Đô thị

Bài 2: "Điểm nóng" Hoàng Liệt, Định Công, Vĩnh Hưng

An Thanh, Phạm Hùng, Duy Khánh, Hoa Trương • 08/09/2026 14:00

Chúng tôi có mặt tại các "điểm nóng" giao thông tĩnh khu vực phía Nam Thành phố, phường Vĩnh Hưng, Định Công và Hoàng Liệt. Trong đó phường Hoàng Liệt là địa phương nhiều cán bộ chủ chốt vướng vòng lao lý vì tiếp tay cho bãi xe không phép.

Chúng tôi có mặt tại các "điểm nóng" giao thông tĩnh khu vực phía Nam Thành phố, phường Vĩnh Hưng, Định Công và Hoàng Liệt. Trong đó phường Hoàng Liệt là địa phương từng có cán bộ chủ chốt vướng vòng lao lý vì tiếp tay cho bãi xe không phép.

Vào tháng 5 năm 2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố và bắt tạm giam ông Nguyễn Xuân Chinh, Bí thư Đảng ủy phường Hoàng Liệt, cùng 3 cán bộ cấp dưới về tội Nhận hối lộ liên quan đến việc bảo kê bãi giữ xe trái phép.

Phường Hoàng Liệt sau sáp nhập diện tích 4,04 km², dân số cơ học khoảng 80 nghìn người. Theo thống kê trên địa bàn phường có khoảng gần 6.000 xe ô tô các loại và trên 80.000 xe đạp, xe máy. Nhiều năm qua phường Hoàng Liệt (Hà Nội) chỉ có 11/63 bãi xe có giấy phép hoạt động, phần lớn các bãi xe trên địa bàn tồn tại không hợp pháp. Phường Định Công có diện tích 5,34 km², với hơn 101.400 nhân khẩu, trên 31.500 hộ dân và khoảng 7.000 ô tô cùng trên 90.000 xe đạp, xe máy. Dân số tăng cơ học trong khi hệ thống hạ tầng kỹ thuật khung chưa phát triển đồng bộ, dẫn đến thiếu nghiêm trọng bãi đỗ xe.

Quy hoạch giao thông tĩnh đã thiếu, khâu thực thi lại xảy ra một nghịch lý: Nhiều ô đất đã nằm trong quy hoạch bãi đỗ xe nhưng chủ đầu tư cố tình "chây ì", không làm thủ tục cấp giấy phép chính thức. Khá nhiều chủ bãi xe tìm cách né thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy (PCCC) ngặt nghèo, trốn nghĩa vụ tài chính đất đai để vận hành "chui", tối đa hóa lợi nhuận. Tại các địa phương này mạng lưới bãi giữ xe "dù", bãi xe không phép gây nhức nhối.

Mặt trái của loại hình này không chỉ dừng lại ở sự mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Bãi xe không phép làm thất thoát ngân sách, lợi nhuận chảy thẳng vào túi các nhóm lợi ích ngầm thay vì nộp thuế cho Nhà nước. Các chủ bãi lại có thể bắt chẹt người dân: Tự ý nâng giá vé, rũ bỏ trách nhiệm pháp lý khi xảy ra mất mát, hư hỏng phương tiện, vi phạm PCCC.

Tình trạng bãi xe dù, bãi xe trái phép tại các khu đô thị Hà Nội nhiều năm qua rơi vào một vòng luẩn quẩn: Kiểm tra – Xử phạt – Đóng cửa – Xe tràn ra đường – Nới tay – Tái vi phạm. Đứng trước xung đột dân sinh gay gắt, cơ quan quản lý rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: siết thì tắc đường, thả thì sai luật. Giải pháp tình thế muôn thuở lại lặp lại: lực lượng chức năng buộc phải "làm ngơ", "nới tay" cho phương tiện đỗ tạm.

Trao đổi với phóng viên, ông Ngô Quốc Thắng, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Định Công cho biết, nhiều năm qua, tình trạng thiếu bãi đỗ xe diễn ra thường xuyên. Hiện phường có 31 bãi xe nhưng chỉ 2 bãi có giấy phép. Qua kiểm tra 29 bãi xe không phép, UBND phường Định Công đã đình chỉ hoạt động 6 bãi và đang rà soát để cấp phép cho 23 bãi còn lại.

Đáng nói, đây không phải câu chuyện riêng của Định Công hay Hoàng Liệt. Từ Nam Từ Liêm, Cầu Giấy cho tới Đống Đa, Hai Bà Trưng, tình trạng những bãi xe "lậu" mọc trên đất dự án treo, đất nông nghiệp đang là "khối u" đô thị phổ biến. Để phá vỡ thế bế tắc kéo dài hàng thập kỷ, thành phố đang chuyển hướng từ những đợt ra quân xử lý vi phạm phần ngọn sang tái cấu trúc hạ tầng căn cơ bằng cả nguồn vốn công lẫn cơ chế đối tác công - tư (PPP).

Trước thực trạng quy hoạch bãi đỗ xe thường xuyên bị "treo", Sở Xây dựng Hà Nội đã hoàn thành việc rà soát quy hoạch và hiện trạng thực địa, báo cáo UBND thành phố kế hoạch đầu tư mạng lưới bãi đỗ xe ngầm và nổi đồng bộ. Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Thế Công, đơn vị đã hoàn tất hồ sơ lập đề xuất chủ trương đầu tư 11 dự án bãi đỗ xe công cộng giai đoạn 2026 – 2030.

Điểm đột phá trong phương án tổ chức lần này là tính phân cấp mạnh cho cơ sở. Sau quá trình khảo sát thực địa và lập phương án thiết kế sơ bộ từ tháng 9/2025, Sở Xây dựng đã lấy ý kiến đóng góp của chính quyền cơ sở, đồng thời đề xuất giao trực tiếp UBND các phường liên quan làm chủ đầu tư nhằm gắn chặt trách nhiệm quản lý vận hành với địa bàn dân cư. Được biết, hồ sơ 11 dự án này đã được chuyển sang Sở Tài chính để thẩm định chủ trương đầu tư, làm cơ sở bố trí vốn trung hạn và kích hoạt triển khai trên thực địa.

Thành phố đang hướng tới định hướng cho phép khai thác không gian ngầm bằng vốn xã hội hóa (PPP). Song song với vốn đầu tư công, giải bài toán không gian tại khu vực nội đô lịch sử đòi hỏi phải mở rộng xuống lòng đất. Sở Xây dựng đang đẩy nhanh nghiên cứu phương án đầu tư bãi đỗ xe ngầm theo hình thức đối tác công – tư (PPP) tại các vị trí trọng điểm, công viên, vườn hoa. Việc tận dụng không gian ngầm bên dưới các mảng xanh công cộng vừa bảo toàn cảnh quan bề mặt, vừa bổ sung hàng nghìn vị trí đỗ xe đạt chuẩn PCCC ngay tại vùng lõi đô thị.

Một trong những giải pháp tình thế, đó là Thành phố hướng đến việc tối ưu hóa hạ tầng mặt đường. Trong khi chờ đợi các dự án ngầm và cao tầng hoàn thiện, mạng lưới điểm đỗ mặt đất tiếp tục được tổ chức lại để giải tỏa áp lực tức thời: Cấp phép bổ sung các điểm đỗ mới trên những tuyến phố có mặt cắt đủ điều kiện: Hàng Giấy, Cửa Nam, Dương Văn Bé; mở rộng quy mô và sắp xếp lại các điểm trông giữ hiện hữu trên trục Kim Ngưu, Lạc Trung, Nguyễn Hữu Huân, Khu bán đảo Linh Đàm.

Nút thắt của giao thông tĩnh Hà Nội không nằm ở việc thiếu giải pháp kỹ thuật, mà nằm ở tốc độ giải ngân và kỷ cương quản lý đô thị. Việc phân cấp cho cấp phường làm chủ đầu tư và chuẩn hóa cơ chế PPP không gian ngầm sẽ là bài kiểm tra thực tế cho năng lực quản trị hạ tầng của Thủ đô trong giai đoạn 2026 – 2030.

Câu chuyện của anh Đỗ Anh Quân – một chủ doanh nghiệp bãi đỗ xe tại phường Vĩnh Hưng – đã cho thấy nghịch lý thị trường giao thông tĩnh Thủ đô.

Một thực tế cho thấy, nếu thuê đất nông nghiệp, đất dự án treo với giá rẻ; rải vài xe đá dăm, quây tôn tạm bợ; không nộp thuế, không thẩm duyệt hệ thống PCCC tiêu chuẩn. Chi phí đầu tư ban đầu gần như bằng không, thu tiền mặt trao tay. Dù giá vé thấp hơn mặt bằng, chủ bãi vẫn thu lãi ròng ngay từ tháng đầu tiên. Trong khi đó, để mô hình bãi xe chuyên nghiệp, cần đầu tư bài bản: Đổ sàn bê tông, lắp giàn nâng thông minh, hoàn thiện hồ sơ PCCC, nộp tiền thuê đất và nghĩa vụ thuế đầy đủ. Suất đầu tư lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi vị trí trông xe. Để có phương án tài chính hòa vốn, giá vé buộc phải neo ở mức cao. Hệ quả là bãi xe chuẩn mực bị bãi lậu "bóp nghẹt" về giá, đối mặt với nguy cơ thua lỗ kéo dài và phá sản.

"Muốn doanh nghiệp rót vốn hàng tỷ đồng làm bãi đỗ đàng hoàng, chính quyền phải tạo sân chơi cạnh tranh sòng phẳng. Nếu vẫn thả nổi cho các bãi lậu cạnh tranh bằng việc đầu tư hạ tầng chỉ bằng số 0 và trốn thuế có cơ hội hoạt động, thì không nhà đầu tư tử tế nào dám bỏ tiền thật vào một cuộc chơi bị bóp méo", anh Quân thẳng thắn.

(Còn nữa)

Bài: An Thanh
Ảnh: Duy Khánh, Phạm Hùng
Trình bày: Ngọc Minh