Bài 1: Khát vọng an cư giữa lòng Thủ đô
Một căn nhà phù hợp không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là nền tảng để mỗi gia đình ổn định cuộc sống, yên tâm lao động và vun đắp tương lai. Trong quá trình đô thị hóa, nhu cầu về nhà ở xã hội tại Hà Nội ngày càng trở thành vấn đề cấp thiết, đòi hỏi nguồn cung phải được gia tăng cả về số lượng, chất lượng và tiến độ, để giấc mơ an cư của người dân từng bước thành hiện thực...
Một căn nhà phù hợp không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là nền tảng để mỗi gia đình ổn định cuộc sống, yên tâm lao động và vun đắp tương lai. Trong quá trình đô thị hóa, nhu cầu về nhà ở xã hội tại Hà Nội ngày càng trở thành vấn đề cấp thiết, đòi hỏi nguồn cung phải được gia tăng cả về số lượng, chất lượng và tiến độ, để giấc mơ an cư của người dân từng bước thành hiện thực.
Với nhiều gia đình, mong ước về một căn nhà riêng không bắt đầu từ những căn hộ rộng rãi hay những tiện ích xa hoa. Đó có khi chỉ là một phòng khách đủ để cả nhà quây quần, một góc học tập cho con, căn bếp nhỏ để mỗi chiều trở về có nơi chuẩn bị bữa cơm. Quan trọng hơn cả là cảm giác được ổn định cuộc sống, không phải thấp thỏm trước mỗi lần chủ nhà thông báo tăng tiền thuê hoặc yêu cầu chuyển đi.
Sau hơn 10 năm thuê trọ, gia đình anh Nguyễn Văn Hiếu (phường Tây Hồ) trải qua không ít bất tiện khi 4 thành viên cùng sinh hoạt trong một không gian chật chội. Các con lớn dần, nhu cầu về không gian sống cũng tăng lên, trong khi việc mua một căn hộ thương mại vẫn vượt quá khả năng tài chính của gia đình anh.
Sau nhiều năm dành dụm, vợ chồng anh tìm hiểu và nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội. May mắn đến khi gia đình bốc thăm và trúng quyền mua căn hộ khoảng 60m² tại Dự án Khu nhà ở xã hội Uy Nỗ (xã Đông Anh), đồng thời được hỗ trợ vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội với mức vay bằng 70% giá trị căn hộ, lãi suất 4,8%.
Chúng tôi rất yên tâm khi dự án công khai thông tin trên trang web của Sở Xây dựng Hà Nội, chủ đầu tư là Tổng Công ty 319 Bộ Quốc phòng. Sắp tới chúng tôi được nhận nhà, có được căn hộ của riêng mình sau nhiều năm mong đợi, cả gia đình rất phấn khởi”.
Anh Nguyễn Văn Hiếu (phường Tây Hồ)
Câu chuyện của gia đình anh Hiếu cho thấy, với những người có thu nhập chưa cao, nhà ở xã hội không đơn thuần là một sản phẩm bất động sản có giá thấp hơn nhà ở thương mại. Đó còn là cơ hội để họ chuyển từ cuộc sống tạm bợ sang ổn định, từ việc phải dành một phần thu nhập để thuê nhà sang từng bước tích lũy cho tương lai.
Một căn nhà, vì thế, còn có ý nghĩa vượt lên trên giá trị của chính căn hộ. Đó là nơi trẻ em có điều kiện học tập tốt hơn, cha mẹ yên tâm làm việc, người cao tuổi có không gian sinh hoạt phù hợp. Ở Hà Nội, nhu cầu ấy càng trở nên rõ nét trong quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội. Đó là nhu cầu về một nơi ở phù hợp với khả năng chi trả, nhất là đối với người lao động trẻ, gia đình trẻ, công nhân, người thu nhập thấp và các nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội.
Câu chuyện của chị Bùi Thu Mai (phường Tây Hồ) cũng là một ví dụ. Với tổng thu nhập của hai vợ chồng gần 20 triệu đồng/tháng, việc mua căn hộ thương mại gần như nằm ngoài khả năng. Nhà ở xã hội trở thành lựa chọn phù hợp hơn để chị hiện thực hóa mong muốn có một mái ấm. Tháng 7 vừa qua, chị tham gia bốc thăm và trúng quyền mua căn hộ tại Dự án nhà ở xã hội CT3 Kim Chung (xã Thiên Lộc), với giá căn hộ gần 1,1 tỷ đồng.
“Có một căn nhà ở Hà Nội là mong mỏi của gia đình tôi suốt nhiều năm qua. Với đồng lương hiện tại, vợ chồng tôi không thể mua nổi căn hộ thương mại nên nhà ở xã hội là lựa chọn phù hợp nhất. Cùng với đó, Liên danh chủ đầu tư Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội (HANDICO) và Tổng công ty Viglacera - CTCP cũng tạo điều kiện, hỗ trợ để người mua nhà tiếp cận vay vốn ngân hàng. Giờ đây, khi sắp nhận căn nhà của riêng mình, tôi rất vui và yên tâm hơn để làm việc, ổn định cuộc sống, gắn bó lâu dài với Thủ đô”, chị Mai chia sẻ.
Có một căn nhà ở Hà Nội là mong mỏi của gia đình tôi suốt nhiều năm qua. Với đồng lương hiện tại, vợ chồng tôi không thể mua nổi căn hộ thương mại nên nhà ở xã hội là lựa chọn phù hợp nhất...”.
Chị Bùi Thu Mai (phường Tây Hồ)
Những câu chuyện ấy cho thấy, cùng với phát triển đô thị, Hà Nội cần tạo thêm cơ hội để những người có nhu cầu thực sự được tiếp cận nhà ở phù hợp.
Nhu cầu lớn trong khi nguồn cung còn hạn chế khiến phát triển nhà ở xã hội trở thành một trong những nhiệm vụ cấp thiết của Hà Nội. Đến thời điểm hiện tại, thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư cho 151 dự án với quy mô khoảng 135.400 căn hộ.
Những con số trên cho thấy nguồn lực dành cho nhà ở xã hội tiếp tục được mở rộng. Tuy nhiên, với người dân đang mong muốn có một chỗ ở ổn định, điều họ quan tâm không chỉ là số lượng dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư mà còn là tiến độ triển khai, số căn hộ được hoàn thành và khả năng tiếp cận thực tế.
Anh Nguyễn Văn Bình, quê Thanh Hóa, đã có hơn 7 năm sinh sống, làm việc tại Hà Nội nhưng vẫn phải thuê trọ vì chưa mua được nhà. Một năm qua, anh lần lượt nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội tại 2 dự án tại các xã Đông Anh, Thiên Lộc. Dù đủ điều kiện tham gia nhưng do số lượng người đăng ký quá đông, anh không có suất sau khi bốc thăm.
Không từ bỏ mong muốn an cư, anh đã hoàn thiện hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội tại dự án CT-05 Lilya Garden và CT-06 Mimosa Garden, Khu đô thị mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2, xã Quang Minh do Tổng Công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) làm chủ đầu tư.
Câu chuyện của anh Bình phản ánh một thực tế: Khi nhu cầu vượt xa nguồn cung, cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội của người dân vẫn phụ thuộc rất lớn vào số lượng căn hộ được đưa ra thị trường.
Theo kế hoạch Chính phủ giao, trong giai đoạn 2025-2030, thành phố Hà Nội phải hoàn thành xây dựng 88.666 căn hộ nhà ở xã hội. Trong đó, năm 2026 phải xây dựng 18.700 căn, năm 2027 là 20.000 căn, năm 2028 là 14.900 căn, năm 2029 là 15.000 căn và năm 2030 phải hoàn thành 15.400 căn.
Hà Nội cũng đặt mục tiêu quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu tối thiểu 18.700 căn hộ nhà ở xã hội trong năm 2026; đồng thời phấn đấu đưa khoảng 25.000 - 27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường.
Một trong những dự án cho thấy ý nghĩa của việc đẩy nhanh tiến độ là Dự án nhà ở xã hội CT3 Kim Chung. Sau đợt bốc thăm 4-7-2026, hơn 700 người đã được ký hợp đồng mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, đánh dấu một cột mốc đáng nhớ đối với nhiều gia đình, đặc biệt là những người có công với cách mạng.
Ông Trần Thắng Lợi (phường Ngọc Hà), thương binh hạng 4/4, thuộc diện ưu tiên, đã bốc thăm trúng quyền mua căn hộ gần 60m². Với ông, việc được mua nhà ở xã hội mang ý nghĩa đặc biệt, nhất là khi chính sách của Nhà nước đã tạo điều kiện để những người có công có một nơi ở ổn định.
Cũng tại dự án này, ông Nguyễn Văn Trường, thương binh hạng 2/4, xúc động khi hoàn thành thủ tục ký hợp đồng. 5 thành viên trong gia đình ông hiện tạm trú trong một phòng trọ chỉ khoảng 30m² tại Xuân Đỉnh. Ông Trường bốc thăm trúng quyền mua căn hộ tầng 2, diện tích 59,24m², rộng gần gấp đôi nơi ở cũ. Ông cho biết bản thân luôn động viên các con phải thắt lưng buộc bụng, tiết kiệm để cố gắng mua được căn hộ. Bởi có chỗ che mưa, che nắng ổn định thì con cháu mới có thể yên tâm làm việc và ổn định cuộc sống.
Phía sau mỗi con số về căn hộ là một câu chuyện đời sống cụ thể. Một căn hộ hoàn thành đồng nghĩa với một gia đình có thêm cơ hội thay đổi cuộc sống.
Tăng nguồn cung là điều kiện tiên quyết, nhưng chưa phải đích đến cuối cùng của chính sách nhà ở xã hội. Bởi “an cư” không chỉ được đo bằng số mét vuông sàn hay số căn hộ hoàn thành. Một chốn an cư đúng nghĩa còn phải gắn với chất lượng công trình, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian xanh, dịch vụ thiết yếu và khả năng kết nối với nơi làm việc, trường học, cơ sở y tế, giao thông công cộng.
Đây cũng là yêu cầu ngày càng rõ khi người dân không chỉ mong có một căn hộ với mức giá phù hợp mà còn mong muốn được sống trong môi trường an toàn, văn minh và thuận tiện.
Dự án Khu nhà ở xã hội sinh thái Đầm Sen tại xã Phù Đổng là một trong những trường hợp được định hướng theo cách tiếp cận này. Theo tư liệu dự án, chủ đầu tư hướng tới xây dựng không gian sống sinh thái, chú trọng chất lượng công trình, cây xanh, dịch vụ và môi trường sống bền vững.
Cách tiếp cận ấy cho thấy nhà ở xã hội đang đứng trước yêu cầu mới: Không chỉ giải quyết bài toán “có nhà”, mà còn hướng tới “sống tốt trong ngôi nhà đó”.
Bởi nếu một dự án có giá phù hợp nhưng thiếu trường học, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, thiếu giao thông thuận tiện hoặc xa các trung tâm việc làm, người dân vẫn có thể phải đối mặt với nhiều chi phí khác trong quá trình sinh sống. Khi đó, giá trị của một căn hộ không thể chỉ tính bằng giá bán.
Từ góc độ quản lý, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng, phát triển nhà ở không nên chỉ dừng ở việc tăng số lượng căn hộ mà cần xây dựng một hệ thống nhà ở đa dạng, phù hợp nhu cầu của từng nhóm đối tượng. Bên cạnh nhà ở xã hội để bán, cần phát triển mạnh nhà ở cho thuê, thuê mua dài hạn và các loại hình nhà ở giá phù hợp.
Định hướng này mở ra cách nhìn rộng hơn về “hệ sinh thái an cư”. Không phải mọi người dân đều có khả năng mua nhà ngay, nhưng đều cần một nơi ở an toàn, phù hợp với thu nhập.
Đối với người trẻ mới đi làm, nhà ở cho thuê với giá hợp lý có thể là lựa chọn phù hợp. Với những gia đình có khả năng tích lũy, nhà ở xã hội để mua hoặc thuê mua tạo điều kiện hình thành tài sản lâu dài. Với công nhân, người lao động tại các khu vực tập trung việc làm, mô hình nhà ở gắn với nơi làm việc có thể giảm thời gian và chi phí đi lại.
Như vậy, phát triển nhà ở xã hội cần được đặt trong tổng thể phát triển đô thị, gắn với quy hoạch giao thông, trường học, y tế, việc làm và các dịch vụ thiết yếu.
Một đô thị đáng sống không chỉ là nơi có những tòa nhà cao tầng, những tuyến đường hiện đại, mà còn là nơi người lao động có thể tìm được chỗ ở phù hợp với thu nhập, đưa đón con đi học thuận tiện, tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và yên tâm làm việc. Đó cũng là lý do tiến độ dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Với người dân đang chờ một căn nhà, điều họ mong muốn nhất vẫn là nhìn thấy tiến độ thực tế của từng dự án, biết rõ khi nào dự án khởi công, khi nào hoàn thành và khi nào có thể nhận nhà. Khát vọng an cư vì thế không thể chỉ được đo bằng những con số lớn của một chương trình phát triển nhà ở. Đích đến cuối cùng phải là những căn hộ có người ở, những gia đình được đoàn tụ trong không gian sống ổn định, những đứa trẻ có góc học tập riêng và những người lao động có thể yên tâm gắn bó với thành phố.
Mỗi dự án được triển khai đúng tiến độ là thêm một cơ hội. Mỗi căn hộ được hoàn thành là thêm một gia đình có chốn trở về.
Để khát vọng ấy trở thành hiện thực, những dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư cần nhanh chóng được chuyển thành những công trình hiện hữu, những khu nhà ở có hạ tầng đồng bộ, những mái ấm thực sự trong lòng Thủ đô.
Tính đến hết tháng 8-2026, trên địa bàn Hà Nội có 158 dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận với quy mô khoảng 139.000 căn hộ (trong đó có 131 dự án nhà ở xã hội khoảng 114.200 căn; 27 dự án nhà ở lực lượng vũ trang khoảng 24.800 căn). Theo mục tiêu phát triển nhà ở tại Kế hoạch phát triển nhà ở thành phố, giai đoạn 2026-2030 hoàn thành tối thiểu 120.000 căn; đối chiếu với kết quả phát triển nhà ở cho đến nay (đã chấp thuận chủ trương đầu tư, giao chủ đầu tư đối với 116 dự án với 101.300 căn hộ), thành phố đã đạt khoảng 84% chỉ tiêu tối thiểu theo kế hoạch.
Thực hiện: Hồng Thái - Đình Hiệp
Thiết kế: Thanh Nga
