Bài cuối: Singapore đưa Metro vào nhịp sống đô thị
Singapore phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm bằng cách gắn đường sắt với nhà ở, dịch vụ và những hành trình thường ngày. Từ tổ chức khu dân cư đến cải thiện đường tới ga, kinh nghiệm của quốc đảo cho thấy vai trò của việc phối hợp quy hoạch với nhu cầu sử dụng thực tế.
.png)
Singapore phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm bằng cách gắn đường sắt với nhà ở, dịch vụ và những hành trình thường ngày. Từ tổ chức khu dân cư đến cải thiện đường tới ga, kinh nghiệm của quốc đảo cho thấy vai trò của việc phối hợp quy hoạch với nhu cầu sử dụng thực tế.
Ngày 20-4-2025, bến xe buýt Woodleigh đi vào hoạt động trong tổ hợp Woodleigh Village, bổ sung đầu mối trung chuyển cho khu đô thị Bidadari. Theo Cơ quan Giao thông đường bộ Singapore (LTA), công trình được tổ chức kết nối với ga MRT Woodleigh trên tuyến Đông Bắc, giúp hành khách chuyển đổi giữa xe buýt và tàu điện.
Tháng 1-2026, Cơ quan Phát triển nhà ở Singapore (HDB) thông báo hoàn thành toàn bộ 12 dự án nhà ở công cộng tại Bidadari, cung cấp 8.872 căn hộ trên diện tích khoảng 93ha. Các dự án đầu tiên được triển khai từ năm 2015, với định hướng xây dựng những khu dân cư có cây xanh, không gian sinh hoạt cộng đồng và các kết nối giao thông. Nhà ở được phát triển trong mối liên hệ với trường học, nơi mua sắm, không gian nghỉ ngơi và những nhu cầu bên ngoài căn hộ.
Khi bến Woodleigh đi vào hoạt động, LTA bổ sung tuyến xe buýt 148 kết nối với Potong Pasir và điều chỉnh tuyến 146, mở rộng khả năng tiếp cận các tiện ích trong khu vực. Những tuyến xe buýt này phục vụ nhu cầu đến trung tâm thương mại, khu ăn uống, trường học và địa điểm sinh hoạt cộng đồng, đồng thời giúp người dân ở xa ga MRT có thêm lựa chọn tiếp cận đường sắt.
Bến trung chuyển Woodleigh được thiết kế với lối tiếp cận không bậc, khu vực xếp hàng ưu tiên có ghế ngồi và phòng chăm sóc trẻ nhỏ, phục vụ người cao tuổi, người hạn chế vận động và gia đình có con nhỏ. Những tiện ích này được bố trí trong cùng công trình với các khu vực phục vụ hành khách chuyển đổi phương tiện.
Tại Bidadari, nhà ở, mạng lưới xe buýt, đường sắt và các dịch vụ thiết yếu được xem xét trong cùng định hướng quy hoạch. Cách tổ chức này phù hợp với mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm (TOD), trong đó nhà ga và các tuyến vận tải được kết nối với những địa điểm người dân cần tiếp cận mỗi ngày. Xe buýt vừa phục vụ các chuyến đi trong khu vực, vừa tạo kết nối với MRT cho những hành trình xa hơn.
.png)
Thời tiết nóng ẩm và những cơn mưa lớn tại Singapore có thể gây trở ngại cho người đi bộ, ngay cả khi khoảng cách từ nhà đến ga không quá xa. Trong các hướng dẫn về hạ tầng đi bộ, LTA đề cập yêu cầu cải thiện mức độ an toàn và sự thoải mái trên những đoạn đường kết nối khu dân cư với các đầu mối giao thông công cộng.
Thông qua chương trình Walk2Ride, Singapore bổ sung khoảng 200km lối đi có mái che trên toàn quốc. Theo LTA, các công trình được triển khai trong bán kính 400m quanh ga MRT và 200m quanh bến trung chuyển xe buýt, ga đường sắt nhẹ cùng một số điểm dừng đông khách. Những tuyến đường này giúp hành khách tránh nắng, mưa khi tiếp cận phương tiện công cộng.
Cùng với các lối đi có mái che, Singapore bổ sung thang máy tại cầu vượt để hỗ trợ những người gặp khó khăn khi sử dụng cầu thang. Việc cải thiện điều kiện đi bộ được thực hiện tại các vị trí kết nối nhà ở với giao thông công cộng, trong đó có những khu vực phục vụ nhiều người cao tuổi.
Phạm vi kết nối bằng lối đi có mái che tiếp tục được mở rộng tại những khu vực triển khai chương trình Friendly Streets. Phát biểu tại phiên thảo luận ngân sách Bộ Giao thông trước Quốc hội Singapore tháng 3-2026, Quốc vụ khanh Giao thông Baey Yam Keng cho biết phạm vi này có thể lên tới 800m, đồng thời nhấn mạnh: “Chúng tôi muốn những hành trình thoải mái và dễ chịu để giao thông công cộng tiếp tục là phương thức được người Singapore lựa chọn”.
Mức kết nối 800m được áp dụng tại các khu vực triển khai chương trình Friendly Streets, không phải phạm vi đã được thực hiện đồng loạt tại mọi nhà ga. Việc mở rộng các lối đi có mái che bổ sung cho mạng lưới hiện hữu, cải thiện điều kiện tiếp cận giao thông công cộng trên những đoạn đường dài hơn.
Xe đạp cũng được Singapore phát triển để phục vụ chặng đầu và chặng cuối của hành trình. Theo LTA, quốc đảo có hơn 730km đường xe đạp và đường kết nối công viên, phục vụ các khu nhà ở, khu vực trung tâm và những điểm đến trong đời sống hằng ngày. Mạng lưới này kết nối nơi ở với ga MRT, bến xe buýt, trường học, trung tâm thương mại và không gian giải trí.
Singapore đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới xe đạp lên khoảng 1.300km vào năm 2030. Cùng với đường đi bộ có mái che và các tuyến xe buýt, việc phát triển hạ tầng xe đạp giúp người dân có thêm lựa chọn di chuyển trong những hành trình ngắn, đặc biệt ở các khu vực nằm ngoài khoảng cách đi bộ thuận tiện tới ga.
.png)
Singapore đặt mục tiêu đến thập niên 2030, cứ 10 hộ gia đình thì có 8 hộ sống cách ga tàu không quá 10 phút đi bộ. Chỉ tiêu này gắn việc phát triển mạng lưới đường sắt với khả năng tiếp cận từ nơi ở, thay vì chỉ dựa trên quy mô và chiều dài các tuyến mới.
Tuy nhiên, việc mở rộng đường sắt trong những khu vực đã có dân cư, đường sá và công trình hạ tầng gặp nhiều khó khăn về thi công. Tháng 3-2026, LTA thông báo giai đoạn đầu tuyến Jurong Region dự kiến mở cửa vào giữa năm 2028, chậm khoảng 6 tháng so với kế hoạch trước đó.
Theo LTA, một số hạng mục cầu cạn cần thêm thời gian để đáp ứng yêu cầu an toàn, trong khi việc thi công qua đường cao tốc chỉ có thể thực hiện vào những đêm đóng đường được bố trí trước. Những điều kiện này ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng trong khu vực đô thị đã phát triển.
Để phục vụ nhu cầu đi lại trong thời gian chờ tuyến mới, LTA công bố kế hoạch bổ sung xe buýt trung chuyển vào cuối năm 2027. Các tuyến xe buýt hiện hữu tiếp tục hoạt động tại những khu vực dọc tuyến đường sắt tương lai, kết nối khu dân cư với các đầu mối giao thông và điểm đến quan trọng.
LTA cũng dự kiến điều chỉnh tuyến và bổ sung dịch vụ theo tình hình sử dụng của hành khách. Trong trường hợp Jurong Region, xe buýt không chỉ thực hiện vai trò kết nối với đường sắt mà còn phục vụ nhu cầu đi lại trước khi công trình hoàn thành. Việc duy trì các kết nối hiện hữu giúp người dân tiếp tục sử dụng giao thông công cộng trong quá trình xây dựng tuyến mới.
Song song với phát triển đường sắt, Singapore tiếp tục nâng cấp các công trình giao thông hiện hữu. Theo ông Baey Yam Keng, sau khi cải thiện những cầu vượt gần đầu mối giao thông lớn, cơ quan chức năng đang ưu tiên bổ sung thang máy tại các vị trí phục vụ nhiều người cao tuổi. Những công trình này được triển khai theo từng giai đoạn, phù hợp với nhu cầu sử dụng tại các khu vực.
Việc phát triển đường sắt, tổ chức xe buýt và bố trí nhà ở được thực hiện trong khuôn khổ quy hoạch đô thị dài hạn. Tại Singapore, Cơ quan Tái phát triển đô thị (URA) phụ trách quy hoạch sử dụng đất, LTA đảm nhiệm giao thông đường bộ và đường sắt, còn HDB phát triển nhà ở công cộng. Mỗi cơ quan có chức năng riêng trong quá trình hình thành khu dân cư và mạng lưới hạ tầng phục vụ người dân.
Theo URA, kế hoạch dài hạn xác định phương hướng phát triển cho 50 năm và xa hơn, trong khi quy hoạch tổng thể được rà soát định kỳ để chuyển các định hướng thành phương án sử dụng đất cụ thể. Cơ chế này tạo khuôn khổ cho việc tổ chức nhà ở, giao thông và các dịch vụ đô thị trong từng giai đoạn phát triển.
Gần 220.000 người đã tham gia đóng góp ý kiến cho dự thảo Quy hoạch tổng thể Singapore 2025 thông qua triển lãm, đối thoại, thảo luận nhóm và khảo sát, theo URA. Trong thông cáo công bố dự thảo quy hoạch ngày 25-6-2025, Tổng Giám đốc URA Lim Eng Hwee đánh giá những ý kiến này đã giúp hình thành một bản quy hoạch toàn diện hơn, phản ánh các ưu tiên và mối quan tâm của người dân, đồng thời giải quyết những thách thức như biến đổi khí hậu và già hóa dân số.
Trong lĩnh vực giao thông, Bộ Giao thông Singapore cũng thu thập ý kiến về trải nghiệm đi lại, cách sử dụng không gian khu dân cư và khả năng tiếp cận các đầu mối vận tải. Những trao đổi này bổ sung góc nhìn của người sử dụng vào quá trình cải thiện hạ tầng, bên cạnh việc theo dõi tình hình vận hành và nhu cầu đi lại trên mạng lưới hiện hữu.
Từ tổ chức nhà ở tại Bidadari đến cải thiện đường đi bộ và duy trì kết nối xe buýt trong thời gian xây dựng tuyến Jurong Region, Singapore phát triển giao thông công cộng gắn với những nhu cầu cụ thể của người dân. Quy hoạch dài hạn xác định hướng phát triển, trong khi các công trình kết nối và dịch vụ vận tải tiếp tục được điều chỉnh để đường sắt trở thành một phần thuận tiện của đời sống đô thị.
Kinh nghiệm Singapore gợi mở cho Hà Nội hướng phát triển Metro gắn với tổ chức không gian đô thị quanh nhà ga. Quy hoạch các khu dân cư, trường học, trung tâm thương mại và tiện ích công cộng cần được tính toán đồng bộ với mạng lưới đường sắt, giúp người dân thuận tiện hơn trong đi lại, làm việc và sinh hoạt hằng ngày.
Hà Nội cũng có thể tham khảo chương trình phát triển lối đi có mái che của Singapore để cải thiện khả năng tiếp cận nhà ga, trước hết tại những khu vực có nhu cầu đi bộ lớn. Bên cạnh vỉa hè liên tục, lối sang đường an toàn và hạ tầng xe đạp, cần chú trọng các tiện ích phục vụ người cao tuổi, người khuyết tật, phù hợp với điều kiện không gian của từng khu vực.
Từ kinh nghiệm phát triển tuyến đường sắt khu vực Jurong, Hà Nội có thể chú trọng tổ chức mạng lưới xe buýt kết nối theo tiến độ đưa các tuyến Metro vào khai thác. Việc duy trì, điều chỉnh tuyến và bố trí điểm trung chuyển phù hợp sẽ giúp đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân trong từng giai đoạn, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống giao thông công cộng.
Bên cạnh đó, kinh nghiệm Singapore cho thấy vai trò của cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quy hoạch, giao thông và quản lý đô thị, cùng sự tham gia của cộng đồng. Hà Nội có thể tăng cường phối hợp trong quá trình triển khai các dự án Metro và tham vấn người dân về phương án kết nối, bảo đảm hạ tầng được phát triển phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.
Nội dung: Hoàng Nam | Đồ họa: Đức Hà
