Giáo dục

Bồi đắp bản sắc học sinh Thủ đô từ văn hóa trường học

Điệp Quyên • 22/11/2026 - 21:51

Xây dựng văn hóa trường học góp phần tạo dựng môi trường giáo dục thân thiện, tích cực, đồng thời tạo nền tảng hình thành nhân cách, lối sống và bản sắc của mỗi học sinh.

Tại Hà Nội, nhiều nhà trường đang từng bước đưa các giá trị văn hóa vào từng hoạt động dạy và học, nhằm góp phần bồi đắp hình ảnh học sinh Thủ đô thanh lịch, văn minh, giàu tri thức và trách nhiệm.

Chú trọng xây dựng văn hóa học đường

Theo Chương trình hành động số 05-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội, phát triển giáo dục và đào tạo Thủ đô cần theo hướng toàn diện, hiện đại, hội nhập sâu rộng; gắn kết chặt chẽ giáo dục với văn hóa và phát triển con người.

tdh2.jpg
Học sinh Trường THCS Trần Duy Hưng. Ảnh: FBNT

Trong định hướng ấy, văn hóa nhà trường có vai trò quan trọng. Đây không chỉ là hệ thống nội quy, quy định hay hoạt động phong trào, mà là tổng hòa các giá trị, niềm tin, chuẩn mực, thói quen và truyền thống được hình thành trong quá trình hoạt động của một cơ sở giáo dục. Văn hóa còn thể hiện qua hành vi thường ngày của mỗi thành viên, từ sự lễ phép trong giao tiếp, tinh thần trách nhiệm đến thái độ tôn trọng và cách ứng xử văn minh.

Đầu Xuân Bính Ngọ 2026, tại Phố Sách Hà Nội trên phố 19-12, hình ảnh nhóm học sinh lớp 7A1, Trường THCS Ngô Sĩ Liên (phường Cửa Nam) để lại ấn tượng đẹp với khách tham quan. Trong trang phục gọn gàng, khăn quàng đỏ thắm, các em cùng giáo viên chủ nhiệm tham gia hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu văn hóa đọc và các giá trị truyền thống qua những hoạt động như nặn tò he, viết câu đối, nghe biểu diễn nhạc cụ dân tộc và lựa chọn sách yêu thích. Những trải nghiệm gần gũi ấy giúp học sinh tiếp cận văn hóa bằng cảm nhận trực tiếp, nuôi dưỡng tình yêu đối với các giá trị truyền thống.

Tại Trường THPT chuyên Chu Văn An, ngôi trường có lịch sử hơn 100 năm, văn hóa nhà trường được định hình và tiếp nối qua nhiều thế hệ. Theo nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp, Hiệu trưởng nhà trường, để xây dựng văn hóa bền vững, các giá trị phải trở thành mục tiêu xuyên suốt, thấm sâu vào hành động của mọi thành viên, từ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đến học sinh, với sự đồng hành của phụ huynh.

cva1.jpg
Tại Trường THPT chuyên Chu Văn An, văn hóa nhà trường được định hình và tiếp nối qua nhiều thế hệ. Ảnh: FBNT

Nhà trường cụ thể hóa các giá trị ấy bằng những quy ước ứng xử trong từng hoạt động. Tại các cuộc họp phụ huynh, tinh thần tôn trọng, đúng giờ, lắng nghe và phản biện tích cực được đề cao. Trong hội đồng sư phạm, mỗi cán bộ, giáo viên được nhắc nhở về việc tập trung lắng nghe, tôn trọng ý kiến đồng nghiệp. Với học sinh, việc bồi đắp văn hóa bắt đầu từ những ngày đầu vào lớp 10 thông qua hoạt động định hướng về bản sắc, hướng nghiệp và những việc làm thường ngày như giữ gìn vệ sinh, lễ phép chào hỏi, tôn trọng thầy cô, bạn bè.

Với Trường THCS Trần Duy Hưng (phường Yên Hòa), ngôi trường vừa tròn 5 năm tuổi, văn hóa nhà trường được định hình trên 5 giá trị cốt lõi: Yêu thương - Trách nhiệm - Hợp tác - Thích ứng - Hội nhập.

Nhà giáo Ưu tú Lê Kim Anh, Hiệu trưởng nhà trường cho rằng, yêu thương trong giáo dục không chỉ là tình cảm mà còn là sự thấu hiểu, bao dung; thể hiện ở việc không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau, không chế giễu khuyết điểm của bạn bè và không thờ ơ trước khó khăn của người khác.

Trách nhiệm bắt đầu từ sự trung thực trong học tập, dũng cảm nhận lỗi và chịu trách nhiệm với hành động của mình. Hợp tác đòi hỏi mỗi người vừa giữ vững chính kiến, vừa biết lắng nghe và ghi nhận đóng góp của người khác. Trong khi đó, thích ứng là khả năng chủ động thay đổi trước hoàn cảnh mới mà không đánh mất giá trị bản thân; hội nhập là bước vào không gian tri thức, văn hóa toàn cầu với sự tự tin và nền tảng bản sắc riêng.

Nhà giáo Lê Kim Anh nhấn mạnh, những giá trị cốt lõi trên không chỉ để tuyên truyền mà cần được thể hiện trong cách thầy và trò ứng xử mỗi ngày. Một học sinh trung thực khi không có người giám sát, một giáo viên tận tâm và một tập thể biết nâng đỡ nhau cùng tiến bộ chính là những biểu hiện cụ thể của văn hóa nhà trường.

Hành trình bồi đắp bản sắc và giá trị nhân cách

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, giữ gìn bản sắc văn hóa càng có ý nghĩa đối với học sinh Thủ đô. Theo nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp, bản sắc của học sinh Hà Nội được bồi đắp từ văn hóa gia đình và văn hóa nhà trường. Vì vậy, mỗi trường cần xác định rõ phông văn hóa trên nền tảng chung của văn hóa Hà Nội và văn hóa Việt Nam, đồng thời kiên trì đưa những giá trị ấy vào hoạt động giáo dục.

Xây dựng văn hóa nhà trường là quá trình lâu dài, không thể chỉ thực hiện bằng khẩu hiệu hay những đợt thi đua ngắn hạn. Các giá trị phải trở thành chuẩn mực chung, được cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh cùng thực hiện. Trong đó, vai trò định hướng, dẫn dắt của người đứng đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

cva2.jpg
Nhà giáo Ưu tú Lê Kim Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Duy Hưng, phường Yên Hoà.
Ảnh: FBNT

Tại Trường THCS Trần Duy Hưng, dấu ấn của Hiệu trưởng Lê Kim Anh thể hiện qua quá trình xây dựng môi trường giáo dục và định hình các giá trị cốt lõi. Theo cô Nguyễn Tùng Vân, Tổ phó Tổ Ngữ văn nhà trường, sau 5 năm, sự dẫn dắt của hiệu trưởng đã tiếp thêm động lực để tập thể phát triển. Ở cô Kim Anh, sự nghiêm khắc luôn đi cùng thấu hiểu và bao dung. Với cô Hiệu trưởng, một ngôi trường tốt không chỉ được khẳng định bằng chất lượng dạy học mà còn phải là nơi mỗi học sinh được khám phá tiềm năng, nuôi dưỡng ước mơ và hoàn thiện nhân cách.

Nhà giáo Lê Kim Anh cho rằng, khi nhà trường có nhận thức đúng đắn và kiên trì thực hiện, các giá trị văn hóa sẽ dần được học sinh tiếp nhận, rồi chính các em tiếp tục lan tỏa tới gia đình và xã hội. Đây cũng là mục tiêu sâu xa của giáo dục: Không chỉ đào tạo những công dân có tri thức mà còn nuôi dưỡng những con người có nhân cách, bản sắc và trách nhiệm với cộng đồng.

Từ thực tiễn các nhà trường có thể thấy, bồi đắp bản sắc học sinh Thủ đô không phải nhiệm vụ riêng của một môn học hay hoạt động giáo dục, mà cần được thực hiện thường xuyên trong toàn bộ đời sống học đường.

Khi những giá trị tốt đẹp được nuôi dưỡng bằng hành động cụ thể, được thầy cô nêu gương và gia đình đồng hành, văn hóa trường học sẽ trở thành nền tảng để mỗi học sinh phát triển hài hòa về tri thức, nhân cách và kỹ năng để tự tin hội nhập quốc tế.

(0) Bình luận
Nổi bật
    Đừng bỏ lỡ
    Bồi đắp bản sắc học sinh Thủ đô từ văn hóa trường học

    (*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.