Bưu chính xây dựng chuỗi cung ứng thông minh

Đầu tư hạ tầng logistics

Chiến sự tại Trung Đông khiến giá dầu tăng cao và bất ổn trong thời gian qua đã ảnh hưởng rất lớn đến các công ty kinh doanh vận chuyển, như bưu chính. Bên cạnh việc phải điều chỉnh phụ thu phí xăng dầu khi nguồn cung tăng giá và giảm giá khi nhiên liệu này giảm; có chính sách hỗ trợ trực tiếp cho bưu tá như Tổng công ty Bưu điện Việt Nam; các doanh nghiệp đã triển khai nhiều hoạt động để tối ưu chi phí vận hành… Nhất là trong bối cảnh nhu cầu logistics ngày càng đa dạng, thị trường không chỉ đòi hỏi tốc độ mà còn đặt ra yêu cầu cao về chất lượng dịch vụ và khả năng thích ứng.

Trong trao đổi mới đây, ông Đinh Thanh Sơn, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty cổ phần Bưu chính Viettel (Viettel Post) cho biết, một trong số giải pháp được triển khai đó là doanh nghiệp chuyển hướng thay phương tiện vận chuyển khác nhau, trong đó có đầu tư dần sang ô tô điện, xe máy điện để tối ưu hóa chi phí cho nhân viên, chi phí vận hành và tổ chức.

Cùng với đó, Viettel Post bắt tay xây dựng chuỗi cung ứng thông minh cùng với tăng cường năng lực số hóa. Việc hợp tác với đối tác vận chuyển lớn nhất thế giới FedEx trong tuần qua là một minh chứng rõ rệt. Dự kiến, hợp tác mỗi năm Viettel Post sẽ xử lý khoảng 2 triệu đơn hàng lớn (khoảng 26.000 tấn hàng), chủ yếu vận chuyển qua đường hàng không; đồng thời tiếp cận ngay lập tức đến hơn 200 thị trường, hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Còn phía Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post), Chủ tịch HĐTV Nguyễn Trường Giang cho biết, bên cạnh các phương thức truyền thống, Vietnam Post thử nghiệm các công nghệ mới nhằm bổ sung năng lực vận chuyển. Trong đó, thiết bị bay không người lái (UAV) được xem là một hướng đi tiềm năng. Việc ứng dụng UAV trong giao hàng được kỳ vọng sẽ mở ra thêm những cách thức vận chuyển linh hoạt, đặc biệt ở các khu vực khó tiếp cận hoặc trong những tình huống cần phản ứng nhanh như vận chuyển y tế, giao hàng giữa các bưu cục vùng sâu, vùng xa.

Thực tế, Vietnam Post đã triển khai thử nghiệm UAV giao hàng (thiết bị vật tư y tế, thuốc) tại Bệnh viện đa khoa Đức Giang, Hà Nội dịp cuối năm 2025; UAV giao hàng kết nối Cần Giờ-Vũng Tàu (thành phố Hồ Chí Minh) trong tháng 2-2026 và thử nghiệm vận chuyển chè shan tuyết tại tỉnh Điện Biên tháng 3-2026…

Trước đó, các doanh nghiệp Vietnam Post, Viettel Post đã đầu tư mạnh cho các dịch vụ logistics cốt lõi, mang đến giải pháp toàn diện trong việc tối ưu hóa chu trình vận chuyển hàng hóa chất lượng cao cho khách hàng doanh nghiệp. Vietnam Post mở rộng hệ thống kho bãi phục vụ tối đa nhu cầu lưu kho, quản lý kho của khách hàng. Viettel Post xây dựng công viên logistics tại Lạng Sơn…

Cả hai doanh nghiệp Vietnam Post và Viettel Post đều có những đầu tư mạnh mẽ ứng dụng công nghệ. Trong đó phải kể đến, việc mở rộng hệ thống dây chuyên khai thác, chia chọn tự động với công suất hàng chục nghìn bưu gửi/giờ; chia chọn hàng hóa chi tiết đến tận cấp huyện, xã thông qua việc đọc mã vạch và phân tích hình ảnh bưu gửi, đồng thời tích hợp với các hệ thống công nghệ thông tin để tối ưu từ công đoạn chấp nhận, khai thác, chia chọn đến phát hàng hóa tại địa chỉ khách hàng…

… tới tiện ích thông minh

Một trong số dịch vụ được các doanh nghiệp đã, đang triển khai trong thời gian qua đó là việc lắp đặt hệ thống tủ giao-nhận thông minh tại các toà nhà, chung cư hoặc văn phòng. Viettel Post đã lắp đặt hệ thống tủ giao nhận thông minh -Smartbox ở các tòa nhà chung cư hoặc văn phòng, giúp bưu tá hoặc shipper sẽ có thể chuyển cả trăm đơn hàng vào các tủ này.

Mô hình tủ giao nhận tự động giúp người dùng chủ động hoàn toàn về thời gian, đồng thời đảm bảo an toàn, riêng tư và hạn chế tối đa việc thất lạc hay giao hàng không thành công. Đặc biệt tại các khu đô thị đông dân cư, chung cư hay khu văn phòng, Smartbox giúp rút ngắn đáng kể thời gian giao nhận và tạo ra một phương thức nhận hàng thuận tiện, hiện đại hơn cho người dùng. Hiện nay, Viettel Post đã triển khai hơn 1.000 điểm tủ Smartbox tại nhiều tỉnh, thành phố lớn trên cả nước, tập trung tại các khu chung cư, khu đô thị và tòa nhà văn phòng.

Tương tự, Vietnam Post cũng đã triển khai Trạm giao nhận thông minh, gồm nền tảng ứng dụng công nghệ tiên tiến ADELA tích hợp với tủ phát hàng tự động Postsmart, đặt tại sảnh chung cư, tòa nhà văn phòng để khách hàng có thể nhận, gửi hàng hóa thuận tiện.

Chẳng hạn, trong những trường hợp phát sinh, không thể nhận hàng, người nhận có thể yêu cầu bưu tá, shipper gửi hàng vào Trạm giao nhận thông minh bằng cách nhập số điện thoại người nhận tại màn hình cảm ứng, ô tủ sẽ tự động mở để bưu tá/shipper cất hàng. Đồng thời người nhận sẽ nhận được tin nhắn thông báo mã số mở ô tủ chứa hàng. Người nhận chỉ cần nhập mã, thực hiện thanh toán trực tuyến qua ứng dụng ngân hàng để nhận hàng…

Theo đại diện Vietnam Post, giải pháp này giúp người nhận hoàn toàn chủ động động trong việc sắp xếp thời gian lấy hàng sao cho thuận tiện nhất với lịch trình cá nhân và không lo ngại các bất cập như lấy nhầm, thất lạc, mất đơn hàng như việc nhờ lễ tân/bảo vệ tại chung cư, tòa nhà văn phòng,... nhận hộ khi không thể nhận hàng trực tiếp.

Với mô hình tủ giao nhận thông minh như kể trên, đội ngũ bưu tá, shipper, đơn vị vận hành thay đổi cách tổ chức giao hàng theo hướng tập trung và hiệu quả hơn. Thay vì phải di chuyển đến từng căn hộ hoặc gọi điện cho từng khách hàng, thậm chí phải đi lại nhiều lần, bưu tá có thể giao nhiều đơn hàng tại cùng một điểm tủ thông minh. Điều này giúp tăng đáng kể năng suất giao hàng trong mỗi ca làm việc, tiết kiệm chi phí, giảm áp lực công việc cho lực lượng giao nhận, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm của thương mại điện tử.

Theo các chuyên gia, nếu như trước đây, bưu chính chủ yếu là dịch vụ chuyển phát, là bảo đảm hàng hóa đến với người dân, thì ngày nay, bưu chính cần phải trở thành hạ tầng bưu chính-logistics quốc gia trên nền tảng số. Trong bối cảnh, Việt Nam hiện nay có một vị trí vô cùng đặc biệt về địa chính trị trong chuỗi logistics xuyên Á, là quốc gia duy nhất nằm ở vị trí trung tâm, ngay giữa ASEAN và Trung Quốc, rất thuận tiện để trở thành trọng tâm cho kết nối này. Do vậy, khi có chiến lược đầu tư đúng đắn, cùng với việc phát huy lợi thế, mục tiêu đạt tỷ USD từ dịch vụ logistics không còn là chuyện xa vời của doanh nghiệp bưu chính lớn trong nước.