Chạy đua giải ngân đầu tư công trong chặng nước rút

Đôn đốc tiến độ các dự án

Các địa phương đang nỗ lực thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công không chỉ vì việc chấm điểm giải ngân, mà còn để hoàn thành KPI (chỉ số đánh giá kết quả thực hiện công việc), quan trọng khác là tăng trưởng 2 con số.

Hà Nội là một ví dụ. Thành phố quyết tâm đạt mức tăng trưởng 11% trong năm nay, do vậy, giải ngân vốn đầu tư công là giải pháp hàng đầu. Tại cuộc họp trực tuyến mới đây của Bộ Tài chính với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương để rà soát thông tin, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú cho biết, tính đến ngày 21-9, thành phố đã giải ngân 99.100 tỷ đồng vốn đầu tư công, tương đương 82,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và 61% dự toán thành phố giao.

Dù là địa phương có tốc độ giải ngân thuộc top đầu cả nước, Hà Nội vẫn đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ các dự án, nhất là khi nhiều dự án trọng điểm đang được triển khai trên địa bàn.

Khí thế thi công trên các công trường dự án trọng điểm của Thủ đô luôn sôi động, khẩn trương. Các mốc tiến độ đã được ấn định, vì vậy, từng phần việc, từng hạng mục công trình, dự án đang thi công trên tinh thần “3 ca, 4 kíp” để kịp đưa các công trình vào sử dụng theo kế hoạch đề ra, phục vụ tốt nhất người dân.

Dòng vốn đầu tư công của Hà Nội đang được ưu tiên cho những công trình hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là giao thông. Trong năm 2026, thành phố triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14 cùng các trục giao thông hướng tâm; phấn đấu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị trong giai đoạn 2026-2030.

Trọng tâm là tuyến đường sắt đô thị số 2 Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, tuyến số 5 Văn Cao - Hòa Lạc và tuyến Nhổn - ga Hà Nội. Cùng với đó là kế hoạch ưu tiên xây dựng 7 cầu lớn qua sông Hồng và đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Nếu được triển khai đúng tiến độ, hệ thống vành đai, trục hướng tâm, cầu và các tuyến kết nối giữa đô thị trung tâm với những khu vực phát triển mới sẽ góp phần giảm áp lực giao thông, rút ngắn thời gian di chuyển, nâng cao năng lực logistics và mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.

Lãnh đạo Hà Nội đã đi thực địa kiểm tra tiến độ triển khai một loạt dự án hạ tầng quan trọng của thành phố, như dự án cầu vòm đường sắt phía Nam cầu Long Biên, dự án cầu Tứ Liên, dự án đầu tư xây dựng cầu Giang Biên và đường hai đầu cầu phía Phù Đổng… Chỉ đạo nhất quán được đưa ra là phải tăng tốc, đẩy nhanh tiến độ, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng có mặt bằng nhưng nhà thầu hoặc chủ đầu tư triển khai chậm tiến độ…

Thành phố Hồ Chí Minh cũng vậy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Được yêu cầu gắn tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 với đánh giá kết quả công tác của cán bộ, người đứng đầu.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết ngày 17-9, một số đơn vị có kết quả giải ngân tích cực như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Hưng Yên…,vẫn còn 24 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của cả nước. Trên khắp cả nước, nhiều địa phương đang nỗ lực triển khai rất nhiều giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Trong chặng đua nước rút cuối năm, không có chỗ cho sự chậm trễ.

Rà từng nhóm dự án để tháo gỡ

Được bố trí hơn 258.000 tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước trong năm 2026, nhưng đến hết ngày 21-9, các dự án giao thông trọng điểm mới giải ngân 40,7%. Tiến độ giải ngân của nhóm dự án này còn tác động tới kết quả chung của cả nước. Với tỷ trọng 25,5% tổng kế hoạch vốn, việc hàng trăm nghìn tỷ đồng được đưa vào công trình đúng tiến độ hay tiếp tục nằm lại ở những khâu chưa được tháo gỡ sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng hoàn thành kế hoạch đầu tư công năm 2026.

Bà Nguyễn Thị Quế Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính cho biết, cả nước hiện có 55 dự án với 112 dự án thành phần thuộc danh mục các dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải. Đây đều là những công trình quy mô lớn, có tính liên vùng và được xác định là động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy những vướng mắc hiện nay khá nhiều dạng. Một số dự án chậm tiến độ do thiếu nguồn cung, giá nguyên, nhiên vật liệu tăng; khó khăn trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Thời tiết không thuận lợi, mưa lớn kéo dài cũng ảnh hưởng đến thi công. Ở một số dự án, năng lực tổ chức thực hiện của chủ đầu tư, khả năng huy động thiết bị và nhân lực của nhà thầu còn hạn chế.

Phát biểu tại cuộc họp mới đây, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu phải đánh giá lại tình hình triển khai, đặc biệt với những dự án giải ngân thấp, làm rõ nguyên nhân và đưa ra giải pháp để quyết tâm thực hiện mục tiêu giải ngân 100% vốn được giao.

Hiện nhóm dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026 chịu áp lực lớn nhất. Các bộ, ngành, địa phương phải tập trung chỉ đạo chủ đầu tư, nhà thầu đẩy nhanh thi công và giải ngân. Trường hợp dự án có yêu cầu kỹ thuật cao hoặc phát sinh yếu tố khách quan cần kéo dài thời gian để bảo đảm chất lượng, chủ đầu tư phải lập lại tiến độ, báo cáo cơ quan chủ quản xem xét, quyết định.

Hai dự án đường sắt quốc gia được đặt trong nhóm cần rà soát riêng. Với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, tiến độ điều chỉnh cho thấy trong năm 2026 các dự án độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mới chủ yếu xây dựng khu tái định cư, chưa thực hiện được công tác đền bù.

Trong khi đó, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phải nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến do khảo sát địa chất phát hiện nhiều đoạn tuyến đi qua hoặc song song với các đới đứt gãy địa chất, đồng thời cần điều chỉnh cục bộ một số đoạn tuyến và vị trí ga.

Từ nhu cầu vốn và khả năng giải ngân thực tế, Bộ Xây dựng đề nghị giảm 72.092 tỷ đồng kế hoạch vốn năm 2026 của hai dự án này. Trong đó, 63.217,45 tỷ đồng là phần đề nghị điều chỉnh giảm do chưa có nhu cầu sử dụng và không có khả năng giải ngân; 8.875 tỷ đồng đề nghị điều chuyển cho 12 địa phương để thực hiện các dự án độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án đường sắt tốc độ cao.

Cách xử lý này cho thấy yêu cầu tăng tốc giải ngân trong quý IV không đơn thuần là thúc các dự án chi tiền nhanh hơn. Với những dự án chưa có khả năng sử dụng vốn, việc rà soát, điều chỉnh kế hoạch cũng là một cách đưa nguồn lực đến nơi có khả năng triển khai thực tế.