Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn: Gần 48% thí sinh thi đại học lựa chọn các ngành STEM

Ngành Giáo dục tập trung mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời đẩy mạnh hiện đại hóa giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo.

Cả nước vẫn còn thiếu khoảng 45.000 giáo viên

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, năm học 2026-2027 là năm bản lề để ngành Giáo dục tạo chuyển biến thực chất về cơ hội tiếp cận, chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực.

Hiện nay, tỷ lệ trẻ em đến trường tiếp tục tăng; chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập năm nay tăng khoảng 10% so với năm trước. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa các địa phương vẫn còn lớn, đặc biệt tại các đô thị lớn, tình trạng quá tải trường lớp, áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm và lựa chọn trường vẫn là những vấn đề đáng quan tâm.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm nâng cao chế độ đối với đội ngũ nhà giáo. Tuy nhiên, cả nước vẫn còn thiếu khoảng 45.000 giáo viên; thiếu khoảng 27.000 phòng học và phòng học bộ môn, phòng chức năng; trang thiết bị dạy học mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu...

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành kế hoạch thí điểm mô hình trường học quy mô lớn, liên cấp, liên xã tại 15 tỉnh, thành phố, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30-8-2026 để làm cơ sở nhân rộng trên phạm vi cả nước trước ngày 30-4-2027. Đồng thời, Bộ sẽ hoàn thành sửa đổi quy chuẩn trường học và định mức giáo viên; dự kiến số biên chế dôi dư sau sắp xếp sẽ cơ bản bù đắp số biên chế giáo viên còn thiếu hiện nay.

Bộ cũng đã ban hành khung năng lực số, trong đó có năng lực về trí tuệ nhân tạo cho giáo viên và người học; hướng dẫn tăng cường giáo dục STEM, đưa nội dung trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy trong trường phổ thông; khuyến khích nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên tham gia giảng dạy. Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia đang được xây dựng và dự kiến sẽ thí điểm trong năm học tới nhằm hỗ trợ dạy học cá thể hóa bằng công nghệ AI.

Bộ trưởng cũng đề nghị Bộ Công an chỉ đạo lực lượng công an địa phương phối hợp bảo đảm an ninh, an toàn khu vực trường học; tăng cường phòng, chống bạo lực học đường, ma túy, thuốc lá điện tử; nghiên cứu quy định giới hạn độ tuổi sử dụng mạng xã hội phù hợp.

Để chuẩn bị cho năm học mới, Bộ trưởng đề nghị các địa phương khẩn trương tuyển dụng đủ giáo viên theo chỉ tiêu được giao; bố trí kinh phí hợp đồng giáo viên khi cần thiết; điều động, luân chuyển giáo viên linh hoạt; tận dụng các trụ sở dôi dư sau sắp xếp để chuyển đổi thành cơ sở giáo dục; mua sắm đầy đủ thiết bị dạy học tối thiểu.

Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ các trường học khu vực biên giới; chuẩn bị tốt công tác tuyển sinh. Đặc biệt là bảo đảm an toàn trường học, vệ sinh thực phẩm đối với bữa ăn bán trú.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, cả nước hiện có khoảng 2,8 triệu người học đại học và sau đại học, trong đó khoảng 2,66 triệu sinh viên. Quy mô đào tạo cơ bản đáp ứng mục tiêu đến năm 2030 theo Quy hoạch tổng thể quốc gia. Các ngành STEM hiện chiếm khoảng 30% tổng số sinh viên và tiếp tục có xu hướng tăng, song tỷ lệ đào tạo sau đại học vẫn còn thấp.

Năm 2025, tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp đạt khoảng 2,2 triệu người học, tập trung nhiều ở các ngành STEM. Hai luật về giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp đã được ban hành, tạo cơ sở thể chế hóa các chủ trương lớn của Nghị quyết số 71.

Thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt nhiều đề án phát triển các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia và nhà khoa học quốc tế; đồng thời ban hành các chính sách học bổng đối với các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Theo số liệu đăng ký tuyển sinh trực tuyến, gần 48% thí sinh đã lựa chọn các ngành STEM. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt 90 chương trình đào tạo tài năng và các chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn; đồng thời chỉ đạo các cơ sở giáo dục đại học rà soát, sắp xếp lại ngành đào tạo, mạnh dạn loại bỏ những ngành không còn phù hợp, đổi mới chương trình và phương thức đào tạo để thích ứng với sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Bộ đã trình Thủ tướng dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học, xác định giáo dục đại học là hạ tầng tri thức chiến lược của quốc gia, với trọng tâm là sắp xếp lại mạng lưới, hiện đại hóa quản trị, đổi mới cơ chế tài chính, chuyển đổi số toàn diện và phát triển các trường đại học trọng điểm.

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục trình Chính phủ ban hành các chính sách hỗ trợ đào tạo giáo viên, đào tạo nhân tài, hỗ trợ người học ở các lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, các ngành nghề đặc thù, các ngành kinh tế mũi nhọn và những ngành thị trường lao động có nhu cầu cao nhưng khó tuyển sinh.

Để thực hiện các mục tiêu trên, Bộ đã hoàn thiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, trong đó dự kiến tập trung đầu tư khoảng 30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm và khoảng 50 trường cao đẳng chất lượng cao.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng năm học 2026-2027; cho phép xây dựng Bộ chỉ số phát triển giáo dục làm công cụ quản trị và giao chỉ tiêu phát triển giáo dục cho các địa phương; đồng thời ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn, bảo đảm chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học đạt 3% tổng chi ngân sách theo quy định của Luật Giáo dục đại học và Nghị quyết số 71.