Chặn xu thế trẻ hóa bệnh hiểm nghèo:Bắt đầu từ lối sống

Các chuyên gia khuyến cáo, thay đổi lối sống, từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu, bia và khám sức khỏe định kỳ là những giải pháp quan trọng để phòng ngừa bệnh từ sớm.

Xu hướng trẻ hóa các bệnh lý nguy hiểm

Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã cấp cứu trong đêm bệnh nhân H.M.C. (45 tuổi, trú tại Hà Nội) trong tình trạng hôn mê sâu, huyết áp chạm ngưỡng nguy hiểm 200/100 mmHg. Với thể trạng nặng gần 100kg, anh C. luôn cho rằng mình khỏe mạnh nên chưa từng khám sức khỏe định kỳ. Thế nhưng anh lại duy trì nhiều năm liền thói quen hút thuốc lào và uống từ 500 đến 1.000ml rượu, bia mỗi ngày. Sau một bữa nhậu, anh bất ngờ ngã quỵ. Kết quả chụp CT sọ não xác định bệnh nhân bị xuất huyết não bán cầu phải kèm tràn máu não thất. Dù được phẫu thuật nội soi cấp cứu trong "giờ vàng" và giữ được tính mạng, trường hợp của anh C. vẫn là lời cảnh báo về những hệ lụy nghiêm trọng của lối sống thiếu lành mạnh.

Theo bác sĩ Nguyễn Quang Thành, chuyên gia phẫu thuật thần kinh sọ não, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, việc lạm dụng rượu, bia kết hợp hút thuốc lào trong thời gian dài sẽ làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa và giảm tính đàn hồi của mạch máu. Trên nền béo phì và tăng huyết áp chưa được phát hiện, một cơn say rượu có thể trở thành "ngòi nổ" khiến huyết áp tăng đột biến, dẫn đến vỡ mạch máu não. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng tàn phế suốt đời.

Không chỉ làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, rượu, bia và thuốc lá còn là những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư đường tiêu hóa. Tại Bệnh viện K, bệnh nhân N.H.B. (66 tuổi, quê Nghệ An) vừa trải qua ca phẫu thuật cắt thực quản và tạo hình bằng robot sau khi được chẩn đoán ung thư thực quản giai đoạn tiến triển tại chỗ. Khối u sùi loét chiếm một nửa chu vi thực quản, xâm lấn lớp cơ và di căn hạch trung thất. TS Đoàn Trọng Tú, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa 2, Bệnh viện K cho biết, tiền sử hút thuốc lá và uống rượu nhiều năm là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến bệnh ung thư của ông B., đồng thời khiến các mô quanh thực quản bị xơ hóa, làm tăng độ khó và rủi ro của ca phẫu thuật.

Tại Bệnh viện Phổi Hà Nội, không ít bệnh nhân đang phải trả giá cho nhiều năm hút thuốc lá. Ông N.V.Q. (68 tuổi, phường Bạch Mai, Hà Nội) mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, trong khi bệnh nhân N.V.Đ. (sinh năm 1974, Hà Nội) được chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn 3B. Cả hai đều đang từng ngày đối mặt với những hệ lụy nặng nề từ thói quen hút thuốc kéo dài. Bác sĩ nội trú Phan Hữu Kiệm, khoa Nội 4, Bệnh viện Phổi Hà Nội cảnh báo, các bệnh lý hô hấp mạn tính và ung thư phổi đang có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt do sự gia tăng sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trong giới trẻ. Những sản phẩm này vẫn chứa nicotine cùng nhiều hóa chất độc hại, gây tổn thương phổi và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm không kém thuốc lá truyền thống.

Thay đổi nhận thức cộng đồng

PGS.TS Phan Thu Phương, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, đơn vị thường xuyên tiếp nhận và điều trị nhiều trường hợp mắc bệnh nặng, trong đó phần lớn liên quan đến việc sử dụng thuốc lá. Không chỉ gây ung thư phổi, thanh quản, vòm họng, thực quản, dạ dày và đại tràng, thuốc lá còn là nguyên nhân của các bệnh lý hô hấp như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, đồng thời làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ...

Đề cập đến thực trạng này, TS Đào Hữu Thân, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội cho biết, mỗi năm thuốc lá cướp đi khoảng 103.300 sinh mạng tại Việt Nam, trong đó có 84.500 trường hợp tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động. Khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, ít nhất 69 chất gây ung thư và là nguyên nhân của 25 bệnh nguy hiểm. Hiện Việt Nam nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới, với hơn 15 triệu người sử dụng thuốc lá.

Trước thực trạng này, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, ngành Y tế Thủ đô đang đẩy mạnh xây dựng môi trường không khói thuốc tại 100% cơ quan, trường học và bệnh viện, đồng thời tăng cường thanh tra, xử lý các hành vi vi phạm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người cần từ bỏ thuốc lá, thuốc lào, hạn chế tối đa rượu, bia, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập luyện thể dục thể thao và khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, méo miệng, khó nói hoặc nuốt nghẹn, nuốt vướng kéo dài, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu, chẩn đoán và điều trị kịp thời trong "giờ vàng", nâng cao cơ hội cứu sống và giảm thiểu di chứng.