Bách khoa Hà Nội: 70 năm đưa nghiên cứu khoa học vào cuộc sống

Đây là dịp nhìn lại hành trình bảy thập kỷ gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, đồng thời khơi dậy động lực sáng tạo cho các thế hệ tiếp nối, hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập nhà trường (15/10/1956 - 15/10/2026).

Triển lãm đang diễn ra tại tầng 1 và tầng 2 tòa nhà Tạ Quang Bửu (trong khuôn viên Đại học Bách khoa Hà Nội), kéo dài đến ngày 15-10-2026, với 6 không gian chuyên môn, giới thiệu những thành tựu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của các thế hệ giảng viên, nhà khoa học cùng sinh viên. Không gian trưng bày tái hiện chặng đường từ những công trình gắn với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước đến các nghiên cứu đón đầu xu hướng công nghệ mới.

Theo GS.TS.NGƯT Lê Anh Tuấn, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, nét đặc trưng của nhà trường là sự gắn kết giữa học tập, nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Những công trình được giới thiệu không chỉ ghi dấu đóng góp của các thế hệ thầy và trò mà còn thể hiện giá trị của nghiên cứu khoa học khi tạo ra sản phẩm phục vụ đời sống, sản xuất và phát triển đất nước.

Từ dấu ấn lịch sử đến công nghệ chiến lược

Tại tầng 1, với chủ đề "70 năm - Dấu ấn tiên phong" khách tham quan có thể nhìn lại những công trình tiêu biểu của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc có sự đóng góp không nhỏ của “người Bách khoa”.

Tiêu biểu là: Công trình nghiên cứu giải pháp rà phá thủy lôi từ tính và bom từ trường do cố GS.TSKH. Vũ Đình Cự cùng các nhà khoa học và cộng sự thực hiện năm 1972, góp phần vô hiệu hóa các loại vũ khí được sử dụng để phong tỏa cảng Hải Phòng.

Trong thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước, trí tuệ Bách khoa Hà Nội tiếp tục ghi dấu qua công trình tính toán, thiết kế đường dây tải điện siêu cao áp 500kV Bắc - Nam; chế tạo máy biến áp 500kV; nghiên cứu vật liệu polyme composite phục vụ chế tạo vòm che máy bay. Những công trình này cho thấy năng lực nghiên cứu, giải quyết các bài toán kỹ thuật lớn xuất phát từ yêu cầu thực tiễn.

Bên cạnh các thành tựu mang dấu ấn lịch sử, triển lãm dành không gian giới thiệu những sản phẩm công nghệ hiện đại với chủ đề "Kỷ nguyên mới - Khát khao kiến tạo". Nổi bật là thiết bị lặn mini điều khiển từ xa phục vụ khảo sát công trình ngầm, đáy biển và tìm kiếm cứu nạn; hệ thống thiết bị sinh trắc học phục vụ định danh; vật liệu nhôm oxit siêu tinh khiết phục vụ sản xuất màng ngăn pin lithium-ion và linh kiện bán dẫn; cùng các nghiên cứu thiết kế vi mạch, wafer chip.

Nhiều sản phẩm khác cũng cho thấy khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào đời sống, như phần mềm gõ tiếng Việt BKED, phần mềm diệt virus BKAV và nền tảng đào tạo trực tuyến “Bình dân học vụ số” (MOOC), phối hợp với Bộ Công an, đã thu hút hơn 3 triệu học viên với gần 100 khóa học trực tuyến.

Tầng 2 giới thiệu hàng trăm công trình nghiên cứu với rất nhiều sản phẩm công nghệ xuất sắc và tiềm năng của các trường/khoa/viện trong Đại học, được chia theo 6 nhóm lĩnh vực: Công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và toán ứng dụng; điện, điện tử, viễn thông và tự động hóa; cơ khí chế tạo, robot, phương tiện thông minh và công nghệ năng lượng; hóa học, thực phẩm, sinh học, môi trường và sức khỏe; vật liệu, bán dẫn và vật lý ứng dụng; kinh tế, ngôn ngữ và giáo dục.

Tiếp nối truyền thống bằng những sản phẩm thiết thực

Theo TS Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cựu sinh viên và cựu cán bộ gắn bó 41 năm với nhà trường, không gian triển lãm tuy có giới hạn nhưng chứa đựng bề dày đóng góp của nhiều thế hệ người Bách khoa đối với khoa học, công nghệ nước nhà. Từ những công trình phục vụ đất nước trong chiến tranh đến các sản phẩm công nghệ được biết đến rộng rãi, dấu ấn của nhà trường còn được nối dài qua nhiều thế hệ cựu sinh viên.

TS Nguyễn Phú Hùng, Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) bày tỏ sự tri ân đối với các thế hệ thầy cô đã truyền đạt kiến thức, tạo nền tảng để các cựu sinh viên tiếp tục đóng góp trong công việc và sự nghiệp phát triển đất nước.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực quan trọng cho tăng trưởng và phát triển đất nước, Đại học Bách khoa Hà Nội hướng tới phát huy vai trò dẫn dắt, tiếp tục kết nối đào tạo với nghiên cứu, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Theo TS Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo), việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhà trường trong đào tạo nhân lực chất lượng cao và làm chủ công nghệ cao.

Không chỉ dừng ở hoạt động trưng bày, trong thời gian diễn ra triển lãm còn có 14 chương trình tọa đàm và trình diễn công nghệ. Đây là dịp để các thế hệ giảng viên, nhà khoa học, tác giả công trình chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi với sinh viên về nghiên cứu khoa học và những vấn đề công nghệ đang đặt ra trong thực tiễn.

Từ những thành tựu được giới thiệu, triển lãm gửi gắm thông điệp về sự tiếp nối giữa các thế hệ: Kế thừa nền tảng tri thức đã được vun đắp trong 70 năm, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Như kỳ vọng của GS Lê Anh Tuấn, những kết quả nghiên cứu trong tương lai cần tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị ứng dụng cao hơn, thiết thực hơn, đóng góp cho cuộc sống và sự phát triển của đất nước.