Bài 1: Khi chi bộ bước vào không gian số
Mỗi khi chi bộ thông báo lịch họp, triển khai nhiệm vụ, gửi tài liệu hay nhắc việc, bà Lê Thị Nhung, đảng viên tại phường Yên Sở, chỉ cần mở điện thoại là có thể cập nhật đầy đủ thông tin.
LỜI TÒA SOẠN
Trong tiến trình chuyển đổi số, công tác xây dựng Đảng đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, chủ động thích ứng với môi trường số. Không chỉ đưa công nghệ vào hỗ trợ công việc, chuyển đổi số mở ra cơ hội để các tổ chức Đảng đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý đảng viên, tổ chức sinh hoạt và đưa nghị quyết vào cuộc sống.
Tại Hà Nội, yêu cầu ấy đang được cụ thể hóa bằng việc triển khai Kế hoạch số 68-KH/TU ngày 04-5-2026 của Thành ủy về xây dựng mô hình thí điểm “Đảng viên số, Chi bộ số” hướng tới xây dựng “Đảng bộ số” tại Đảng bộ thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030.
Đây là bước đi mới, đặt ra không ít vấn đề cả về nhận thức, phương thức tổ chức thực hiện và năng lực thích ứng của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Từ chủ trương đến thực tiễn cơ sở, “Chi bộ số” sẽ được vận hành như thế nào? Công nghệ đang thực sự tạo ra thay đổi gì trong phương thức lãnh đạo? Đâu là những mô hình hay, cách làm sáng tạo có thể nhân rộng, và đâu là những rào cản cần tháo gỡ?...
Loạt bài “Chi bộ số” - Đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo từ cơ sở, đi tìm câu trả lời từ chính thực tiễn. Qua khảo sát tại các chi bộ, tổ chức cơ sở Đảng, gặp gỡ những người thật, việc thật, nhà quản lý, chuyên gia, loạt bài phản ánh cả kết quả bước đầu và vấn đề đặt ra trong quá trình chuyển đổi, thí điểm mô hình.
Từ những câu chuyện cụ thể ở cơ sở, loạt bài hướng tới một góc nhìn rộng hơn: “Chi bộ số” không chỉ là số hóa hoạt động của tổ chức Đảng, mà trở thành phương thức lãnh đạo mới, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng, đưa nghị quyết vào cuộc sống hiệu quả hơn và xây dựng mối quan hệ gần dân, sát dân hơn trong kỷ nguyên số.
Mỗi khi chi bộ thông báo lịch họp, triển khai nhiệm vụ, gửi tài liệu, hay nhắc việc, bà Lê Thị Nhung, đảng viên tại phường Yên Sở, chỉ cần mở điện thoại là có thể cập nhật đầy đủ thông tin. Nội dung được gửi đồng thời tới các đảng viên trong nhóm trao đổi chung qua Zalo.
Cách đây không lâu, những thông tin như vậy thường được chuyển đến từng người bằng giấy mời. Bí thư chi bộ hoặc chi ủy viên có khi phải trực tiếp đến nhà thông báo. Với đảng viên đi vắng, bận công việc, việc tiếp nhận thông tin còn chậm hơn.
.jpg)
Từ giấy mời đến những “cuộc họp trên điện thoại”
Bây giờ, chỉ một thao tác trên điện thoại, thông tin lập tức chuyển đến tất cả đảng viên cùng lúc. “Trước đây phải thông báo từng người, nhiều khi mất khá nhiều thời gian. Bây giờ gửi lên nhóm, ai cũng nhận được, lại có thể trao đổi ngay nếu có vấn đề cần hỏi”, bà Nhung chia sẻ.
Một thay đổi nhỏ trong cách thông báo, nhưng cho thấy môi trường số đang từng bước làm thay đổi những công việc thường ngày của chi bộ ở cơ sở. Với bà Lê Thị Nhung, chiếc điện thoại thông minh giờ đây đã trở thành công cụ quen thuộc để cập nhật công việc của chi bộ.
Bà Nguyễn Kim Thoa, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Pháp Vân 4, phường Yên Sở, cho biết, trước đây, khi chưa ứng dụng nền tảng số, việc lãnh đạo, chỉ đạo chủ yếu thông qua họp trực tiếp, văn bản giấy, điện thoại và trao đổi trực tiếp. Vì vậy, việc truyền đạt thông tin đến đảng viên đôi khi chưa nhanh; việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân cũng có lúc chưa kịp thời.
Khó khăn càng rõ ở những chi bộ đông đảng viên, địa bàn rộng. Trước khi sắp xếp phường, tổ dân phố, bà Thoa từng là Bí thư Chi bộ Tổ dân phố số 19, 20, phường Hoàng Liệt, có thời điểm, chi bộ có tới hơn 140 đảng viên, địa bàn gồm 13 tòa chung cư, 5 khu biệt thự, gần 1.500 hộ gia đình. Hiện Chi bộ Tổ dân phố Pháp Vân 4 có 90 đảng viên, địa bàn gồm 7 tòa chung cư, 2 khu biệt thự với hơn 750 hộ.
Tôi thấy việc ứng dụng công nghệ số đã tạo chuyển biến rõ nét trong phương thức làm việc. Đảng viên cập nhật thông tin nhanh chóng, mọi lúc, mọi nơi trên điện thoại.
Các thủ tục được thực hiện trực tuyến, giảm giấy tờ, thời gian đi lại và có thể theo dõi tiến độ xử lý. Ngay cả việc đóng đảng phí cũng chuyển sang thanh toán điện tử, thuận tiện, minh bạch hơn".
Bà Nguyễn Thu Dưỡng, Tổ 3, Chi bộ thôn Thụy Hương, xã Nội Bài.
“Từ khi ứng dụng công nghệ số, sự thay đổi rõ nhất là tốc độ truyền tải, trao đổi thông tin và khả năng kết nối được nâng lên”, bà Thoa cho hay. Hiện chi bộ sử dụng các công cụ quen thuộc như Zalo, điện thoại thông minh, kết hợp với Sổ tay đảng viên điện tử và các nền tảng số do cấp trên triển khai.
Tại phường Tương Mai, ông Vũ Quang Hiếu, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố 35, cảm nhận rõ sự thay đổi từ chính công việc chuẩn bị cho mỗi kỳ sinh hoạt chi bộ.
Trước đây, để chuẩn bị một buổi họp, Bí thư chi bộ phải tổng hợp văn bản, rà soát kết quả thực hiện nhiệm vụ trong tháng, tập hợp các ý kiến, kiến nghị của đảng viên; sau đó họp cấp ủy để bổ sung, thống nhất báo cáo và xây dựng nhiệm vụ tháng tiếp theo. Không ít công việc được thực hiện thủ công, mất nhiều thời gian trước khi nội dung chính thức được đưa ra chi bộ.
Thông tin không còn theo một chiều
Với ông Hiếu, sự thuận tiện ấy còn thể hiện rất rõ trong việc thu, nộp đảng phí. Nếu trước đây, việc thu đảng phí đòi hỏi ghi chép họ tên, tính toán số tiền, tổng hợp thủ công rồi người phụ trách phải mang lên nộp cấp trên, thì nay, đảng viên có thể thực hiện ngay trên điện thoại. Các thông tin giao dịch được ghi nhận, việc tính toán và đối chiếu cũng chính xác, nhanh chóng hơn.
“Đảng viên có thể ngồi tại nhà để nộp đảng phí trên điện thoại, việc thu, nộp và nhận phần trích lại được thực hiện thuận tiện hơn rất nhiều. Trước kia làm thủ công đôi khi còn nhầm số liệu, phải đi lại nhiều lần để hoàn tất; nay mọi thứ rõ ràng, nhanh và chính xác hơn”, ông Hiếu nói.
Từ những trao đổi của ông Hiếu và nhiều bí thư chi bộ thôn, tổ dân phố khác, có thể nhận thấy một thay đổi đáng chú ý hơn: Môi trường số không chỉ giúp cấp ủy “gửi thông tin”, mà còn tạo điều kiện để nhận lại thông tin.
Những vấn đề phát sinh tại khu dân cư có thể được phản ánh ngay bằng hình ảnh, tin nhắn. Cấp ủy, tổ dân phố cùng nắm bắt; việc thuộc thẩm quyền thì xử lý, việc vượt thẩm quyền được chuyển đến cơ quan chức năng.
Anh Đỗ Đình Toàn, người dân tại Khu chung cư Rose Town, phường Yên Sở, cho biết, trước đây, khi khu dân cư có vấn đề, người dân thường phải tìm tổ trưởng dân phố hoặc phản ánh trực tiếp. Nay, việc gửi hình ảnh, thông tin lên nhóm chung giúp phản ánh nhanh hơn.
"Có việc gì xảy ra ở khu dân cư, chúng tôi có thể chụp ảnh gửi ngay lên nhóm. Các bác tổ dân phố, chi bộ cùng nắm được thì việc xử lý cũng nhanh hơn", anh Toàn chia sẻ.
Qua khảo sát thực tế tại cơ sở, không gian số đang từng bước trở thành một phần quan trọng với chi bộ. Nếu trước đây, hoạt động chủ yếu diễn ra trong phòng họp, trên những trang giấy và qua những cuộc gặp trực tiếp, thì nay, chi bộ có thêm một không gian để kết nối nhanh chóng.
Theo Kế hoạch số 68-KH/TU ngày 4-5-2026 của Thành ủy Hà Nội, thành phố triển khai thí điểm mô hình “Đảng viên số, Chi bộ số” hướng tới “Đảng bộ số” giai đoạn 2026-2030.
Việc thí điểm được đặt trong yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác xây dựng Đảng, từng bước ứng dụng công nghệ và dữ liệu số vào hoạt động của tổ chức Đảng, đảng viên; qua đó, đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành, nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng.
(Còn nữa)
Bài viết: Lê Dung - Phương Hà. Trình bày: Lê Dung
