Bảo vệ người tiêu dùng: Chủ động phòng ngừa, củng cố niềm tin thị trường

Để bảo vệ người tiêu dùng, bên cạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, các cơ quan chức năng của thành phố Hà Nội cũng đang mở rộng các kênh hỗ trợ, đồng thời tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, chủ động phòng ngừa rủi ro và hạn chế tranh chấp phát sinh.

Từ tuyên truyền đến những kênh hỗ trợ thiết thực

Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, một món hàng có thể được tìm kiếm, đặt mua và thanh toán mà không cần gặp trực tiếp người bán. Thương mại điện tử ngày càng đi sâu vào đời sống, thay đổi cách mua sắm của người dân, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Nếu trước đây, khi có vấn đề, người mua có thể quay lại cửa hàng để phản ánh thì nay một giao dịch trực tuyến có thể liên quan đến người bán, sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và nhiều khâu trung gian.

Hàng hóa không đúng quảng cáo, khó xác định nguồn gốc, tài khoản bán hàng giả mạo, chậm hoàn tiền hoặc không rõ nơi tiếp nhận phản ánh... có thể khiến người tiêu dùng lúng túng khi quyền lợi bị ảnh hưởng.

Vì thế, bảo vệ người tiêu dùng cần bắt đầu sớm hơn, từ việc cung cấp thông tin để người dân hiểu quyền của mình, nhận biết rủi ro và biết tìm đến đâu khi cần hỗ trợ.

Tại Hà Nội, công tác này được triển khai theo hướng ngày càng gần với nhu cầu thực tế. Từ đầu năm 2026 đến nay, Sở Công Thương Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật qua hội nghị, hội thảo, các phương tiện thông tin đại chúng và nền tảng số.

Cùng với đó, việc kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh được tăng cường, tập trung vào những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền lợi người mua như hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung, kinh doanh đa cấp.

Đáng chú ý, người tiêu dùng có thêm những địa chỉ cụ thể để tìm kiếm thông tin và hỗ trợ. Chương trình “Hành động vì quyền lợi người tiêu dùng” của thành phố không dừng ở tuyên truyền mà đưa các kênh hỗ trợ chính thức đến gần hơn với người dân. Riêng Tổng đài 024.1081 đã tiếp nhận, tư vấn và hỗ trợ giải quyết khoảng 5.000 cuộc gọi trong năm 2025.

Đằng sau con số ấy là những nhu cầu cụ thể: Một sản phẩm cần được giải đáp, một giao dịch chưa được xử lý hoặc một quyền lợi mà người mua chưa biết cách bảo vệ... Khi có một đầu mối rõ ràng, việc tìm kiếm sự hỗ trợ cũng bớt khó khăn, đồng thời cơ quan quản lý có thêm thông tin từ thực tế thị trường.

Ở một chiều khác, kiểm tra, giám sát thị trường cũng là cách bảo vệ người tiêu dùng từ sớm. Việc xử lý hàng hóa vi phạm, kiểm soát điều kiện kinh doanh hay yêu cầu tuân thủ các quy định về giao dịch góp phần tạo sức ép để doanh nghiệp, hộ kinh doanh nâng cao trách nhiệm với khách hàng.

An toàn thông tin để giữ niềm tin thị trường

Năm 2026, cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng tại Hà Nội cũng mở rộng sang một vấn đề ngày càng quan trọng đó là an toàn thông tin.

Với chủ đề “An toàn thông tin - Gắn kết niềm tin - Tiêu dùng bền vững”, Sở Công Thương Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu và thông tin cá nhân trong quá trình giao dịch. Một người có thể đặt hàng, thanh toán, nhận hóa đơn, trao đổi với người bán, thực hiện bảo hành hoàn toàn trên môi trường số. Càng nhiều công đoạn được thực hiện trực tuyến, dữ liệu của người tiêu dùng càng cần được bảo vệ.

Từ phía doanh nghiệp, trách nhiệm cũng cần được đặt ra trong suốt quá trình đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Trưởng ban Cố vấn Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Trịnh Thị Ngân cho rằng, khi thương mại điện tử phát triển, doanh nghiệp càng phải chú trọng quy cách, chất lượng và tiêu chuẩn của sản phẩm; đồng thời không thể xem nhẹ khâu hậu mãi, bảo hành.

Với những sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe, các yêu cầu về y tế, an toàn vệ sinh phải được bảo đảm; với thiết bị điện gia dụng, tiêu chuẩn an toàn điện, phòng, chống cháy nổ cần được đặt lên hàng đầu. Khi sản phẩm có lỗi hoặc không bảo đảm chất lượng, doanh nghiệp cần tạo điều kiện để khách hàng được đổi trả, bảo hành và chịu trách nhiệm đến cùng với sản phẩm mình cung cấp.

Ở phía người mua, sự chủ động cũng có ý nghĩa quan trọng. Trước khi lựa chọn sản phẩm, nhất là trên môi trường trực tuyến, người tiêu dùng cần tìm hiểu nguồn gốc, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật; ưu tiên những sàn và trang bán hàng có uy tín, cơ chế kiểm soát rõ ràng. Với những sản phẩm liên quan đến sức khỏe, thiết bị điện và an toàn sử dụng, người tiêu dùng càng cần thận trọng với hàng hóa trôi nổi, không rõ nguồn gốc.

Thực tế thị trường Hà Nội cho thấy, yêu cầu kiểm soát vẫn rất lớn. Trong quý III-2026, nguồn cung các mặt hàng thiết yếu cơ bản được bảo đảm, song buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và vi phạm trên môi trường thương mại điện tử vẫn tiềm ẩn phức tạp. Lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội tiếp tục tăng cường kiểm tra nhiều nhóm hàng, từ thực phẩm, mỹ phẩm, vàng bạc, vật liệu xây dựng, xăng dầu đến thương mại điện tử.

Những hoạt động đó góp phần ngăn hàng hóa vi phạm tiếp cận người mua. Tuy nhiên, để thị trường thực sự minh bạch, kiểm tra và xử lý cần đi cùng cảnh báo, tuyên truyền và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp. Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ là giải quyết một vụ việc khi quyền lợi đã bị xâm phạm.

Điều quan trọng hơn là tạo được niềm tin trong mỗi giao dịch, cơ quan quản lý kịp thời cảnh báo và hỗ trợ, doanh nghiệp làm đúng trách nhiệm, còn người tiêu dùng có đủ thông tin để lựa chọn. Khi những mắt xích ấy cùng vận hành, người mua sẽ chủ động hơn trước rủi ro, doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc có thêm môi trường cạnh tranh lành mạnh, còn thị trường trong nước có thêm nền tảng để phát triển bền vững.