Bánh Trung Thu “3 không” vào mùa: Hà Nội tăng cường kiểm tra để ngăn rủi ro an toàn thực phẩm

Thị trường sôi động nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro

Từ các chợ dân sinh, cửa hàng tạp hóa đến những kênh thương mại điện tử như Facebook, TikTok, Shopee, Tiki..., bánh Trung Thu năm nay xuất hiện với đầy đủ mẫu mã, hương vị và mức giá. Đáng chú ý, không chỉ những hộp bánh thương hiệu lớn được săn đón, mà các loại bánh được quảng cáo là “nội địa Trung Quốc”, “nhà làm”, “tự làm không chất bảo quản”, “trứng chảy cao cấp” lại có lượng tiêu thụ đáng kể nhờ mức giá rẻ và mẫu mã bắt mắt.

Khảo sát một số tuyến phố đông dân cư tại Hà Nội cho thấy, bánh Trung Thu giá rẻ được rao bán từ 15.000 đến 250.000 đồng/chiếc tuỳ loại, thậm chí có nơi rao chỉ 5.000–10.000 đồng/chiếc. Không ít tiểu thương còn quảng cáo bánh nhân bào ngư, vi cá, gà quay… với mức giá lên tới hàng trăm nghìn đồng mỗi hộp. Các loại “bánh trứng chảy nội địa Trung Quốc” giá rẻ bất ngờ cũng đang thu hút nhiều khách hàng trẻ, nhờ xu hướng review trên mạng xã hội.

Điều đáng lo ngại, phần lớn những sản phẩm này đều không có nguồn gốc xuất xứ, không ghi nhãn mác, không hạn sử dụng, không chứng từ kiểm định. Nhiều lô hàng bị lực lượng chức năng thu giữ qua từng năm cho thấy mức độ phổ biến và tính chất nguy hiểm của dòng sản phẩm “3 không”.

Đại diện Cục Quản lý thị trường từng trả lời báo chí: tình trạng bánh Trung Thu trôi nổi, sử dụng nguyên liệu không đảm bảo, chế biến thủ công thiếu kiểm soát vẫn xuất hiện lặp lại qua từng năm. Đặc biệt, các loại bánh trứng chảy, bánh nhập từ nước ngoài, bánh handmade bán online đang tăng mạnh, trong khi các nguyên liệu nhập khẩu lại “rất khó kiểm soát”. Nhiều sản phẩm lưu thông trên thị trường chưa được công bố chất lượng, chưa trải qua kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm tại Việt Nam. Điều này khiến người tiêu dùng đối mặt với hàng loạt nguy cơ như: Ngộ độc cấp tính như đau bụng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hoá. Nhiễm vi sinh vật từ sản phẩm bảo quản kém. Tích tụ hóa chất, phẩm màu công nghiệp lâu dài trong cơ thể – yếu tố nguy cơ dẫn tới bệnh mãn tính và ung thư.

Trong khi đó, nhiều người bán lại cam kết “không phụ gia, không chất bảo quản, quy trình khép kín”, nhưng thực tế không có bất kỳ cơ quan nào kiểm chứng.

Bánh “3 không”: Vì sao vẫn xuất hiện?

Dù bị cảnh báo nhiều năm qua, bánh Trung Thu “3 không” vẫn tồn tại bởi những nguyên nhân chủ yếu. Thứ nhất, nguy cơ sức khỏe nhưng giá thành quá rẻ. Một chiếc bánh Trung Thu sản xuất chuẩn, đầy đủ tiêu chuẩn vệ sinh thường có giá từ 70.000–80.000 đồng/chiếc. Trong khi đó, bánh nhập lậu chỉ 10.000–20.000 đồng/chiếc, thậm chí rẻ hơn. Chênh lệch giá lớn tạo sức hút với nhóm khách hàng có thu nhập thấp hoặc muốn mua số lượng lớn.

Thứ hai, tâm lý “ham rẻ” và thiếu niềm tin vào quảng cáo online. Các vụ bắt giữ hàng nghìn chiếc bánh không rõ nguồn gốc mỗi năm đã khiến người tiêu dùng cảnh giác hơn, tuy nhiên vẫn còn bộ phận “mua cho vui”, “mua vì rẻ”, hoặc “mua để đu trend”.

Thứ ba, thay đổi thói quen tiêu dùng. Người tiêu dùng hiện ưu tiên hàng uy tín, có nhãn mác rõ ràng. Nhưng chính sự phát triển mạnh của thương mại điện tử lại khiến bánh trôi nổi dễ trà trộn, nhất là khi giao dịch online không yêu cầu chứng từ.

Thứ tư, xu hướng review, đu trend. Những món bánh “nổi như cồn” như bánh dẻo trứng muối 400g, bánh mochi Trung Quốc 500g, hay các combo 12 chiếc chỉ vài chục nghìn đồng… tạo ra “hiệu ứng cầu vượt cung”. Nhưng phần lớn người mua chỉ chạy theo xu hướng mà không xét đến xuất xứ hay hạn dùng.

Hà Nội siết chặt kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm về an toàn thực phẩm mùa Trung Thu

Trong đợt cao điểm kiểm tra ATTP mùa Trung Thu, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội liên tiếp phát hiện nhiều vụ việc nghiêm trọng.

Ngày 19/9/2025, tại phường Bạch Mai (19/9/2025), lực lượng chức năng thu giữ 320 bánh LAVA CUSTARD MOONCAKE nhập ngoại, không có hóa đơn chứng từ, trị giá vi phạm vào khoảng 4,8 triệu đồng và đã lập biên bản, xử phạt hành chính và tạm giữ toàn bộ số hàng. Đội Quản lý thị trường số 5 cho biết, trong đợt cao điểm kiểm tra an toàn thực phẩm, đội đã xử lý 6 vụ vi phạm, xử phạt 52 triệu đồng; đồng thời buộc tiêu hủy gần 1.000 chiếc bánh Trung Thu không rõ nguồn gốc, chất lượng.

Trước đó, Đội Quản lý thị trường số 24 phối hợp với Đội 7, Phòng Cảnh sát Kinh tế - Công an TP Hà Nội kiểm tra cơ sở kinh doanh tại xã An Khánh (thuộc Công ty cổ phần dịch vụ và thương mại tổng hợp Bảo Châu, do ông Nguyễn Công Chung làm chủ). Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện 600 chiếc bánh Trung Thu loại 500 gram/chiếc do nước ngoài sản xuất, không có hoá đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc, trị giá niêm yết khoảng 24 triệu đồng. Cơ sở này cũng không xuất trình được giấy chứng nhận đăng ký địa điểm kinh doanh. Số hàng vi phạm bị tạm giữ và dự kiến xử phạt hành chính 57 triệu đồng cho hai hành vi: kinh doanh hàng nhập lậu và kinh doanh tại địa điểm chưa đăng ký kinh doanh.

Cùng thời điểm, Đội Quản lý thị trường số 15 phối hợp với Công an phường Hoàng Mai kiểm tra cửa hàng tại số 60 Louis XII, Khu đô thị Louis City do ông Nguyễn Quốc Hưng làm chủ. Kết quả phát hiện 1.214 sản phẩm bánh Trung Thu, bánh gấu nhập khẩu, còn hạn sử dụng nhưng chủ cửa hàng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ; chủ cơ sở chưa đăng ký hộ kinh doanh. Tổng giá trị niêm yết hơn 11 triệu đồng. Cơ quan chức năng xử phạt tổng cộng 17,5 triệu đồng; buộc tiêu hủy toàn bộ số hàng vi phạm và yêu cầu chủ cơ sở đăng ký hộ kinh doanh hợp pháp.

Tổng cộng, chỉ trong vài tuần, Hà Nội đã xử lý hàng chục vụ, tiêu hủy gần 1.000 chiếc bánh và xử phạt hàng chục triệu đồng.

Không chỉ thành phẩm, nguyên liệu làm bánh Trung Thu như trứng muối, nhân thập cẩm, nước đường, hạt sen… cũng được rao bán tràn lan trên mạng với giá rẻ khó tin. Phần lớn không có giấy tờ nhập khẩu hay chứng nhận kiểm định.

Điều này dẫn đến nguy cơ, nhiễm khuẩn salmonella, tụ cầu vàng, ngộ độc do phẩm màu, hương liệu công nghiệp, dầu ăn thừa, mốc, tái sử dụng nhiều lần.

Đây là hiểm họa thật sự khi nhiều cơ sở handmade tự nhận “nhà làm sạch”, “nguyên liệu cao cấp”, nhưng quy trình lại diễn ra trong điều kiện tạm bợ, không kiểm soát.

Trước thực trạng trên, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội cho biết đã triển khai kế hoạch kiểm tra diện rộng, tập trung vào cửa hàng bánh Trung Thu lớn nhỏ, tạp hóa, chợ dân sinh, bán hàng online, khu đô thị có dấu hiệu kinh doanh thực phẩm nhập lậu. Cơ quan chức năng phối hợp lực lượng Công an, Đội 389, chính quyền địa phương để tăng cường truy vết và xử lý các vi phạm.

Các biện pháp bao gồm: Tịch thu hàng hóa, buộc tiêu hủy sản phẩm không đạt chuẩn, phạt hành chính từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, buộc đăng ký kinh doanh hợp pháp.

Theo Cục Quản lý thị trường Hà Nội, nhu cầu tiêu dùng tăng cao vào dịp Tết Trung Thu khiến nhiều cơ sở lợi dụng bán hàng giá rẻ, hàng kém chất lượng. Việc siết chặt quản lý là yếu tố then chốt để đảm bảo quyền lợi và sức khỏe người dân.

Khuyến cáo cho người tiêu dùng

Lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội và các chuyên gia an toàn thực phẩm nhấn mạnh: Người tiêu dùng chỉ nên chọn mua bánh tại các cơ sở uy tín, đáp ứng đầy đủ điều kiện kinh doanh thực phẩm.

Khi mua bánh Trung Thu, cần kiểm tra kỹ: Tên nhà sản xuất, địa chỉ sản xuất rõ ràng, ngày sản xuất – hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản, sử dụng, bao bì còn nguyên vẹn

Tuyệt đối không mua bánh trôi nổi, bánh giá siêu rẻ, bánh handmade không chứng nhận, nhất là những sản phẩm quảng cáo là “hàng xách tay”, “nội địa Trung Quốc” nhưng giá chỉ bằng ly trà chanh vỉa hè.

Đặc biệt, hạn chế cho trẻ em sử dụng bánh không rõ nguồn gốc, vì cơ thể trẻ rất nhạy cảm với vi khuẩn và hóa chất.

Mùa Trung Thu là thời điểm sum vầy, nhưng cũng là lúc nhiều rủi ro an toàn thực phẩm xuất hiện. Khi bánh Trung Thu “3 không” vẫn tràn lan trên mạng và ngoài chợ, trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cộng đồng càng đặt nặng lên vai cơ quan chức năng và chính mỗi người dân.

Hà Nội đang siết chặt kiểm tra, xử lý nghiêm minh, nhưng để thị trường thực sự lành mạnh, cần sự tỉnh táo của người tiêu dùng: chỉ chọn những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tuyệt đối nói không với bánh giá rẻ bất thường và bánh không được kiểm định. Một chiếc bánh an toàn không chỉ là hương vị của Tết đoàn viên, đó còn là sự bảo vệ sức khỏe và niềm tin của cộng đồng.