Bầu cử Tổng thống Xéc-bi-a: vẫn còn nhiều ẩn số

Ngày 27-6, người dân Xec-bi-a đi bỏ phiếu bầu Tổng thống vòng hai. Trong vòng 18 tháng qua người dân Xec-bi-a đã trải qua 4 cuộc bầu cử để "cố gắng" bầu chọn 1 vị lãnh đạo cho đất nước. 3 lần đầu bầu cử đều thất bại vì không đủ cử tri. Sau khi thay đổi điều luật quy định số phiếu tối thiểu, ngày 13-6 vừa qua đã diễn ra vòng bầu cử lần thứ 4, lần này người giành được nhiều số phiếu nhất sẽ được làm Tổng thống.

Theo kết quả chính thức, To-mi-xláp Ni-cô-lích, ứng cử viên phái đântộc chủ nghĩa thuộc đảng cấp tiến Xéc-bi-a (SRS) đã dẫn trước trong vòng một cuộc bỏ phiếu bầu Tổng thống của Xéc-bi-a được 33,61% số phiếu, tuy nhiên không giành được đa số. Về nhì là Bô-rít Ta-đích, cựu Bộ trưởng quốc phòng, ứng cử viên thân phương Tây thuộc đảng Dân chủ (DS) giành được 27,93%. Hai người này được vào vòng hai tranh cử Tổng thống Xec-bi-a lần này.

Kết quả vòng 1 phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong số 6,5 triệu cử tri với phái cải cách thân phương Tây nổi lên sau khi cựu Tổng thống Xlô-bô-đan Mi-lô-xê-vích bị phế truất trong năm 2000, với những người chủ trương đưa các đồng minh của Mi-lô-xê-vích trở lại nắm quyền. Điều này cho thấy sau nhiều năm chuyển đổi, Xec-bi-a vẫn tiếp tục bị chia rẽ sâu sắc giữa quan điểm cải cách ủng hộ châu Âu của Ta-đích và các nhân vật ôn hoà khác với chính sách dân tộc chủ nghĩa của những người ủng hộ cựu Tổng thống X. Mi-lô-xê-vích.

Kết quả bầu cử hôm 13-6 cũng đã giáng một đòn mạnh vào liên minh cầm quyền của Thủ tướng Vôi-xláp Cô-xtu-nít-xa vì ứng cử viên Đra-gan Mác-xi-ca-nin được chính phủ hậu thuẫn lại về thứ 4, không được lọt vàovòng chung kết. Đây là một thất bại đau đớn đối với Chính phủ yếu ớt của Cô-xtu-ni-xa vốn đang chịu sức ép đòi tổ chức các cuộc bầu cử sớm

Với việc Ni-cô-lích dẫn đầu, có sự lo ngại rằng ông có thể thắng cử và đẩy Xéc-bi-a vào tình trạng cô lập trên trường quốc tế. Trong cuộc vận động tranh cử, Ni-cô-lích đa cam kết ngăn chặn việc dẫn độ thêm người Xéc-bi-a tới Tòa án quốc tế La Hay, Hà Lan. Tuy nhiên, việc hợp tác với La Hay lại là điều kiện then chốt để Xéc-bi-a nhận được sự hỗ trợ về chính trị và kinh tế từ những nước như Mỹ, EU và các tổ chức quốc tế lớn khác. Đây là những hỗ trợ rất quan trọng và cần thiết giúp Xéc-bi-a tái thiết đất nước và ổn định chính trị, tiến tới hòa nhập với khu vực và thế giới sau bao năm chiến tranh huynh đệ tương tàn.

Trong thời gian làm Bộ trưởng Quốc phòng của Xéc-bi-a Môn-tê-nê-grô, ông Ta-đích luôn tìm cách tăng cường quan hệ với Mỹ và các nước phương Tây, nhiệt tình ủng hộ việc giao nộp cho Tòa án quốc tế La Hay những người bị tòa án này cáo buộc là tội phạm chiến tranh. Với người dân Xéc-bi-a đã bỏ phiếu tán thành con đường tiến tới dân chủ và hòa nhập châu Âu, thì Ta-đích chính là sự lựa chọn của họ để bảo đảm mối quan hệ với Liên minh châu Âu (EU) và cải thiện mối quan hệ của Xéc-bi-a với các chính phủ phương Tây gần đây đã bị ít nhiều phương hại. Mọi con mắt đang đổ dồn vào Thủ tướng Vôi-xlap Cô-xty-ni-xa, nhà sáng lập liên minh ôn hòa hồi đầu năm nay đã dựa vào sự giúp đỡ của đảng Xã hội của Mi-lô-xê-vích để nhận được sự ủng hộ tại Quốc hội. Sự ủng hộ của liên minh cầm quyền Xéc-bi-a dành cho ai, người đó coi như cầm chắc phần thắng trong trận quyết đấu giành chức Tổng thống. Đảng dân chủ của ông Ta-đích không tham gia liên minh cầm quyền do đảng Dân chủ Xéc (DSS) của Cô-xtu-ni-xa dẫn đầu, song có nhiều hy vọng cho rằng, vào thời điểm quyết định này, các lực lượng dân chủ Xéc-bi-a sẽ vượt qua những bất đồng và xiết chặt hàng ngũ ủng hộ nhà cải cách Ta-đích.

Huệ Anh