Cảnh báo chiêu trò dựng clip “khỏi bệnh” để bán thuốc giả trên mạng

Dàn dựng kịch bản như phim để bán “niềm tin” cho bệnh nhân

Trước đây, các đối tượng bán thuốc giả, thực phẩm chức năng kém chất lượng thường sử dụng chiêu trò mạo danh bác sĩ, bệnh viện để tạo lòng tin. Họ lập các fanpage, tài khoản mạng xã hội với tên gọi gần giống cơ sở y tế uy tín, đăng tải hình ảnh bác sĩ mặc áo blouse, kèm theo nội dung tư vấn mang tính chuyên môn. Thậm chí, có trường hợp còn cắt ghép ảnh tập thể của khoa phòng trong bệnh viện, chèn thêm hình “bác sĩ giả” để tạo cảm giác chuyên nghiệp, khiến người dùng dễ nhầm lẫn đây là kênh tư vấn chính thống.

Trước thực trạng này, nhiều bệnh viện đã liên tục phát đi cảnh báo về việc bị mạo danh để quảng cáo, bán thuốc và thực phẩm chức năng. Cùng với đó, cơ quan chức năng ở nhiều địa phương cũng liên tiếp triệt phá các đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả trên không gian mạng, góp phần nâng cao nhận thức và khiến người tiêu dùng dần cảnh giác hơn với các chiêu trò này.

Tuy nhiên, khi những phương thức giả mạo đơn giản dần bị nhận diện, các đối tượng lại tiếp tục thay đổi thủ đoạn theo hướng tinh vi hơn. Thậm chí chuyển sang dàn dựng video với kịch bản bài bản, tạo cảm giác chân thực nhằm đánh lừa người xem. Mới đây, lực lượng chức năng tỉnh Hưng Yên vừa khởi tố nhóm đối tượng lập các trang mạng xã hội, dàn dựng kịch bản chữa bệnh để bán thuốc giả nhằm chiếm đoạt tài sản. Theo tài liệu điều tra, các đối tượng lập và quản lý 4 trang Facebook bao gồm: "Đông Y Gia Truyền - Ông Hiền", "Điều Trị Vẩy nến - Đông Y Ông Hiền", "Ông Hiền - Đặc Trị Các Bệnh Ngoài Da" và "Ông Hiền - Da Liễu Số 1 Thái Bình".

Các đối tượng này thuê người quen đóng giả bệnh nhân, dàn dựng kịch bản quay video khám chữa bệnh tại cơ sở phòng khám "Đông Y Gia Truyền - chuyên điều trị vảy nến, viêm da cơ địa" (địa chỉ thôn Thượng Phúc Xanh, xã Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên) rồi đăng lên mạng xã hội Facebook, quảng cáo. Các đối tượng tự nhận mình là thầy thuốc đông y, có bài thuốc gia truyền 4 đời chuyên điều trị các bệnh ngoài da như vảy nến, hắc lào, lang ben, tổ đỉa, viêm da cơ địa,… cam kết sẽ chữa khỏi hoàn toàn.

Qua vụ việc này có thể thấy một điểm chung trong các chiêu trò bán thuốc giả là đánh trúng tâm lý người bệnh, nhất là những người mắc bệnh mạn tính, điều trị lâu dài nhưng chưa có kết quả rõ rệt. Các đối tượng thường lựa chọn những bệnh như vảy nến, viêm da cơ địa, hen suyễn, xương khớp… để quảng cáo, bởi đây là những bệnh dễ tái phát và khiến người bệnh mệt mỏi. Những lời hứa như “khỏi dứt điểm”, “không cần dùng thuốc tây”, “chỉ cần một liệu trình” được đưa ra nhằm tạo hy vọng cho người bệnh.

Bên cạnh đó, các đối tượng thường kết hợp nhiều kênh quảng cáo để tiếp cận người tiêu dùng. Ngoài Facebook, Zalo, TikTok, họ còn sử dụng livestream, chạy quảng cáo trả phí để tăng độ phủ. Một số trường hợp còn dùng chiêu trò tạo bình luận giả, phản hồi tích cực nhằm đánh lừa người xem. Không chỉ trên mạng, các đối tượng còn quảng cáo ngoài đời thực bằng cách dán tờ rơi, phun sơn khẩu hiệu “khỏi bệnh 100%” kèm số điện thoại tại nơi công cộng. Sự xuất hiện dày đặc của các thông tin này khiến người dân dễ tin rằng sản phẩm phổ biến và đáng tin cậy.

Những nguyên tắc khi đi mua thuốc để tránh “tiền mất tật mang”

Trong các vụ án bị triệt phá, cơ quan chức năng xác định phần lớn đối tượng không có chuyên môn y dược. Họ mua nguyên liệu hoặc sản phẩm trôi nổi trên mạng, sau đó tự pha trộn, đóng gói, dán nhãn “thuốc gia truyền”, “thảo dược tự nhiên” rồi bán ra thị trường. Việc sử dụng các sản phẩm này có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm, đặc biệt khi người bệnh sử dụng trong thời gian dài mà không có sự kiểm soát của bác sĩ.

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp biến chứng nặng do sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, bỏ qua việc điều trị thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Có bệnh nhân bị suy gan, suy tủy, tổn thương thận sau khi dùng thuốc mua trên mạng. Một số người vì tin vào quảng cáo đã bỏ điều trị tại bệnh viện, khiến bệnh tiến triển nặng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Không chỉ gây hại cho sức khỏe cá nhân, việc buôn bán thuốc giả còn ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội đối với hệ thống y tế, gây khó khăn cho công tác quản lý và điều trị.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trưởng bộ phận điều trị oxy cao áp của Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga (Bộ Quốc phòng) cho biết: "Làm giả thuốc là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, tiềm ẩn nhiều hiểm họa cho sức khỏe cộng đồng". Việc phân biệt thuốc giả – thuốc thật, bác sĩ Hoàng cho rằng rất khó vì công nghệ làm giả rất tinh vi, thậm chí ngay cả bác sĩ đôi khi cũng không thể nhận ra bằng mắt thường.

Để giảm rủi ro khi mua thuốc, người dân nên thực hiện nguyên tắc "2 có, 3 không", cụ thể như sau: Có: Mua thuốc tại nhà thuốc lớn, có giấy phép rõ ràng và dược sĩ tư vấn; Có: Mua thuốc có tem chống giả, mã QR hoặc mã vạch rõ ràng; nên dùng ứng dụng điện thoại để quét mã nếu không hiện thông tin từ nhà sản xuất, nên nghi ngờ; Không mua thuốc qua mạng, hội nhóm, livestream, hoặc quảng cáo với giá rẻ bất thường; Không mua thuốc với bao bì có dấu hiệu bị dán đè, bong tróc, chữ in lệch hoặc nhòe; Không chọn sản phẩm bị in mờ, tẩy xóa, hoặc không trùng khớp giữa hộp và vỉ thuốc.

Người mua nên kiểm tra hạn sử dụng, số lô thuốc trên sản phẩm. Nếu uống nhầm thuốc giả, nhanh chóng liên hệ với bác sĩ. Nếu người bệnh vô tình sử dụng loại thuốc nằm trong danh sách cảnh báo, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và hành động kịp thời; đầu tiên, hãy ngừng ngay việc sử dụng thuốc. Dù chỉ uống một liều hay nhiều liều, việc tiếp tục sử dụng có thể khiến tình trạng sức khỏe xấu đi. Thứ hai, nhanh chóng liên hệ với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và tư vấn.

Việc khai báo cụ thể loại thuốc đã dùng, liều lượng và thời gian sử dụng sẽ hỗ trợ quá trình xử lý và theo dõi. Thứ ba, mọi người cần theo dõi sát các biểu hiện bất thường như đau đầu, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa, dị ứng... và ghi lại diễn biến triệu chứng để cung cấp cho nhân viên y tế. Nếu còn bao bì thuốc, đừng vứt bỏ bởi đây là bằng chứng quan trọng giúp xác định nguồn gốc và thành phần thuốc giả; cuối cùng, báo cáo với cơ quan chức năng như Sở Y tế, Cục Quản lý Dược hoặc công an địa phương.