Nhiều thủ đoạn tinh vi như thành lập “công ty ma”, mua bán hóa đơn khống, lập hai hệ thống sổ sách kế toán hay che giấu doanh thu từ hoạt động thương mại điện tử đang gây thất thu ngân sách nhà nước và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh lành mạnh.
Thời gian qua, cùng với sự phát triển của hoạt động sản xuất, kinh doanh, các hành vi vi phạm pháp luật về thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Theo Bộ Công an, các hành vi này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh.
Trước tình hình đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an các cấp đã chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh hiệu quả đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thuế. Nhiều vụ việc có tính chất phức tạp, quy mô lớn đã được phát hiện, xử lý.

Điển hình, ngày 23-1-2026, Công an thành phố Hồ Chí Minh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trương Thị Hồng về tội "Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn".
Tiếp đó, ngày 13-3-2026, Công an tỉnh Đồng Nai phá thành công chuyên án, bắt giữ 9 đối tượng liên quan hành vi mua bán trái phép hơn 10.000 tờ hóa đơn với tổng giá trị giao dịch hơn 6.000 tỷ đồng.
Tại Đà Nẵng, lực lượng công an cũng triệt phá thành công một đường dây mua bán hóa đơn, chứng từ trái phép với tổng giá trị giao dịch hơn 200 tỷ đồng.
Qua công tác điều tra, cơ quan chức năng nhận diện một số thủ đoạn vi phạm phổ biến hiện nay.
Thứ nhất, các đối tượng thuê hoặc mua thông tin căn cước công dân để đăng ký thành lập nhiều doanh nghiệp nhưng không tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế. Những doanh nghiệp này thường được gọi là “công ty ma”, được lập ra nhằm mục đích mua bán, phát hành hóa đơn khống để trốn thuế và thu lợi bất chính.
Thứ hai, một số doanh nghiệp lập hai hệ thống sổ sách kế toán, thực hiện hạch toán và kê khai không đúng với hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế nhằm che giấu doanh thu, giảm số thuế phải nộp.
Thứ ba, một số trường hợp nâng khống giá nguyên liệu đầu vào để tăng chi phí sản xuất, làm sai lệch nghĩa vụ thuế và thực hiện hành vi gian lận thuế.

Đáng chú ý, tình trạng trốn thuế trong lĩnh vực thương mại điện tử đang diễn biến phức tạp. Hoạt động bán hàng qua mạng xã hội, livestream bán hàng và các nền tảng số phát triển mạnh nhưng vẫn còn nhiều cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu lớn không thực hiện đăng ký thuế hoặc không kê khai đầy đủ doanh thu phát sinh từ bán hàng trực tuyến, hoạt động quảng cáo và các nguồn thu khác. Điều này gây thất thoát đáng kể nguồn thu ngân sách nhà nước.
Hiện nay, các cơ quan chức năng đang tăng cường phối hợp với các ngân hàng, đơn vị trung gian thanh toán và các sàn thương mại điện tử để rà soát, đối chiếu dữ liệu, qua đó phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật.
Để phòng ngừa các rủi ro pháp lý liên quan đến vi phạm pháp luật về thuế, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động nhận diện và cảnh giác với các hành vi vi phạm đang diễn ra phổ biến hiện nay.

Ông Phạm Văn Tân (Phó Giám đốc Công ty TNHH Như Ý, xã Nam Phù, Hà Nội) cho biết: "Chúng tôi nhận thức rất rõ, việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp phát triển bền vững. Từ khi các chính sách mới về thuế và kinh doanh được triển khai, đặc biệt trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp tại Hà Nội chính thức đi vào hoạt động, doanh nghiệp nhận thấy công tác quản lý nhà nước ngày càng đồng bộ, minh bạch và thuận lợi hơn. Các hướng dẫn về kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử được thực hiện kịp thời, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và thực hiện đúng quy định. Công ty luôn yêu cầu các bộ phận chuyên môn thực hiện nghiêm việc hạch toán, lưu trữ chứng từ, xuất hóa đơn đầy đủ đối với mọi giao dịch phát sinh; đồng thời thường xuyên rà soát để bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật về thuế".
Ông Ngô Duy Hiển (đại diện Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Sản xuất Thành Công, xã Nam Phù) chia sẻ: "Điều doanh nghiệp quan tâm là xây dựng môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch. Thời gian qua, cùng với việc triển khai các chính sách thuế mới, công tác quản lý thuế ngày càng chặt chẽ, đặc biệt đối với các hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hay gian lận thuế. Điều này giúp hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của những doanh nghiệp hoạt động đúng quy định. Khi tất cả các chủ thể đều thực hiện theo cùng một khuôn khổ pháp luật, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện để tập trung đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ."
Bộ Công an khuyến cáo, các tổ chức, cá nhân cần thực hiện nghiêm việc đăng ký, kê khai và nộp thuế theo đúng quy định; lập và xuất hóa đơn đầy đủ khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; lưu giữ chứng từ, sổ sách kế toán theo quy định của pháp luật. Tuyệt đối không mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc tiếp tay cho các hành vi gian lận thuế dưới bất kỳ hình thức nào. Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân và nền kinh tế đất nước.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.