7 chính sách lớn trong dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

Đại diện lãnh đạo Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an cho biết, trên cơ sở rà soát các quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng, bảo vệ đất nước và phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; rà soát hệ thống pháp luật có liên quan đến Bộ luật Hình sự; rà soát các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên và tổng kết thực tiễn hơn 8 năm thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025), Bộ Công an xây dựng dự kiến 7 chính sách lớn trong dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Cụ thể:

Chính sách hoàn thiện, bổ sung các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, quy định về miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt nhằm bảo vệ những người thực hiện công việc vì lợi ích chung, đổi mới, sáng tạo; khuyến khích người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan chức năng và khắc phục thiệt hại; nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thiệt hại do tội phạm gây ra.

Chính sách hoàn thiện các quy định mang tính nguyên tắc để làm cơ sở cho việc đấu tranh, phòng ngừa tội phạm và xây dựng các chương, điều cụ thể trong Bộ luật Hình sự.

Chính sách hoàn thiện quy định về hình phạt, trong đó, một mặt thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật hình sự, góp phần nâng cao hiệu quả răn đe, phòng ngừa tội phạm, mặt khác thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của nhà nước, tạo điều kiện để người phạm tội được tiếp tục lao động, cống hiến cho xã hội; bảo đảm phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước và tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Chính sách hoàn thiện quy định về các tình tiết định tội, định khung hình phạt nhằm bảo đảm sự chặt chẽ, thống nhất, dễ áp dụng pháp luật; bảo đảm phù hợp với tình hình tội phạm và tình hình phát triển kinh tế, xã hội; nâng cao tính răn đe, phòng ngừa tội phạm.

Chính sách bổ sung các tội danh mới, các hành vi mới để bảo đảm tính bao quát, toàn diện của Bộ luật Hình sự, bảo đảm tính răn đe, tránh bỏ lọt hành vi nguy hiểm cho xã hội, giải quyết các vấn đề gây bức xúc trong quần chúng nhân dân và phù hợp với tình hình thực tiễn.

Chính sách hoàn thiện quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại.

Chính sách hoàn thiện các quy định nhằm khắc phục kỹ thuật lập pháp, bảo đảm tính toàn diện, thống nhất, đồng bộ, tính logic, khoa học của các điều luật.

Theo Bộ Công an, Bộ luật Hình sự hiện hành đã phát huy vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống tội phạm, góp phần giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới cần phải sửa đổi, bổ sung, như: Các chủ trương mới của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; sự xuất hiện của các loại tội phạm mới, đặc biệt là tội phạm công nghệ cao, tội phạm môi trường, tội phạm xuyên quốc gia; yêu cầu nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời khắc phục những bất cập, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành pháp luật.

Hiện, Bộ Công an đang tổ chức lấy ý kiến dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) tới hết ngày 7-5-2026.

“

Bộ Công an cũng đề xuất tiếp tục thu hẹp các tội danh áp dụng án tử hình. Đặc biệt, bổ sung quy định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân khi hết thời hiệu thi hành án.

Đối với hình phạt phạt tiền, mở rộng phạm vi và nâng mức phạt tiền với các tội thu lợi bất chính lớn (kinh tế, công nghệ, ngân hàng). Cho phép tòa án quyết định phạt tiền thay vì phạt tù nếu người phạm tội thành khẩn, ăn năn và khắc phục toàn bộ hậu quả. Bổ sung hình phạt lao động công ích (không trả lương, ngoài giờ làm việc) và áp dụng giám sát điện tử cho người hưởng án treo, cải tạo ngoài cộng đồng.