Bảo đảm nguồn điện cho sự phát triển đất nước

Nhiều thách thức đan xen

Thông tin về tình hình cung ứng điện, Tổng Giám đốc Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) Nguyễn Đức Ninh cho biết, năm 2026, khủng hoảng tại Trung Đông, xung đột tại Ukraine làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng sơ cấp tăng rất cao, tác động lớn tới Việt Nam, quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng sơ cấp với tỷ lệ xấp xỉ 44%. Riêng các tháng 4, 5, 6, hệ thống phải xử lý cùng lúc nắng nóng, gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, biến động giá LNG và khó khăn về than nhập khẩu.

Phụ tải cực đại vượt đỉnh tăng 6,4% so với năm 2025, nhu cầu điện cả năm tăng trên 10%, áp lực lớn nhất dồn vào miền Bắc. Thời tiết diễn biến cực đoan, xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài trong các tháng 7, 8, 9. Nhiệt độ trung bình toàn quốc tháng 10 cao hơn trung bình nhiều năm, miền Bắc cao hơn 2 tới 3 độ C, ở mức kỷ lục trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961.

“Cùng với đó, hiện tượng El Nino tác động từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ còn khoảng 80% trung bình nhiều năm; sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Nguồn nhiệt điện chịu áp lực lớn do phải xử lý sự cố, sửa chữa; việc đưa nguồn điện nền mới vào vận hành rất khó khăn, hạn chế”, ông Nguyễn Đức Ninh thông tin.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu lớn đặt ra không chỉ bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân, mà còn phải tối ưu về kinh tế.

Đáp ứng mức tăng trưởng phụ tải cao. Điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025, cao hơn kịch bản cơ sở (tăng 8,5%) khoảng 6,2 tỷ kWh.

Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW vào tháng 6-2026. Sản lượng miền Bắc đạt khoảng 170,8 tỷ kWh, tăng 11,9%; miền Trung 33,7 tỷ kWh, tăng 8,4%; miền Nam 151,8 tỷ kWh, tăng 8,8%.

Riêng quý IV-2026, phụ tải toàn quốc dự kiến tăng khoảng 13%, miền Bắc khoảng 14%, nhiều tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ tăng xấp xỉ 20%; nhưng hệ thống vẫn đáp ứng đủ.

Tăng trưởng về cung ứng điện đồng hành sát với tăng trưởng kinh tế. Theo EVN, 10 tháng năm 2026, điện thương phẩm tăng 9,84%, lần đầu tiên ở mức xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP; trong đó nhóm thương mại, dịch vụ tăng 13,8%, nhóm quản lý và tiêu dùng dân cư tăng 9,91%, nhóm công nghiệp, xây dựng tăng 8,84%...

Triển khai nhiều giải pháp đồng bộ cho năm 2027

Theo nhận định của Bộ Công Thương, năm 2027 sẽ đối mặt với nhiều thách thức đan xen: Nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026, trong khi các nguồn điện nền chưa kịp vào vận hành do cần thời gian đầu tư.

El Niño có thể kéo dài tới khoảng tháng 6-2027 dẫn tới diễn biến thủy văn phức tạp, vừa phải bảo đảm an ninh năng lượng, vừa phải đáp ứng nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt ở hạ du...

Để bảo đảm nguồn cung phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt, sản xuất, các đơn vị đã đề ra nhiều giải pháp cụ thể. Với Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), nơi có nhiều trung tâm công nghiệp lớn, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPC Đỗ Nguyệt Ánh cho biết, Tổng công ty đã làm việc với lãnh đạo các tỉnh, thành về việc phát triển điện mặt trời mái nhà. Đến nay, nhiều địa phương như Bắc Ninh, Hưng Yên, Thanh Hóa, Lai Châu... trực tiếp đối thoại, yêu cầu các doanh nghiệp, khách hàng lớn phối hợp phát triển điện mặt trời mái nhà nhằm giải quyết khó khăn về nguồn điện mới bổ sung.

Trong khi đó, theo Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI) Nguyễn Danh Duyên, chuẩn bị cho cao điểm năm tới, EVNHANOI tăng tốc triển khai hệ thống pin lưu trữ (BESS) và giải pháp phụ tải. Đến cuối tháng 5-2027, tổng công suất BESS dự kiến đưa vào vận hành đạt 355MW, góp phần giải tỏa áp lực công suất đỉnh.

Ngoài ra, EVNHANOI kiểm soát chặt chẽ 1.300 khách hàng lớn có sản lượng tiêu thụ từ 0,5 triệu kWh trở lên để thực hiện điều chỉnh phụ tải trong 2 khung giờ cao điểm (12-15h và 21-23h), dự kiến giảm tương ứng 130MW và 110MW. Chương trình điều chỉnh phụ tải thương mại (DR) có 2.900 khách hàng tham gia kỳ vọng giảm thêm 150MW.

Trên cơ sở tính toán các kịch bản, Tổng giám đốc NSMO Nguyễn Đức Ninh cho biết, NSMO đề xuất 8 nhóm giải pháp và kiến nghị Bộ Công Thương thành lập Ban Chỉ đạo cung ứng điện của ngành Công Thương cho giai đoạn 2027-2028, xem xét đến năm 2030.

Tại hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028 vừa diễn ra, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, trong mọi trường hợp, phải cung ứng đủ năng lượng nói chung, đặc biệt là điện, cho nhu cầu phát triển kinh tế và đời sống nhân dân bằng các giải pháp cụ thể, khả thi.

Theo Bộ trưởng, các công trình nguồn, lưới đã xác định vận hành năm 2027 phải thực hiện bằng được, phải có mốc tiến độ cụ thể. Cùng với đó, phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2027 tiếp tục hoàn thiện, có tính đến năm 2028 và xa hơn.

NSMO chủ trì, phối hợp Cục Điện lực tính toán mọi dự án nguồn với tầm nhìn dài hạn; đề xuất cụ thể kịch bản cơ sở, kịch bản điều hành, kịch bản kiểm tra cho cao điểm mùa khô; làm rõ khả năng cung ứng điện theo từng giai đoạn.

Các nhà máy điện xây dựng kế hoạch tổng thể về vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa, hạn chế ảnh hưởng của sửa chữa tới cung ứng điện; ưu tiên bố trí sửa chữa nhiệt điện vào tháng 1 tới tháng 4, hạn chế dừng máy vào cao điểm mùa khô và cuối năm; siết chặt kỷ luật vận hành, không để xảy ra sự cố chủ quan.

Cục Điện lực làm việc với các chủ đầu tư rà soát, đôn đốc tiến độ, bảo đảm đồng bộ nguồn và lưới, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí; đẩy nhanh các trạm biến áp 500kV cấp điện cho miền Bắc; đẩy mạnh nhập khẩu điện…