Nhiều công trình, dự án đô thị, giao thông đang triển khai làm thay đổi hiện trạng hệ thống thủy lợi. Để giảm nguy cơ ngập úng, bảo vệ diện tích sản xuất nông nghiệp, phương án tiêu thoát nước cần được xây dựng sát với những biến động trên thực địa.
Hà Nội đang bước vào cao điểm mùa mưa, trong khi thời tiết tiếp tục diễn biến khó lường. Theo Đài Khí tượng thủy văn Bắc Bộ, tổng lượng mưa tháng 8-2026 tại Hà Nội có thể đạt 300-420mm, xấp xỉ trung bình nhiều năm; tháng 9 khoảng 130-220mm, thấp hơn trung bình nhiều năm 20-40mm. Tuy nhiên, do tác động của El Nino, thời tiết Hà Nội có thể xuất hiện những trận mưa lớn cục bộ, trong thời gian ngắn gây ra tình trạng úng ngập tại vùng trũng thấp, nhất là nơi kênh, cống bị chia cắt hoặc dòng chảy thay đổi do thi công dự án.
Đáng quan tâm, vụ mùa năm nay, các địa phương đã hoàn thành gieo cấy hơn 60.019ha lúa, trong khi tại nhiều địa bàn, công trình thủy lợi đang được xây dựng, cải tạo hoặc chịu tác động của các dự án đô thị, giao thông.
Tại xã Đa Phúc, ông Nguyễn Văn Vượng, ở thôn Lương Phúc cho biết, trải qua trận mưa lũ lịch sử năm 2025, người dân rất mừng khi thành phố quan tâm đầu tư khẩn cấp ba trạm bơm tiêu Tăng Long, Cẩm Hà 1 và Tân Hưng. Tuy nhiên, đến thời điểm này, nhìn công trường vẫn ngổn ngang, bà con chưa hết lo lắng.
Tại xã Thư Lâm, người dân cũng không khỏi lo lắng khi Trạm bơm Mạnh Tân - công trình tiêu úng trọng điểm của khu vực - đang được tháo dỡ để xây dựng mới. Đặc biệt, tại xã Hồng Vân, nỗi lo còn lớn hơn khi chủ đầu tư đang thần tốc triển khai dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội. Qua rà soát, riêng trên địa bàn xã có 36 tuyến kênh và 72 cống trên kênh bị ảnh hưởng.
Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Vân Nguyễn Duy Hiển cho biết, địa phương đã đề nghị các công ty thủy lợi sông Nhuệ và sông Đáy xây dựng phương án phòng, chống úng ngập cho diện tích sản xuất nông nghiệp còn lại và các khu dân cư.
Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Đầu tư phát triển thủy lợi sông Nhuệ Nguyễn Huy Hưng cho biết, hệ thống thủy lợi của đơn vị đang chịu tác động bởi ba dự án lớn: Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội; trục không gian quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị; cải tạo, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ.
Riêng dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, Công ty xác định 8 trạm bơm, 113 tuyến kênh và 823 cống bị ảnh hưởng. Đơn vị đã phối hợp với chủ đầu tư thỏa thuận phương án hoàn trả công trình thủy lợi, trong đó có xây dựng lại Trạm bơm dã chiến Tiền Phong 2 và cụm 4 cầu qua sông Nhuệ.
Với dự án trục không gian quốc lộ 1A, Công ty đã kiểm tra 40 công trình thủy lợi, thỏa thuận hoàn trả 23 tuyến kênh và xây dựng mới 6 cầu qua sông, kênh. Đối với dự án cải tạo sông Nhuệ, các đơn vị trực thuộc đang rà soát trạm bơm, kênh, cống để đề xuất phương án tổ chức lại phù hợp quy hoạch.
Theo ông Nguyễn Huy Hưng, khó khăn hiện nay là các chủ đầu tư dự án nêu trên chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ quy hoạch chi tiết và tiến độ từng hạng mục. Muốn xây dựng phương án sát thực tế phải biết khu vực nào thi công trước, thời điểm kênh, cống bị tác động và diện tích còn lại sẽ tưới, tiêu theo hướng nào.
Kết thúc nhiệm vụ tưới, tiêu 3.900ha sản xuất nông nghiệp, chuyển sang tiêu úng cho diện tích phi nông nghiệp nằm trong Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, Công ty TNHH một thành viên Đầu tư phát triển thủy lợi sông Đáy đã đề xuất thành phố và hoàn thành lắp đặt 6 tổ máy bơm, nâng cấp nguồn điện, sẵn sàng vận hành khi mưa lớn xảy ra. Công ty cũng điều chỉnh vận hành, chủ động hạ thấp mực nước kênh và hỗ trợ tiêu giữa các lưu vực.
Đáng chú ý, Trạm bơm tiêu Triều Đông được xây dựng từ năm 2006, gồm 8 tổ máy công suất 980m³/giờ, phục vụ tiêu úng khoảng 430ha nằm trong phạm vi dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội. Sau 20 năm vận hành, hiệu suất trạm chỉ còn khoảng 70% so với thiết kế, trong khi đô thị hóa làm yêu cầu tiêu nước tăng cao. Công ty đã đề xuất thành phố thay bằng 10 tổ máy công suất 2.000-2.500m³/giờ mỗi tổ, đồng thời cải tạo các hạng mục đầu mối.
Theo Chủ tịch Công ty TNHH một thành viên Đầu tư phát triển thủy lợi sông Đáy Trần Đình Cường, đất nông nghiệp xen cài với khu dân cư, cụm công nghiệp và dự án đô thị nên yêu cầu tiêu nước nhanh hơn trước. Vì vậy, phải nâng năng lực các công trình thủy lợi đầu mối và tăng phối hợp giữa các tổ chức thủy lợi.
Tại Đa Phúc, Phó Giám đốc Ban Quản lý, duy tu các công trình nông nghiệp và môi trường Hà Nội Nguyễn Ngọc Hưng cho hay, nhà thầu đã hoàn thành các hạng mục thủy công, lắp máy, cấp điện, đủ điều kiện vận hành ba trạm bơm Tăng Long, Cẩm Hà 1 và Tân Hưng. Ban đang chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện sân, tường rào và các hạng mục phụ trợ.
Đối với Trạm bơm Mạnh Tân, Chủ tịch Công ty TNHH một thành viên Đầu tư phát triển thủy lợi Hà Nội Trần Thanh Toàn thông tin, trước khi tháo dỡ công trình cũ, chủ đầu tư đã phối hợp với công ty lắp đặt trạm bơm dã chiến, bảo đảm năng lực tưới, tiêu trong thời gian thi công. Dự án xây dựng mới Trạm bơm Mạnh Tân có tổng mức đầu tư 313 tỷ đồng, công suất 20m³/giây với 4 tổ máy; khi hoàn thành sẽ bảo đảm tiêu thoát cho khoảng 2.880ha.
Từ thực tế kiểm tra các công trình thủy lợi, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Nguyễn Duy Du đề nghị địa phương, doanh nghiệp thủy lợi rà soát kỹ từng trạm bơm, tuyến kênh, cống và diện tích còn nhiệm vụ tưới, tiêu. Công trình hết nhiệm vụ phải được phân loại rõ; công trình vẫn phục vụ sản xuất và dân sinh phải có giải pháp duy trì, hoàn trả hoặc thay thế.
Các địa phương, tổ chức thủy lợi phải chủ động làm việc với chủ đầu tư xây dựng công trình, dự án, đề nghị cung cấp hồ sơ quy hoạch, tiến độ thi công; xác định rõ công trình bị ảnh hưởng, diện tích còn lại sẽ tiêu đi đâu, đơn vị thực hiện và thời điểm hoàn thành giải pháp thay thế.
Theo ông Nguyễn Duy Du, phương án phòng, chống úng phải được cập nhật thường xuyên theo biến động trên thực địa, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, lực lượng và phương tiện đối với từng tình huống. Không thể chờ đến khi kênh bị chia cắt, dòng chảy bị ách tắc hoặc mưa lớn xảy ra mới tìm giải pháp.
Các trạm bơm khẩn cấp, trạm bơm dã chiến và giải pháp điều chỉnh vận hành mới đáp ứng yêu cầu trước mắt. Về lâu dài, mỗi dự án đô thị, giao thông phải xác định rõ phương án duy trì, kết nối hoặc hoàn trả hệ thống tưới, tiêu; dự án triển khai đến đâu, giải pháp tiêu thoát nước phải được cập nhật đến đó. Chỉ khi phương án bám sát thực địa và được thực hiện trước khi dòng chảy bị chia cắt, nguy cơ ngập úng mới được kiểm soát, sản xuất và dân sinh mới được bảo vệ.
Giám đốc: Vũ Minh Tuấn
Các Phó Giám đốc: Nguyễn Minh Đức, Nguyễn Thành Lợi, Nguyễn Kim Khiêm.
Liên hệ tòa soạn: [email protected]
Liên hệ quảng cáo:
0913.531.932 | Báo giá quảng cáo
Tổng đài Trung tâm Phát hành: 02439288772; 02432668039
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.
