AI tại Việt Nam: Phổ biến nhanh nhưng chưa tương xứng với tiềm năng

Top đầu Đông Nam Á về sử dụng AI

Có thể khẳng định, chưa có công nghệ số nào được người Việt Nam tiếp cận nhanh như trí tuệ nhân tạo (AI). Chỉ sau hơn hai năm kể từ khi các công cụ AI tạo sinh xuất hiện rộng rãi, việc sử dụng ChatGPT, Gemini, Copilot hay DeepSeek đã trở nên phổ biến trong học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày.

Theo số liệu mới nhất được Microsoft công bố tại báo cáo "Global AI Diffusion”, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ phổ cập AI tăng nhanh tại châu Á. Với 26,5% người trong độ tuổi từ 15 đến 64 tuổi sử dụng AI tạo sinh, Việt Nam chỉ đứng sau Singapore (63,4%) trong khu vực Đông Nam Á.

Không chỉ có mức độ sử dụng tương đối cao trong khu vực, Việt Nam cũng nằm trong nhóm thị trường AI tăng trưởng nhanh. So với giai đoạn trước, tỷ lệ người dùng AI tại Việt Nam tăng 24,9%, thuộc nhóm 15 nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng người dùng AI nhanh nhất kể từ giữa năm 2025.

"Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng trong kỷ nguyên của AI", Microsoft nhận định trong báo cáo. Theo đó, nguyên nhân dẫn tới việc ứng dụng AI tăng trưởng cao ở Việt Nam là do động lực mạnh mẽ đến từ các doanh nghiệp, cộng đồng nhà phát triển, lĩnh vực giáo dục và khu vực công, thúc đẩy năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh.

Khi AI trở thành công nghệ định hình của thập kỷ tới, Việt Nam có đủ tiềm năng để vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế ứng dụng AI năng động nhất Đông Nam Á", Microsoft khẳng định.

Còn theo số liệu từ Sensor Tower, người Việt đã dành gần 283 triệu giờ cho các ứng dụng AI tạo sinh trên điện thoại di động chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025. Con số này tăng gần 8 lần so với cùng kỳ năm trước. Tổng số lượt truy cập các ứng dụng AI đạt khoảng 7,5 tỷ lượt, phản ánh mức độ quan tâm rất lớn của xã hội đối với công nghệ mới.

Nhìn từ thực tế, việc AI được tiếp nhận nhanh chóng là điều dễ hiểu. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, AI giúp người dùng rút ngắn thời gian xử lý công việc, hỗ trợ tìm kiếm thông tin, dịch thuật, tổng hợp tài liệu, thiết kế hình ảnh hay xây dựng nội dung. Những lợi ích trực tiếp và dễ tiếp cận khiến công nghệ này nhanh chóng lan tỏa trong nhiều nhóm đối tượng.

Tốc độ phổ cập nhanh cũng cho thấy khả năng thích ứng công nghệ của người Việt Nam. Đây là một lợi thế quan trọng trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới dựa trên dữ liệu, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Chuyển từ “sử dụng AI” và “làm chủ AI”

Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng là thực tế việc ứng dụng AI tại Việt Nam vẫn chủ yếu diễn ra theo chiều rộng hơn là chiều sâu.

Hiện nay, phần lớn người dùng sử dụng AI để tra cứu thông tin, viết văn bản, hỗ trợ học tập, tạo hình ảnh hoặc phục vụ mạng xã hội. Đây là những ứng dụng phổ biến và mang lại hiệu quả nhất định, song mới chỉ khai thác một phần nhỏ rất nhỏ năng lực của công nghệ AI.

Ở góc độ doanh nghiệp điều tương tự cũng xảy ra. AI chỉ được xem như một công cụ hỗ trợ cá nhân, trong khi việc tích hợp AI vào quy trình sản xuất, quản trị doanh nghiệp, nghiên cứu khoa học hay phát triển sản phẩm vẫn còn khá hạn chế. Thống kê từ Amazon Web Services cho thấy, chỉ có 17% số doanh nghiệp Việt sử dụng AI đến giai đoạn trung cấp và 9% chuyển đổi toàn diện khi biến AI thành yếu tố cốt lõi trong phát triển sản phẩm và định hình mô hình kinh doanh. Trong khi đó, 74% vẫn chủ yếu sử dụng AI cho các tác vụ cơ bản.

Nhìn sang các quốc gia lân cận trong khu vực, có thể thấy việc ứng dụng triệt để sức mạnh AI của Việt Nam đang có khoảng cách khá xa. Đơn cử như Singapore, AI được xem là một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược phát triển quốc gia. Không chỉ khuyến khích người dân sử dụng AI, quốc đảo này còn đầu tư mạnh vào đào tạo kỹ năng, xây dựng hạ tầng dữ liệu và thúc đẩy doanh nghiệp tích hợp AI vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhiều doanh nghiệp Singapore hiện ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu khách hàng, quản trị nhân sự, tài chính, logistics và hỗ trợ ra quyết định. Người lao động được đào tạo để làm việc cùng AI như một kỹ năng nghề nghiệp cơ bản. Nhờ đó, AI không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn trực tiếp nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo số liệu thống kê mới được công bố, có tới 52% doanh nghiệp Singapore đã triển khai các giải pháp AI chuyên biệt cho từng nghiệp vụ như nhân sự, tài chính, kế toán; 44% doanh nghiệp đã phát triển hoặc tùy biến công cụ AI riêng thay vì chỉ dùng ChatGPT hay các công cụ phổ thông; hơn 2/3 doanh nghiệp dự kiến tiếp tục đào tạo lại lực lượng lao động để làm việc cùng AI. Điều này cho thấy AI ở Singapore đã đi từ giai đoạn "thử nghiệm" sang giai đoạn "tái cấu trúc công việc".

Chuyên gia kinh tế Đinh Văn Hoàng cho rằng, sự khác biệt giữa việc “sử dụng AI” và “làm chủ AI” là rất lớn. Trong khi nhiều quốc gia đang hướng tới mục tiêu dùng AI để tái cấu trúc hoạt động kinh tế và nâng cao năng suất xã hội, Việt Nam vẫn chủ yếu dừng ở giai đoạn khai thác các tiện ích hỗ trợ công việc thường ngày.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là năng lực số và kỹ năng AI của lực lượng lao động còn hạn chế. Nhiều người biết sử dụng AI nhưng chưa thực sự hiểu cách đặt yêu cầu hiệu quả, kiểm chứng thông tin, kết hợp nhiều công cụ hay tích hợp AI vào quy trình công việc. Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp vẫn thiếu dữ liệu số hóa, thiếu nhân lực chuyên môn và chưa xây dựng được chiến lược ứng dụng AI dài hạn.

Trong bối cảnh AI đang trở thành động lực tăng trưởng mới của thế giới, việc phổ cập công nghệ chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là chuyển từ tư duy sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ sang khai thác AI như một nền tảng nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo ra các mô hình kinh doanh mới.

"Việt Nam đang có lợi thế lớn về tốc độ tiếp cận công nghệ và quy mô người dùng. Tuy nhiên, để biến lợi thế đó thành sức mạnh cạnh tranh thực sự, cần đẩy mạnh đào tạo kỹ năng AI cho người lao động, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI vào sản xuất, đồng thời phát triển hệ sinh thái công nghệ trong nước. Chỉ khi đó, AI mới thực sự trở thành động lực phát triển thay vì chỉ là một xu hướng công nghệ đang được đông đảo người dân hưởng ứng", ông Đinh Văn Hoàng chia sẻ.