đó, giúp phụ nữ từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang chuyên nghiệp hơn, nâng cao chất lượng và trách nhiệm đối với người tiêu dùng.

Cùng với nâng cao năng lực sản xuất, Trung tâm chú trọng mở rộng kênh quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Hiện đơn vị duy trì điểm giới thiệu sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền tại số 1 Hoàng Văn Thụ; phối hợp tổ chức các phiên chợ cuối tuần, hội chợ, hoạt động quảng bá và hỗ trợ các chủ thể tham gia cuộc thi phụ nữ khởi nghiệp sáng tạo. Các buổi chia sẻ, giới thiệu sản phẩm cũng được tổ chức nhằm giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất, nguồn gốc và giá trị hàng hóa OCOP.
Đáng chú ý, Trung tâm đã xây dựng bản đồ số giúp người tiêu dùng tra cứu các sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao tại ba miền Bắc, Trung, Nam. Đây là giải pháp ứng dụng công nghệ nhằm giúp thông tin sản phẩm tiếp cận người mua thuận lợi hơn. Thời gian tới, Trung tâm tiếp tục phối hợp với các sở, ngành và Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố mở rộng kênh tiêu thụ; đồng thời hoàn thiện đề xuất xây dựng nền tảng số để các chủ thể giới thiệu sản phẩm, kết nối trực tiếp với khách hàng, hướng tới bán hàng trực tuyến và livestream.
Nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và củng cố niềm tin người tiêu dùng là những yếu tố quyết định sức sống của OCOP. Trong đó, hỗ trợ phụ nữ làm chủ cơ sở sản xuất nâng cao năng lực, tiếp cận công nghệ và mở rộng thị trường sẽ góp phần phát huy nguồn lực tại chỗ, đưa sản phẩm mang bản sắc địa phương vươn xa.
Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.