Án phạt Google đẩy căng thẳng thương mại Mỹ - EU leo thang

Tổng thống Donald Trump ngày 25-7 tuyên bố Mỹ sẽ khởi động cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại nhằm xem xét điều mà ông gọi là hành vi "cướp bóc các công ty Mỹ và cuối cùng là người nộp thuế Mỹ" của EU.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông khẳng định Liên minh châu Âu sẽ "phải trả một cái giá rất đắt" vì những biện pháp mà ông cho là "bất hợp pháp và phi đạo đức", đồng thời cho biết Washington dự kiến áp một mức thuế "đáng kể" sau khi quá trình điều tra hoàn tất.

Phản ứng của ông Trump được đưa ra chỉ một ngày sau khi Ủy ban châu Âu (EC) quyết định phạt Google thuộc Alphabet gần 890 triệu euro vì vi phạm Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (Digital Markets Act - DMA). Theo EC, Google đã ưu tiên các dịch vụ tìm kiếm của mình và hạn chế các nhà phát triển ứng dụng hướng người dùng tới những ưu đãi bên ngoài kho ứng dụng Play Store. Trong phản hồi, Google cho biết đã bày tỏ quan ngại về tác động của quyết định này và đánh giá cao sự tham gia của chính quyền Mỹ.

Tuy nhiên, Google chỉ là doanh nghiệp mới nhất trong chuỗi các tập đoàn công nghệ Mỹ bị EU xử lý trong những năm gần đây. Brussels trước đó cũng đã áp các khoản phạt đối với Apple, Meta, Amazon và nền tảng X liên quan đến cạnh tranh, quản lý nội dung hoặc vị thế thống lĩnh thị trường. Chính chuỗi động thái này khiến Washington ngày càng coi các quy định số của châu Âu không đơn thuần là biện pháp bảo đảm cạnh tranh, mà là những rào cản thương mại nhắm chủ yếu vào các doanh nghiệp công nghệ Mỹ.

Việc ông Trump lựa chọn Điều 301 cũng cho thấy mục tiêu của Washington không chỉ dừng ở việc phản đối một khoản tiền phạt. Điều khoản này cho phép Mỹ áp dụng các biện pháp trả đũa nếu kết luận một đối tác có hành vi phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ. Nói cách khác, chính quyền Trump đang tìm cách chuyển tranh cãi từ lĩnh vực quản lý công nghệ sang lĩnh vực thương mại, mở đường để sử dụng thuế quan như một công cụ gây sức ép đối với các chính sách quản lý Big Tech của châu Âu.

Động thái mới cũng diễn ra chưa đầy 24 giờ sau khi chính quyền Mỹ công bố áp thuế tối thiểu 10% đối với hàng hóa từ khoảng 60 đối tác thương mại, trong đó có EU, với lý do hạn chế các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Một số mặt hàng như ô tô hiện chịu mức thuế cao hơn và nếu Washington tiếp tục áp thuế theo Điều 301, các mức thuế mới có thể được cộng thêm vào những mức thuế đang có hiệu lực. Ngay trong ngày công bố, hai doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ đã khởi kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế, cho rằng chính quyền sử dụng Điều 301 không đúng mục đích để thay thế các mức thuế trước đây đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ.

Trên thực tế, một cuộc điều tra theo Điều 301 thường kéo dài nhiều tháng với các bước thu thập chứng cứ, tham vấn và lấy ý kiến trước khi Washington có thể quyết định áp thuế. Vì vậy, tuyên bố của ông Trump chưa đồng nghĩa với việc các mức thuế mới sẽ được triển khai ngay lập tức, nhưng đủ để tạo thêm bất ổn trong quan hệ thương mại giữa hai bờ Đại Tây Dương, vốn vừa có dấu hiệu ổn định sau khi Mỹ và EU đạt thỏa thuận giới hạn phần lớn mức thuế đối với hàng hóa châu Âu ở mức 15% vào năm ngoái.

Đại sứ Ireland tại Mỹ Geraldine Byrne Nason khẳng định EU "không phân biệt đối xử" khi xử lý các vụ việc liên quan đến Google và bày tỏ hy vọng hai bên sẽ tiếp tục đối thoại. Tuy nhiên, những diễn biến mới cho thấy bất đồng giữa Washington và Brussels đang vượt ra ngoài câu chuyện về thuế quan hay một khoản tiền phạt dành cho Google.

Trọng tâm của cuộc cạnh tranh ngày càng chuyển sang việc ai sẽ định hình các quy tắc quản lý nền kinh tế số và quyền lực của các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Nếu Washington thực sự tiến tới áp thuế sau cuộc điều tra, Big Tech sẽ không chỉ là đối tượng của các quy định cạnh tranh mà còn trở thành một mặt trận mới trong cuộc đối đầu thương mại và chiến lược giữa Mỹ và châu Âu.